Kún senbi. Qońyr kúz ústemdik qurǵanymen, aýa raıy jaımashýaq. Jelkem jel de joq. Osyndaı jaıly sátti paıdalanyp, boı jazýǵa syrtqa shyqqan betim edi. Senbi ári tańerteńgilik mezgil bolǵandyqtan shyǵar, sarǵysh túske boıalǵan baq ishinde serýendep júrgen jandardyń qarasy az. Aınalaǵa beıqam kóz tastap, asyqpaı adymdap kele jatyr edim, qarsy aldymnan eki kisi jolyqty. Biri – kózinde qara kózildirik, baldaqqa súıenip, aıaǵyn áreń-áreń basyp kele jatqan egde kisi. Ekinshisi – ony qoltyǵynan demegen, elýdiń shamasyndaǵy áıel adam.
«Ákesi men qyzy bolar» dep oıladym. Adam kórmegendeı tesile qarap qalsam kerek, áıel áýeli amandasyp aldy da:
– Bul kisi kózi kórmese de, qulaǵy estimese de, tesile qaraǵan adamdy sezip qoıady, – dedi.
Qapelimde qandaı jaýap aıtarymdy bilmeı, sasqalaqtap qaldym.
– Aıypqa buıyrmańyzdar, jaman oıym joq, – dedim. Aýzyma túskeni osy boldy. – Ákeń ekeýńizdi renjitsem, keshirińizder.
– Bul kisi ákem emes. Biraq, ákemdeı bolyp ketken kisi. Bir-birimizge baýyr basqanymyz sonshalyq, aptasyna eki-úsh márte jolyqpasaq, saǵynyp qalamyz. Arasynda osylaı taza aýaǵa shyǵyp, serýendeıtinimiz bar. Aýa raıy jaqsy kúnderi aǵamyzdyń kóńil-hoshy bolyp, aǵyl-tegil áńgime aıtady, bir jelpinip, keń tynystap qalady. Baldaqpen júrý qıyn bolsa da, oryndyqta otyrǵandy qalamaıdy, aıańdap serýendegendi jaqsy kóredi. Úıge qaıtqysy kelmeıdi.
«Úlken kisiniń minez-qulqyn ábden bilip alǵan eken-aý», dep oıladym. Osy sátte aǵamyz til qatty:
– Qyzym, tanystardyń birin jolyqtyrdyń-aý deımin. Men tanymaımyn ba?
– Joq, aǵa, siz tanymaısyz.
Qatty daýystap aıtty. Sosyn maǵan qarap:
– Bul kisi meni «qyzym» deıdi. Jaqyn baýyrlarym men týystarymnyń barlyǵyn biledi. Jaqyndarymnyń biri me dep jatqany ǵoı.
Aıańdap alǵa qaraı qozǵaldyq. Áńgimesin jalǵastyrdy.
– Men áleýmettik qyzmetkermin. Aǵamyzdyń zaıyby 2006 jyly qaıtys bolǵan. Sol aýyr qaıǵyny kótere almaı, qan qysymy qatty kóterilip, júrek talmasyna ushyrap, kózi kórmeı, qulaǵy estimeı qalǵan. Bala-shaǵasy bar, jeke-jeke otbasy, olar basqa qalada turady. Áıeli osy Astanada jerlengendikten, basyna baryp turady. Balalary turyp jatqan Almatyǵa qonys aýdarmaýynyń sebebi sol. On jyldaı bolyp qaldy, men bul kisiniń qamqorshysymyn.
Onyń áńgimesi meni qyzyqtyra tústi. Jýrnalıst ekenimdi aıttym. Eski tanystardaı áńgimemiz jarasyp barady. О́ziniń de, aǵanyń da aty-jónin aıtty. Biraq, kópke jarııa etpeýdi ótindi.
– Bizdiń aty-jónimizdi keltirýdiń qajeti joq. Jýrnalıst ekensiz, gazetke jazýǵa tıisti máseleni aıtaıyn. Kópshilikke oı tastaý úshin.
– Aıtyńyz.
– Múmkindigi shekteýli jandar on eki múshesi saý bolmaǵanymen, osy qoǵamnyń múshesi. Arbaǵa tańylǵan nemese kóz janarynan aıyrylyp, baldaqqa súıengen adamdy kórsek, úlkenimiz de, kishimiz de toqtaı qalyp, tesile qaraımyz. Mundaı jaǵdaı olardyń kóńiline qaıaý túsiredi, júregin jaralaıdy. Árıne, qajet bolyp jatsa, demep, kómektesip jibergen durys. Biraq, qol-aıaǵy saý adamdar olardy da ózderindeı kórýi tıis. Músirkeı, tesile qaraýdyń qajeti joq. Olarda da namys bar. Ári-beri aǵylǵan adamdardyń arasynda oqshaý bolmaýy kerek. Dúkenge nemese turǵyn jaıǵa, demalys mekemeleri men basqa da oryndarǵa olar basqalardyń qatarynda, kóppen birge emin-erkin kirip shyǵýy tıis. Olardy ózińiz sekildi kúndelikti tirshilikpen ári-beri aǵylǵan adamdardyń biri dep oılańyz. Tipti, damyǵan shetelderde múmkindigi shekteýli adamdar kóppen birge kezekke de turady ǵoı. Kezeksiz ótkizýge talap qylsańyz, namysyn taptaǵandyq, qorlaǵandyq bolyp tabylady. О́ıtkeni, olar da kezekte turǵan kóp adamdardyń biri. Jetkize aldym ba oıymdy?
– Oıyńyzdy túsindim.
Osy áńgime oı saldy. Áleýmettik qyzmetker myńdaǵan múmkindigi shekteýli jandardyń jan dúnıesindegi syrdy aqtaryp salǵandaı boldy maǵan. Aǵaǵa qarap turyp: «Qapalanbańyz, qarııa» degim keldi. Shynynda da kúndelikti tirshilikte mán bermeıtin másele ǵoı bul. Osyndaı oı tastap otyrǵan áleýmettik qyzmetkerdi aıtsańyzshy!
Jany jabyrqaý jandardyń jan dúnıesine úńilip, bite-qaınasyp, qıyndyǵyna tózý de ekiniń biriniń qolynan kele bermeıdi-aý, sirá. Áleýmettik qyzmetker tek kútýshi ǵana emes, ol elgezek, meıirimdi, jan-jaqty bilimdi, adamdardyń psıhologııasyn jaqsy meńgergen maman bolýy kerek. Ondaı óz isine aq-adal áleýmettik qyzmetkerlerdiń aramyzda kóp ekenine kúmánimiz joq. Olardy erteńgi tól merekelerimen quttyqtap, adamdardyń alǵysyna bólene berýlerine tilektestik bildirgimiz keledi.
Ǵalym OMARHAN,
«Egemen Qazaqstan»