О́skemende qus ósirýshilerdiń V halyqaralyq forýmy ótti
Qus óndirisi – halyqtyq azyq-túliktiń áleýmettik túrine aınalǵan suranysqa ıe sala. Sondyqtan, keıingi jyldary elimizde qus eti men jumyrtqasyn óndirý aıryqsha qarqyn aldy deýge bolady. Alaıda, syrttan keletin ımport úlesi de az emes. О́skemende ótken qus ósirýshilerdiń V halyqaralyq forýmynda qanatty sharýashylyqqa qanat bitirýdiń joldary qarastyryldy.
Forým jumysyna óńir basshysynyń orynbasary Dúısenǵazy Mýsın, Qazaqstan qus ósirýshiler odaǵynyń tóraǵasy Rýslan Sháripov jáne Germanııa, Polsha, Belgııa, Túrkııa, Qytaı elderinen kelgen sala ókilderi men otandyq ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń qyzmetkerleri qatysty.
Qazir elimizde jumyrtqa óndiretin 30, taýyq etin óndiretin 17 kásiporyn, asyl tuqymdy 8 qus sharýashylyǵy bar. Aldaǵy jyldary Shyǵys Qazaqstan, Jambyl, Qyzylorda jáne Aqmola oblystarynda qus eti men jumyrtqasyn óndiretin birneshe iri kásiporyn ashylý josparlanǵan. Qazaqstan qus ósirýshiler odaǵynyń tóraǵasy Rýslan Sháripovtiń aıtýynsha, bıyl elimizde jumyrtqa óndirisi 5 mıllıard danaǵa, qus eti 182 myń tonnaǵa, qus sany 38 mıllıon basqa jetkizilmek. Qus sharýashylyǵyn damytýǵa memleketten qajetti sýbsıdııa bólýdiń nátıjesinde qazaqstandyq kásiporyndardyń ónimderi Reseı, Qyrǵyzstan, Tájikstan, О́zbekstan, Mońǵolııa, Aýǵanstan, BAÁ elderine shyǵarylyp jatyr. Aldaǵy ýaqytta úlken naryqtardyń birinen sanalatyn Qytaıǵa da shyǵarýǵa kelisimder júrgizilýde.
Jıynda sharýashylyqty damytýdyń ózekti máselelerine nazar aýdaryldy. Aıtalyq, otandyq qus sharýashylyǵy ónerkásibine qajetti ónim, qyzmet kórsetý salasy túgeldeı sheteldik ónimderge táýeldi. Qusqa qajetti jem quramyndaǵy qosymsha mıneral, ınkýbator, qus eti men jumyrtqa óndirisiniń tehnologııalyq quraldary, vaksınalar men veterınarlyq dári-dármekter túgel derlik shetelderden keledi. Asyl tuqymdy qustar da qurlyq asyp, muhıt keship jetedi. Qus fabrıkalary jyl saıyn asyl tuqymdy qus satyp alýǵa mıllıondaǵan qarjy jumsaıdy. Osy arada kóńil aýdaratyn taǵy bir másele, qazaqstandyq asyl tuqymdy qus sharýashylyqtary ónimderi sapasynyń tómendigi men oǵan ońdy kózqaras joqtyqtan memleketten atalǵan sanattaǵy sharýashylyqtardyń ónimine suranys joq. Sondaı-aq, qus jeminiń tapshylyǵy qalyptasyp otyr. Qus ónimderiniń ózindik qunyn tómendetip, básekege qabilettiligin arttyrý úshin salaǵa qajetti bıologııalyq ónerkásipter qurý, bıoqospalar shyǵaratyn zaýyttar salý jáne memleket tarapynan vaksınalarmen qamtý, aýrýlarǵa qarsy dıagnostıkalyq taldaýlar júrgizý, sharýashylyq pen óndiriske qajetti qural-jabdyqtardy elimizde shyǵarý syndy kóptegen kúrdeli ári keshendi máseleler sheshimin kútip tur.
«Aıtas» kompanııalar tobyna kiretin «О́skemen qus fabrıkasy» AQ ótken jyldan beri Aqmola oblysynyń Bulandy aýdanyndaǵy Makınsk qalashyǵynda qus fabrıkasyn salýda. Qustarǵa qajetti jem daıyndaıtyn sehymen birge ashylǵaly otyrǵan keshendi fabrıkada jylyna 60 myń tonna tiri salmaqtaǵy et ónimderi óndirilmek. Qus fabrıkasynyń bas dırektory Serik Tolyqbaev aldaǵy ýaqytta Tavrııa aýylynan asyl tuqymdy qus balapandary sharýashylyǵyn qurýdy kózdep otyr. Bul óńir turǵyndaryn sapaly, arzan otandyq qus etimen qamtıtyn bolady. Aıta ketelik, qazaqstandyq qus ósirýshilerdiń V halyqaralyq forýmy aıasynda 2010 jyldan bastap óndirisi ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý arqyly qaıta qurylyp, az jylda belgili qus fabrıkasyna aınalǵan «О́skemen qus fabrıkasy» kásipornynyń 40 jyldyq mereıtoıy uıymdastyryldy.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
О́SKEMEN