Berdibek Soqpaqbaevtyń «Meniń atym – Qoja» shyǵarmasyn oqymaı er jetken bala joq shyǵar. Bári oqydy! Árqaısysynyń ishinde bir-bir Qoja ómir súrip, sol aıaýly beıneniń kúni búginge deıin balǵyn kúnimizdiń beıkúná belgisindeı bop kóńil túkpirinde jasyrynyp, jadymyzda máńgilikke jattalyp qalǵany taǵy aqıqat. Iá, bárimiz Qoja boldyq!
Qansha býyn jetkinshekti izgilikke tárbıelegen sol tentek Qojanyń dál qazir de osy bir mıssııadan tıtteı jyraq ketpeı, kerisinshe, qaıyrymdy isterdiń «basy-qasynda júrýi» qýantty. Bizdiń sóz etpegimiz – Astana qalasy Jastar teatry sahnasynda qoıylǵan «Kózime bir kórinseń, bala ǵashyq...» spektakli jaıynda. Atalmysh qoıylym arqyly teatr ujymy arnaıy aksııa uıymdastyryp, bir kúndik tabysyn tolyǵymen medısınalyq kómekke muqtaj baldyrǵandardyń emine aýdardy.
Balalardyń súıikti jazýshysy Berdibek Soqpaqbaevtyń «Meniń atym – Qoja» povesiniń jelisi negizinde sahnalyq nusqasyn jasap, kórermenge usynǵan rejısser Nurqanat Jaqypbaı bul týyndysynda negizgi nysanaǵa nostalgııa, ıaǵnı saǵynysh janryn alypty. Bas keıipker – sol baıaǵy ózimizge etene tanys Qoja. Qoıylymnyń negizgi ıdeıasy Qojanyń Janarǵa degen alǵashqy pák mahabbaty aıasynan órbıdi. Spektakl áserli lırıkalyq áýen aıasynda kóńil túkpirindegi balalyq shaqqa, bala mahabbatqa degen aıaýly sezim – saǵynysh sazyn jyr etedi.
Qoıylymnyń kórkemdik qýatyn baıytyp, saǵynysh sezimin sáýlelendirip, spektaklge sulýlyq ústep turǵan negizgi beıneleýshi qural – án. Iаǵnı spektakldiń basym bóliginde án shyrqalady. Bul – rejısserdiń ózindik qoltańbasy. Uly aqyn Abaıdan bastap, 60-70 jyldardaǵy belgili halyq kompozıtorlarynyń ánderin qoıylymnyń negizgi leıtmotıvi etip alǵan sýretker, osy arqyly ár kórermenniń kóńil túkpirinde buǵyp jatqan aıaýly armandary men móldir muńyna ortaqtasady, júrekterine jol taýyp, ótken kúnder men búginginiń arasyna saǵynyshtan boı kóterer sezim kópirin ornatýǵa talpynady. Saǵynysh, alǵashqy mahabbatty ańsaý, nostalgııaǵa qurylǵan atalmysh qoıylym kópshilik kórermen tarapynan zor yqylasqa ıe bolyp, astanalyq Jastar teatry sahnasynda úzdiksiz qoıylyp kele jatqan repertýardaǵy suranysqa ıe spektaklderdiń sanatynda.
Rasymen de, barlyǵymyz bala boldyq, árqaısymyzdyń ishimizde buǵyp jatqan bir-bir Qoja bar. Qoja bolyp oınadyq, Qoja bolyp oılandyq, Qoja bolyp ókpeledik, Qoja bolyp qýandyq, Qoja bolyp ǵashyq boldyq... Sondyqtan da bul shyǵarma árbirimiz úshin ystyq. Balalyq shaǵymyzdyń balǵyn sátterindeı aıaýly. Muny rejısser de jaqsy túsinedi jáne ol sezimdi barynsha názik ıirimderge quryp, nostalgııalyq notalarda bederleýge tyrysady. Sol sebepti de sahnaǵa bir emes, birneshe Qojany shyǵarady. Ár Qoja – jekeleı erekshelik ıesi bola tura, biri bastaǵan áńgimeni ekinshisi ilip ákete júrip, Qojanyń birtutas minez tabıǵatyn týdyrady. Dáýren Serǵazın, Bekjan Kerimbaev, Azamat Esqulov, Erbol Tileýkenov, Meıirǵat Amangeldın, Shyńǵys Jaqypbaı syndy akterler aldyńǵy planǵa kezek-kezek shyǵady jáne shyǵarmadaǵy Qojanyń ózimen-ózi sóılesip, ózine-ózi keııtini sııaqty, bir-birimen tildesedi. Sóıtip jarmaq keıipke túsken akterler sahnada Qojanyń san túrli minezin mozaıkasha qurastyryp, músindep shyqsa, endigi bir sátte Qoja jaıly qyzyqty áńgimeni baıandap otyrǵan áńgimeshige de aýysyp júre beredi.
Spektaklde Qojadan bólek, este qalatyn erekshe beıne – akter Nurlybek Tólegenniń keıipteýindegi Sultan róli. Sahnagerdiń Sultan beınesin saraptaýdaǵy minez erekshelikteri, keıipkerin komedııalyq planda kórsetýdegi sátti sheshimderi kóńilge qurmet ornyqtyrady. Sol sekildi Janar – Ǵazıza Muqan, Qalamqas Melısova, Jantas – Jandáýlet Bataı men Nurbek Ádilbek, Mılat – Aınur Rahıpova, áje – Mahabbat Madǵulova, Jumaǵul – Eldos Sháıkenov, Dáýlet – Dáýren Serǵazın men Aısultan Jálıev, Maıqanova apaı – Dıana Smaǵulova syndy sahnagerler oıyny da óz erekshelikterimen ádemi áser syılady.
Qoıylymdaǵy oqıǵany ánmen utymdy árleý jáne formalyq izdenýdegi tosyn tapqyrlyqtarmen qatar, rejısser eńbeginiń taǵy bir este qalǵan tusy – ssenografııa. Munda aýyz toltyryp aıtarlyq dekorasııa joqtyń qasy. Rejısser arnaıy ssenograf mamannyń kómegine júginýdi qajet dep sanamapty. Biraq budan qoıylymnyń kórkemdik sapasy áste tómen túsken joq, kerisinshe, ózge sahnalyq týyndylarǵa uqsamaıtyn ózindik erekshelikti enshilegenin baıqaýǵa bolady. Sahnalyq bezendirýdegi syrǵymaly kishkene úıler, at esebindegi jyljymaly uzyn oryndyq – spektaklge erekshe dem berip, kóterińki kóńil-kúı syılaıdy. Syrǵymaly taqta men jyljymaly partalar, syńǵyrlaǵan qońyraý úni – barlyǵy da asa ılanymdy ári utymdy shyqqanyn atap ótkimiz keledi.
Osyndaı erekshelikteri arqyly kóńil túkpirine berik bekigen qoıylym kórermenin de beıjaı qaldyrmady. Árqaısysy óziniń baldáýren balalyq shaǵyna esten ketpes saıahat jasap, umytylmas ásermen teatrdan tarqasty.
Nazerke JUMABAI, «Egemen Qazaqstan»