Moıyndaýymyz kerek, taqyr jerge elordany salǵan Elbasynyń eńbegi eren. Oǵan talas joq. Astana kúnnen kúnge kórkeıip, ósip-órkendep keledi. Astanalyqtar da, kelimdi-ketimdi qonaqtar da az ýaqyttyń ishinde elordanyń adam tanymastaı ózgergenin tamsana da tańdana áńgimelep jatady.
Bul – shyndyq.
Áıtse de Astananyń «áttegen-aı» deıtin áleýmettik máseleleri de joq emes. Sonyń bir-ekeýine toqtalaıyq. Máselen, sýaǵar. Muny Elbasynyń ózi de birneshe ret aıtty. Biraq, nátıje shamaly. Endi-endi qımyl-áreket baıqalatyndaı. Oń jaǵalaýdy qaıdam, sol jaǵalaýda kóshe boılarynan aryqtar qazylyp jatyr. Jumys istep jatqandardan jón suraǵanymyzda, sýaǵar ekenin bildik. «Endi jańbyr jaýsa, qurǵaq jer izdep, sekirip sekeńdemeıtin boldyq-aý» degen oıǵa kelip, ishimiz ájeptáýir jylyp qaldy. Jasyratyn nesi bar, Astanada tókpe jaýyn bir sát tópelep jaýsa, kóshe-kóshe kólshikke aınalady. Shalshyq sýǵa malynýdan seskenip, jan-jaǵyna jaltaq-jaltaq qarap, qaı tustan óterin bilmeı abdyrap turǵan adamnyń ústi-basyn júıtkip ótken kóliktiń malmandaı qylǵanyn talaı márte kóz kórdi.
Astananyń oń jaǵalaýy ornyqqan qala bolǵanyn bilemiz, al sol jaǵalaý jańadan salyndy ǵoı. Kóshelerdi jobalaǵanda sýaǵardy da qarastyrýǵa bolmas pa edi? Sonda eki shyǵyn shyqpas edi. Jańbyr jaýsa, júrginshiler jan-jaǵyna jaltaqtap, ábirjigen kúı keshpes edi.
«Eshten – kesh jaqsy». Astana qanatyn keń jaıyp keledi dedik. Jańa qurylystar salynyp, jańa kósheler tóseletini anyq. Mine, osyndaı qurylystardy jobalaý men joldardy salý barysynda sýaǵarlardy da eskerse degen oı ǵoı bizdiki. Bul – bir másele.
Osy maqalany daıyndaý barysynda Astana qalasy ákimdiginen jaqsy habar jetti. Biz kóterip otyrǵan máselege baılanysty úsh jyldyq jospar jasalyp, qajetti qarajat bólinetin bolypty. Durys-aq. Endi osy jospardyń júıeli túrde júzege asýyn tileıik.
Ekinshi másele – Astanadaǵy kólik keptelegi. Bul týraly da buǵan deıin tıisti mekemelerge qulaqqaǵys retinde maqala («Júıkeni juqartqan jypylyq», «Egemen Qazaqstan», №106, 4 maýsym, 2016 jyl) jazǵan edik. Eń soraqysy, kólik keptelegin qoldan, jasandy túrde jasaıtynymyz janǵa batady. Polısııa qyzmetkerleri baǵdarshamdardyń «kózin» jypylyqtatyp qoıady da, ala taıaǵymen jol qozǵalysyn retteıdi.Tańerteńgi saǵat jeti jarymnan bastap keptelekte turǵan kólikterdiń birinen keıin biri damylsyz dabyldatqan «dańǵaza daýysynan» qulaq tunady-aý, qulaq tunady. Kóshe boıyndaǵy kóp qabatty úılerdiń turǵyndaryn shyrt uıqydan osy «daýys» oıatady. Olardyń da ishteı kijinip, renish bildiretini anyq. Basqasyn aıtpaı-aq qoıaıyq, máselen, Orynbor kóshesiniń boıy tańerteńgi ýaqytta azan-qazan bolady. «Máńgilik El» monýmenti men Mınıstrlikter úıi aralyǵynda kólikter ıin tiresip turady. Kólikterdiń ıeleri qarap turmaıdy ǵoı, júıkeleri syr bergenderi sıgnaldy ústin-ústine basyp, kóshe boıyn ıqý-qıqý qylady. Kóńilge qaıaý, júıkege salmaq túsiretin kórinis bul. Bir ret emes, eki ret emes, kúnde osy.
Al jol boıynda, baǵdarshamdardyń qasynda opyr-topyr bolyp turǵan jaıaý júrginshiler qandaı kóńil kúıde bolady deısiz? Keıde olardyń joldan ótý úshin on-on bes mınýt kútýine týra keledi. О́ıtkeni, jol qozǵalysyn retteýshi polıseıdiń keıde kólikterdi bir baǵytta kóbirek jiberip qoıatyny bar. Mundaı kezde jolaýshylardyń uzaǵyraq kútýine týra keledi. Soǵan shydamaı, júrginshiler polıseıdiń «sybaǵasyn» bergenin de qulaq estıdi. Júrginshini de túsinýge bolady, kúıingennen óshin polısııa qyzmetkerinen almaǵanda qaıtedi endi? Bir shetinen, qaraptan-qarap balaǵat sóz estigen polıseıdiń de kinási joq. Onyń jumysy, tapsyrmany oryndap tur. Tipti, sypaıylap aıtqanda, «sybaǵasyn» alyp jatsa da, bir ornynan qozǵalýǵa murshasy joq. Kórdińiz be, bir keptelektiń saldarynan qanshama beıkúná adamnyń sanasyna salmaq tústi, kóńil kúıi buzyldy.
Ǵalym
OMARHAN,
«Egemen Qazaqstan»
ASTANA