Málim bolyp otyrǵan bir jaǵymdy jańalyq Qaraǵandy mal etimen ózin-ózi tolyq qamtamasyz etetin aımaqqa aınaldy. Osyǵan baılanysty endigi maqsat ishki tutynýdan artylǵan bul ónimdi syrtqy rynokqa shyǵarýǵa qol jetkizý sanalady. Keshege deıin elesteı bolyp kelgen osy máseleni mamandardyń boljamy boıynsha júzege asyrýǵa múmkindik joq emes. Sony jetildirip, keńeıtý úshin mal tuqymyn asyldandyrýǵa berik betburý alǵa qoıyldy. Eksportqa arnalatyn et semiz ári dámdi bolýymen ǵana ótimdirek ekeni belgili. Sondyqtan osyndaı deńgeıge teńelý negizgi talap.
Al eksporttyq qarym-qabilet barshylyq. Atap aıtqanda , 16 myń bas iri qara soǵan yńǵaıly. Bulardyń basym bóligi tez qońdanatyn tuqym túri. «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly 326 shaǵyn sharýa qojalyǵy jeńildetilgen nesıe alýǵa jáne atalǵan jobaǵa qatysýǵa qulshynys bildirdi. Aldy etke ótkiziletin ógizshelerdi iriktep, bordaqylaýǵa kirisip ketti.
Qazir úsh sharýashylyqtyń negizinde árqaısysy 1 myń basqa arnalǵan mal semirtý oryndary jumys isteýde. Taıaýdaǵy tórt jylda sanyn 10-ǵa jetkizý kózdelgen.
Atalǵan mindetke baılanysty mal soıý men etin óńdeýdi halyqaralyq standarttarǵa saı atqarýdy qaıtadan qurylatyn et kombınattary qolǵa almaq. Bul kúnde Qaraǵandyda bolgarlyq mamandardyń kómegimen sonyń birine qajetti qural-jabdyqtar, qondyrǵylar ornatý aıaqtalyp keledi. Osy jazda et tıisti talaptarǵa sáıkes óndirile bastaıdy. Daıyndalǵan ónimdi ótkizý týraly aldyn-ala kelisim-sharttar jasalyp ta jatyr.
Múıizdi iri qaramen birge qoı etin eksportqa jóneltýge de jaǵdaı bar. Byltyr oblysta bolǵan ırandyq ekonomıkalyq delegasııa bul túliktiń ónimin satyp alýǵa qyzyǵýshylyq bildirse, qytaılyq tutynýshylar tarapynan da iskerlik qatynas nyǵaıtýǵa yntalylar tabylýda.
«Kóz qorqaq, qol batyr» degen osyndaıda oıǵa oralar bolar. Iá, endi burynǵysynsha tartynshaqtaı berýdiń kezi ótken. О́zgelerge teńesip qoımaı, ozýdyń der shaǵy. Ár sala osylaısha alǵa umtylýdyń ońtaıyn taýyp jatsa, álbette ortaq maqsatqa qosylǵan zor úles. Ádette óndirisi basymyraq óńirdiń aýyl sharýashylyǵynyń betin eksporttyq baǵytqa túzeýi senimdilik pen serpindiktiń naqty aıǵaǵy bolmaq.
Sonymen ázirge iri qara, qoı, shoshqa eti syrtqy rynokta básekelesýge daıyndalýda. Alaıda, aýyzǵa alynbasa jónsiz, nege ekeni belgisiz eksporttyq sanatta jylqy jaryqtyq joq. Kórip júrgendeı, shetten kelip-ketýshiler aldymen sonyń qazysy men qartasy, jaıasy men jalynyń dámin tatýǵa qushtar. Artyq jarnamalaýdyń qajettigi de shamaly. Tarıhı otandaryna qonys aýdarýshylar arqyly alystaǵy biraz jurt onyń qadirine de qanyq. Endeshe, ol da umytylmaýy kerek-aq.
Mal ónimin puldap ótkizý arqasynda tabys kózin molynan quraǵan elder jetkilikti. Elbasy tapsyrmasy soǵan ditteıdi. Mine, oblystaǵy jańa bir umtylys maqsaty da sol.
Aıqyn NESIPBAI.
Qaraǵandy.