Test jáne teńge

«Bir qaryn maıdy bir qumalaq shiritedi», deýshi edi. Jańaqorǵandaǵy jaǵdaıǵa qarap otyryp, qumalaqtyń bireý emes ekenine kóz jetkizesiń. Aıtyp otyrǵanymyz, UBT-nyń jaǵdaıy. Gazettiń burnaǵy kúngi nómirinde Jańaqorǵan aýdanynda test tapsyrý barysynda zańsyzdyqtardyń oryn alǵanyn aıtqan edik. Búgingi áńgime de sonyń jalǵasy. Memlekettik qupııa sana­ty­na jatatyn suraqtar satylǵan! Anyqtalǵany osy. Al ony kim, qanshaǵa satty? Ol jaǵy áli beı­maǵlum. Ustalǵany úsh bala. Degenmen bul ustalǵany ǵana. Al al­dyn ala zertteý boıynsha oqýshylardyń basym bóligi testke daıyn suraqtarmen kirgen. Aımandaı bolǵan úsh oqýshy ne deıdi deńiz? Bireýi daıyn jaýap­tar­dy dárethanadan taýyp aldym depti. Ekinshisi, «dálizde jatqan je­rinen ilip ketkenin» aıtypty. Úshinshisi aldyńǵy ekeýiniń bireýinen kóshirip alǵan syńaıly. Adam degen qyzyq qoı. Astana men oblystan azamattar aýdan­ǵa bardy. Halyqpen jolyqty. Ashý men yzaǵa býlyqqan ata-analar UBT qorytyndysymen kelispeıtinderin aıtypty. Mıtıng jasapty. Jolaýshylar poı­y­zyn toqtatýǵa deıin ba­rypty. Sózge qulaq aspaıdy. Bátýaǵa kelmeıdi. Sóıtip turyp, test jaýaptaryn belgili bir somaǵa satyp alǵandaryn aıtady. Endi qarańyz: ózderi zańsyzdyq jasap jaýaptardy satyp alyp tur. Oǵan kim kináli? Memleket pe? Álde test qorytyndysyn joı­ǵan mınıstrlik pe? Ekeýi de emes. Osyndaı zańsyzdyqqa jol bergen ata-ananyń ózi. Son­daı-aq test jaýaptaryn satqan alaıaqtar. Astanadan kelgen maman test suraqtary salynǵan qo­rap­shanyń túbinen tesilgenin anyqtaǵan. Sonymen qatar syrty oralǵan japsyrmanyń túpnusqamen sáıkes kelmeıtini belgili bolǵan. Sýyq qol memlekettik qupııa sanalatyn qu­jatqa da tıipti. Túbin tesip, teńge jasapty. 4 maýsym kúni tapsyrylǵan test qory­tyn­dysy tolyq shyqqan joq. Biraq oqýshylar jınaǵan ortasha kórsetkishtiń 100 balldan asyp ketkeni aqıqat. Osy máselege oraı baspasóz máslıhatyn ótkizgen oblys ákiminiń orynbasary Murat Mu­hamedov, oblystyq pro­ký­rordyń orynbasary Qaırat Ábdiqanov, oblystyq ishki ister departamenti qoǵamdyq qaýip­sizdik qyzmetiniń bastyǵy Sharhan Bıhojaev biraýyzdan muny alaıaqtyq dep otyr. Esh­qandaı sybaılas jemqor­lyq­tyń ıisi joǵyn aıtady. Osyn­daıda salmaqtyń oblystyq bilim basqarmasyna kelip tú­setini belgili. Ol týraly Murat Muhamedov bylaı deıdi: – Alaıaqtyq áreket test tap­syrýǵa deıin bolǵan. Son­dyq­tan oblystyq bilim basqar­masynan kúmándaný qısynǵa kelmeıdi. Qazir másele egjeı-tegjeıli zerttelip jatyr. Ki­náliler tıisti jazasyn alady. Shynynda da, oblystyq bilim basqarmasyna bar kináni arta salýǵa bolmaıdy. Bul jer­de memlekettik qupııa saty­lyp otyr. Al memlekettik qupııanyń qalaı saqtalatynyn túsindirip jatýdyń ózi ábestik. Sonymen alaıaqtardy qalaı ustaýǵa bolady? Qarapaıym ǵana joly bar. Ata-analar test jaýaptaryn kimnen satyp al­ǵanyn biledi ǵoı. Biledi. Eger ata-ana tıisti orynǵa test sat­qan adamdy nusqasa tizbektiń basynda turǵan adam sýyq qolǵa shyǵarar edi. Desek te, ata-analar ózderi jaýapty kimnen satyp alǵanyn aıtpaı otyr. Nege ekeni belgisiz. So­ny­men osy máselege baıla­nys­ty qylmystyq is ashyldy. Ulttyq qaýipsizdik komıteti tek­serý júrgizip jatyr. Alaıaq­tar da anyqtalar. Qolǵa túser. Sol kezde ata-ananyń shyǵyny da qaıtar. Al qaıta testileý 10 maýsym kúni ótedi. Oǵan búgin­niń ózinde 490 oqýshy qatysýǵa ótinish bildirip otyr. Aıt­paqshy, ustalǵan úsh bala da testke kiredi. Sebebi, jaýapty satyp alǵan olar ǵana emes qoı. Tek ustalyp qalyp otyr emes pe... Erjan BAITILES. Qyzylorda oblysy.