Álemdegi eń áıgili sanalatyn Champavat jolbarysy HIH ǵasyrda Nepal men Úndistan aýmaǵyndaǵy eldi mekenderdi birneshe jyl boıy úreıde ustap kelgen. Urǵashy bengal jolbarysy eń qanisher jolbarys retinde Gınnestiń rekordtar kitabyna engen eken. Ol birneshe jyl ishinde kem degende 430 adamdy óltirgen.
HIH ǵasyrdyń basynda Nepal aýmaǵyndaǵy ormandarda adamdar jıi joǵala bastaǵan. Keıinnen olardyń bengal jolbarysynyń azyǵyna aınalǵany belgili boldy. Jurttyń záresin alǵan jyrtqyshty óltirýge ańshylar men Nepal armııasynyń sarbazdary tartyldy. Alaıda, olar jolbarysty ata da, ustaı da almaǵan, tek Nepaldan Úndistan aýmaǵyna qaraı qýyp jibergen.
Osylaısha, Úndistan aýmaǵyna ótken jyrtqysh ań óziniń qandy joryǵyn jalǵastyrýǵa kirisken. Ol burynǵydan da batyldaý bolyp, endi adamdarǵa kúndiz de shabýyldaı bastaǵan. Jolbarys aýyldardyń mańynda jortyp júrip, jolynda kezikkenniń barlyǵyn mert ete bergen. Jergilikti turǵyndar ormannan onyń aqyrǵan daýsyn estigen boıda jumystaryn tastap, úılerinen shyqpaı otyrýǵa májbúr bolǵan.
Aqyry, 1911 jyly Djım Korbett esimdi aǵylshyn ańshysy jolbarysty atyp óltirdi. Jyrtqysh Úndistannyń Champavat qalasy mańynda 16 jasar qyzdy mert qylǵan. Bul Djım Korbetke onyń izine túsýge múmkindik berdi. Aqyry óltirgen. Ańshy jyrtqyshtyń oń jaǵyndaǵy joǵarǵy jáne astyńǵy azý tisteriniń synyq ekenin baıqaǵan. Demek, tisteriniń jaramsyzdyǵynan ol adamdarǵa shabýyldaǵan kórinedi. Sebebi, jolbarys mundaı jaramsyz tisterimen ańdarǵa shabýǵa shamasy kelmeıdi.
Búgingi tańda Champavat qalasynda jolbarystyń atylǵan jerin kórsetip turatyn beton taqta bar.
Aıdar О́RISBAEV,
«Egemen Qazaqstan»