Kósh kólikti bolsyn, «Qazaqkonsert»!

Elordanyń mádenı ómirindegi eleýli jańalyqtyń biri elý jyldan astam ýaqyttan beri Almaty shaharymen bite qaınasqan áıgili «Qazaqkonsert» uıymynyń Astana tórinde qaıta jańǵyrýy boldy. Osyǵan oraı Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń «Qazaqkonsert» memlekettik konserttik uıymy» RMQK dırektory Saltanat Seıdimbekke suraqtar qoıǵan edik. – Saltanat Aqseleýqyzy, jýyr­da ǵana «Qazaqkonserttiń» ja­ńa qoıylymyna, ıaǵnı, maman­dandyrylǵan tuńǵysh teatr mıý­zıkline kýá boldyq. Basy­ly­mymyz «Endi bizde mıýzıkl de bar!» dep súıinshileı ja­rııa­la­dy. Odan bólek, eń bas­ty ja­ńalyq sizderdiń Astanaǵa qo­nys aýdarýlaryńyz desek, qate­les­peıtin shyǵarmyz. Kóshterińiz kólikti bolsyn. – Rahmet. Iá, Elbasymyz N.Nazarbaevtyń tikeleı bastamasymen ústimizdegi jyldyń qańtar aıynda Astana tórinen oryn tepken «Qazaqkonserttiń» qadamy sátti bastaldy deýge bolady. Oǵan ózderińiz de kýá boldyńyzdar. «Qazaqkonserttiń» elordadaǵy ashylýynda óner ordasynyń negizinde qurylǵan «Astana mıýzıkl» teatry­nyń tusaýy kesildi. Kórer­men nazaryna usynylǵan «Dostar serti» mıýzıkli týraly qazir oń pikirler aıtylyp jatyr. Bul bizge úlken qýanysh, jańa serpin syılady. Ol sondaı-aq júz paıyz taza qazaq­standyq ónim. Lıbretto avtory – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Baqyt Qaıyrbekov, qazaq tilinde sóıletken dramatýrg, aýdarmashy – Ánnás Baǵdat, qoıylymǵa arnaıy mýzyka jazǵan kompozıtor – Artýr Orenbýrgskıı, qoıýshy-rejıs­ser – Eslám Nurtazın, horeo­graftar Ásem Sharıfýllına men Dáýlet Muratbekov – bári de ózimizdiń óner maıtalmandary. Mıýzıklde qazaq­tyń kórnekti kompozıtorlary Sh.Qaldaıaqov, E.Hasan­ǵalıevtyń, aty ańyzǵa aınalǵan «Dos-Muqasannyń» jáne halyq ánderi oryndaldy. Oǵan qosa, jańadan jazylǵan mýzykalyq týyndylar da kórermen kóńilinen shyqty. Jalpy, mıýzıkl – teatr, mýzyka, bı, án, kórkemsýret, akrobatıka, ssenografııa, grım sııaqty ónerdiń barlyq túrin qamtıtyn san túrli shyǵarmashylyqtyń sıntezi, ozyq tehnologııanyń qosyndysy deý durysyraq. «Dostar sertindegi» dekorator, dybys jáne jaryq qoıý­shy rejısserler, ekranǵa beıne­ázirleýshiler de ózimizdiń mamandardyń qajyrly eńbegi. Iаǵnı, «Qazaqkonsert» – eldor­danyń mádenı ómirine jańasha lep ákeldi desek artyq bolmas. Elordaǵa kóshýge baılanysty su­raǵyńyzǵa keler bolsaq, «Qazaq­konsert» – qazaqtyń ulttyq bren­di, respýblıkamyzdyń mádenıet sala­syndaǵy baıyrǵy ujymdarynyń biri. Tarıhy tereńnen bastalatyn «Qazaqkonsertke» bıylǵy jyly qaıta jańǵyrýdyń sáti tústi. Jańa­sha keıippen Astana tórinen oryn alǵan uıymǵa «Qazaqstan» orta­lyq konsert zalynyń ǵımaraty berildi. Al Almatyda kásiporynnyń fılıaly jumys isteıdi. Ol jaqtaǵy fılıal dırektory – tanymal kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi Altynbek Qorazbaev. Sóıtip, Qazaqkonserttiń Asta­nada jaıǵasýy elimizdiń mádenıet salasynda eleýli, al elordanyń mádenı ómirinde ataýly oqıǵalardyń biri boldy. Mine, osylaısha ajary ashylǵan atalmysh óner ujymyna ekinshi márte dem-tynys berildi. – Shyǵarmashylyq ujym týraly áńgimeleseńiz. Qandaı toptar, ansamblder, teatrlar, jeke ánshiler bar quramdaryńyzda? – «Qazaqkonsert» – qazaq óneri men mýzykasynyń keshegi men búgingisin úndestirgen altyn kópir ispettes. Ol óziniń elý jyldan astam tarıhynda óner jolyndaǵy asa da­ryndy ul-qyzdardy kúlli elimizge, odan qalsa shetelderge áıgilep keledi. Búginde, memle­ket­tik konserttik uıymda Qazaq­stannyń halyq ártisi Aıman Mu­saqojaevanyń bastamasymen qu­rylǵan «Akademııa solıstov» kame­ralyq orkestri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, kompozıtor Seken Turysbek jetekshilik etetin folklorlyq-etnografııalyq ansamblder kórermen qoshemetine ıe. Budan bólek, elimizdiń úzdik úshtigi, mádenıet qaıratkeri Tımýr Ýrmancheev jetekshilik etetin memlekettik «Forte trio» álemniń kóptegen elderine jaqsy tanymal ujym der edik. «Qazaqkonserttiń» quramyna qabyldaný óner bıigine shyǵýdy armandaǵan árbir jastyń basty maqsaty bolǵan, ol qazir de solaı. Búgingi óner ujymynyń quramynda kórermen kózaıymyna aınalyp úlgergen jas ánshiler – Azamat Jyltyrkózov, Álisher Karımov, Dımash Qudaıbergenov, Nurbolat Abdýllın sııaqty halyqaralyq baıqaýlardyń laýreattary bar. «Qazaqkonsert» – tek úzdik­terdiń úzdigi, eń talantty degen óner ıeleriniń ortasy. Atalmysh óner ujymy respýblıkamyzdaǵy ónermen baılanysty eń iri oqý orda­larynyń stýdentteri arasynda irikteý ótkizip, sol talantty jas­tardyń negizinde «Astana mıýzıkl» teatry qurylǵany osynyń dáleli. – El táýelsizdiginiń 25 jyl­dy­ǵy qarsańyndaǵy tynys-tir­shilikterińiz qandaı? – «Qazaqkonserttiń» Astana tórindegi qutty qadamy el Táýelsiz­diginiń 25 jyldyq mereıtoıymen tuspa-tus kelip otyr. Muny Qazaqstannyń mádenı ómirindegi jańa bir beles, sahna tórinde jańa esimderdiń juldyzy janǵan sát dep baǵalaýǵa bolady. Sondyqtan, Táýelsizdiktiń mereıli toıyna oraı aldyńǵy tolqyn óner ıeleri jáne jas ánshilerdiń qatysýymen jeltoqsan aıynda úlken konsert berýdi josparlap otyrmyz. Sonymen qatar, qazaq ónerin shet­elde keńinen tanystyrý jáne alys-jaqyn memlekettermen mádenı-rýhanı baılanysty odan ári jaqsartý maqsatynda ári Qazaq­stannyń mádenı kúnderi aıasynda qarasha aıynda Italııada merekelik konsert ótkizý josparymyzda bar. – Qazirgi ýaqytta shoý-bızneste demeýshisiz damý múmkin emes qoı. «Qazaqkonsertke» kimder qoldaý kórsetedi? – Biz tikeleı Mádenıet jáne sport mınıstrligine qaras­ty uıymdar tizimindemiz. Osy oraı­da mınıstrlik tarapynan «Qazaqkonserttiń» jańasha tur­pat­­talýyna bastamashyldyqpen úlken kóńil bólindi. Eń aldymen kásibı mamandanǵan, talaby taýdaı talantty jastardyń jumyspen qamtylýyna jaǵdaı jasaldy. О́zderińiz biletindeı, jaqynda tu­saýy kesilgen «Astana mıýzıkl» teatry ártisteriniń bári jastar, tipti, keıbiri endi ǵana qolyna dıplom alatyn mamandyq ıeleri. Búgingi tańda bul jas daryndardyń barlyǵyn «Qazaqkonsertke» turaqty jumysqa qabyldadyq. – «Qazaqkonserttiń» keleshegi týraly aıtsańyz. – Qazirgi ýaqytta «Qazaqkonsert» óziniń damý tujyrymdamasyn bel­gilep, baǵyttaryn aıqyndap qoı­dy. Dástúrge baı óner ordasy klas­sıkalyq, dástúrli jáne estradalyq janrdaǵy mýzyka­lardy damytý boıynsha aýqymdy jumystardy jańa sıpatta jalǵas­tyra bermek. Elordada oryn teýip, ánsúıer qaýymmen qaıta qaýyshqan «Qa­zaq­­konsert» rýhanı ımıdjge jaǵym­dy áser etip, mádenıet ınfra­qurylymynyń damýyna septigin tıgizeri sózsiz. Sebebi, As­tana bú­ginde – ǵylym men bilimniń or­dasy, iskerliktiń ortasy ǵana emes, jastarymyzdy jarqyn bola­shaqqa bastaıtyn mádenıettiń besigine aınaldy. Qazirgi tańda mádenıet pen onyń áleýetin damytý kóptegen álem memleketteriniń mańyzdy damý basymdyqtarynyń qataryna kiredi. Olaı bolsa, Qazaq­standyq mádenıet te jahan­dyq mádenı únqatysýdyń belsendi qatysýshysyna aınalýy tıis. Ol úshin básekege qabiletti mádenı orta qalyptastyrýdyń mańyz­dy­ly­ǵy aıtpasa da túsinikti. Aldaǵy kúnge josparyn júıelep alǵan «Qazaqkonserttiń» basty baǵyty – básekege qabiletti ortany qalyptastyrý. Qazaq óneriniń qara shańyraǵy Astananyń mádenı ómirin aıshyqtap, jańasha serpin beredi dep senimmen aıtýǵa bolady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Aıgúl SEIILOVA, «Egemen Qazaqstan»