Qazaq radıosy 95 jyldyǵyn atap ótti
Uly Dalanyń ulaǵatty únine aınalǵan Qazaq radıosyna 95 jyl toldy. Keshe Astanada bas radıonyń torqaly toıy keń kólemde atalyp ótti. Dástúrli «Uly dala daýysy» halyqaralyq jobasy jeńimpazdaryn marapattaǵan bıylǵy gala-konsert osy mereıtoıǵa arnalypty, sonymen qatar Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna oraılas kelip otyr. Al buǵan deıin «Qazmedıa» ortalyǵynda «Halyqaralyq baılanystar ornatýdaǵy radıonyń róli» degen taqyrypta halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti. Oǵan belgili ǵalymdarmen qatar, birqatar sheteldik tanymal radıolardyń ókilderi qatysty.Mıllıondardyń tańdaýy túsken jeńimpazdar
Bıyl tórtinshi ret uıymdastyrylǵan «Uly Dala daýysy» halyqaralyq radıofestıvali qazaq mýzyka ónerin zamanaýı, básekege qabiletti formatta halyqaralyq deńgeıde nasıhattaýdy jáne tyńdaýshynyń talǵamynan shyqqan shyǵarmalar arqyly oryndaýshylyq ónerdi yntalandyrýdy maqsat etedi. Joba bul údeden shyǵyp kele jatyr deýge negiz bar. Sebebi, «Uly Dala daýysy» radıofestıvali bul kúnde tanymal jobalardyń birine aınalǵan. Alqaly jıynda sóz alǵan Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń Qazaq radıosyn 95 jyldyq mereıtoıymen quttyqtaǵan hatyn oqyp berdi. «Sizder bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt boıy halqymyzdy tanymy tereń, mazmuny zor habarlarmen sýsyndatyp kelesizder. Táýlik boıy habar taratatyn Qazaq radıosy el táýelsizdigin tuǵyrly etýge qaltqysyz qyzmet etip keledi. El birligin nyǵaıtýǵa laıyqty úles qosýda. Búgingi mereıli shaqta zor densaýlyq pen bereke-birlik, shyǵarmashylyq tabystar tileımin. Jaǵymdy jańalyqtardyń jarshysy bolyp, máńgilik eldiń myzǵymas qundylyqtaryn barsha halyqtyń júregine jetkize berińizder», delingen hatta. Sondaı-aq, belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov óz kezeginde radıonyń rýhanı qundylyqtardy dáripteýde, ony halyqtyń júregine jetkizýde mańyzy zor ekenin aıtty. «Qazaq radıosy – bizdiń altyn sandyǵymyz. Shalqyǵan ánimiz, tolqyǵan kúıimiz», degen ol Qazaq radıosynyń kitaphanasyna 8 tomdyq kitaby men belgili sazger Ilııa Jaqanovtyń ózi jaıly jazǵan «Dúnıe shirkin» kitabyn syıǵa tartty. Keshte quttyqtaý sóz «Qazaqstan» RTRK» AQ basqarma tóraǵasy Nurjan Muhamedjanova tarapynan da aıtyldy. Ol radıonyń tarıhyna, qyzmetine, mán-mańyzyna, shyǵarmashylyq ujymnyń ókilderine toqtalyp, búgingideı jobalardyń jalǵasyn taba berýine tilektestigin bildirdi. Jalpy, «Uly dala daýysy» halyqaralyq jobasy tek radıofestıval ǵana emes, bedeldi mýzykalyq sherý dep aıtsaq ta bolady. Qazaq radıosynyń mıllıondaǵan tyńdarmandary 5 aı boıyna ınternet jelisi arqyly súıikti ánderine daýys berip, óz jeńimpazdaryn anyqtaıdy. Atap óter nárse – festıvalǵa qatysýshy sheteldik úmitkerge qazaq ánin oryndaý nemese óz halqynyń ánin qazaq tilinde oryndaý talaby qoıylady. Bıylǵy daýys berý nátıjeleri mıllıonǵa jetip, eki apta boıyna alǵashqy úshtikten kóringen oryndaýshylar ǵana fınalǵa joldama alǵan. Al fınalda 40 paıyz tyńdarman, 40 paıyz mamandar saraptaýy, sondaı-aq, 20 paıyz joba uıymdastyrýshylarynyń usynysy arqyly «Uly dala daýysy» syılyǵynyń ıegerleri anyqtalǵan. Sonymen bıylǵy radıofestıvalǵa elimizden jáne Reseı, Túrkııa, Ýkraına, Belorýssııadan 60 shaqty ánshi qatysyp, onyń 16-sy jeńimpaz atandy. Atap aıtqanda, «Úzdik top» atalymy boıynsha – «Rıngo» toby, «Jigitter arasyndaǵy úzdik jeke oryndaýshy» atalymymen – Aıqyn Tólepbergen, «Jyldyń úzdik patrıottyq áni» atalymynda – Nurǵalı Turlybekov, «Úzdik estradalyq oryndaýshy» atalymy boıynsha – Móldir Áýelbekova jáne «Úzdik etno-estradalyq oryndaýshy» atalymynda Ardaq Balajanova úzdik dep tanyldy. Dástúrli óner ókilderi arasynda «Jigitter arasyndaǵy úzdik dástúrli oryndaýshy» atalymy boıynsha – Armat Islamǵalıev, «Qyzdar arasyndaǵy úzdik dástúrli oryndaýshy» atalymy boıynsha Zúlfııa Baımyrza jeńimpaz atandy. Jobaǵa bıyl jańa nomınasııalar qosylǵanyn aıtýymyz kerek. «Úzdik dombyrashy», «Úzdik qobyzshy», «Úzdik ulttyq aspaptyq ujym», «Úzdik etno-rok» atalymdary boıynsha jeńimpazdar anyqtaldy. Olar: Qurmanǵazy kúıin oryndaǵan Jaras Satybaldıev, Yqylastyń kúıimen Saıan Aqmolda, «Saryarqa» toby jáne «Ulytaý» rok toby. Al bıylǵy «Jańa esim» atalymyn Marsel Kýtýev (Bashqurtstan), Iаn Kostyrko (Ýkraına), Chıngıs Lı (Reseı), Oksana Voıteshık (Belorýssııa) jáne Jem Gýrdaldar (Túrkııa) ıelendi. Jeńimpazdardy marapattaý keshinde atalǵan ónerpazdardyń kópshiligi óz ónerlerin ortaǵa saldy. Olarǵa «Uly dala daýysy» jobasynyń arnaıy eksklıýzıvti statýetkalary men dıplomdary saltanatty túrde tabystaldy.Radıo ashýǵa Ahmet Baıtursynovtyń yqpaly bolǵan
Bir ǵasyrǵa jýyq qazaq dalasyn án-kúımen terbegen, halyqtyń rýhanı janazyǵyn aınalǵan, oǵan qosa eldegi búkil oqıǵalardy shuǵyl taratyp otyrǵan Qazaq radıosynyń qoǵamdyq ómirden alar orny men tarıhı máni týraly kóp aıtýǵa bolady. Onda alash qaıratkerleriniń, tuǵyrly tulǵalarymyzdyń izi qaldy. Qazaqtyń ádebıeti men mádenıetine, ónerine qatysy bar adamdardyń kóbiniń esimi osy radıomen tikeleı baılanysty. Konferensııa barysynda fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, jýrnalıstıka maıtalmany Namazaly Omashuly aıtpaqshy, bir kúnde 40 shaqty «Pravda» gazetine teń bolatyn aqparatty taratqan Qazaq radıosynyń qazaq halqyna sińirgen eńbegi ushan-teńiz. Ol jıyn barysynda radıony ashýǵa alash qaıratkeri Ahmet Baıtursynovtyń yqpaly bolǵanyn aıtty. Lenınniń qabyldaýyna eki ret kirgende qazaq halqyna úgit-nasıhat quraly kerek ekenin aıtqan adam Ahań eken. N.Omashuly buǵan Máskeýde muraǵat qujattaryn aqtarý arqyly kóz jetkizgenin aıtty. Jıyn taqyrybyna qatysty ol búginde aqparat maıdany júrip jatqanyn, bul maıdanda radıonyń meılinshe ádil, shynshyl, eń bastysy halyqqa qajetti aqparattardy taratýǵa úles qosýy qajettigine mán berdi. Konferensııa barysynda sóz alǵan Parlament senatynyń depýtaty Jabal Erǵalıev: «Bizdiń ótkenimiz ben jetkenimiz radıo arqyly tarady. Búgingi aqparattyq zamanda radıonyń ony erekshe, ol keshegi qazaq tarıhyn, ánin, kúıin búginge qaz qalpynda jetkize bilgen qasıetti qural. Sheteldegi qandastarymyzǵa qazaq eliniń saǵynyshyn, sálemin de jetkizgen osy Qazaq radıosy. Endeshe uly dala úni dúnıe júzine tanyla bersin» degen lebizin bildirdi. Basqosýǵa shetelden kelgen meımandar arasynda «Búkilreseılik memlekettik televızııa jáne radıotarataý» kompanııasy bas redaktorynyń keńesshisi Vıacheslav Ýmanovskıı (Reseı), Ulttyq teleradıo taratý korporasııasynyń bas dırektory Kaırat Imanalıev (Qyrǵyzstan), Bı-Bı-Sı agenttigi qyrǵyz redaksııasynyń prodıýseri Venera Koıchıeva (Ulybrıtanııa), Ortalyq Halyq radıostansııasynyń az ulttar radıo ortalyǵynyń keńse meńgerýshisi Qanatbek Jumabaıuly (QHR), «Deutshe Welle» halyqaralyq kommýnıkasııa ortalyǵynyń dırektory Klaýs Bergman (Germanııa) tárizdi bilikti mamandar boldy. Aıgúl SEIILOVA, «Egemen Qazaqstan» Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT