Ulaǵaty mol eńbek

Táýelsizdik alýymyzben birge qazaqqa qaıtqan qundylyqtyń biri – Naýryz merekesi. Olaı deıtinimiz, ǵasyrlar boıy yrysy men tynysy bolǵan bul merekemizden keńes keze­ńi kezinde kóz jazyp qal­ǵanymyz ózimizge belgili. Áıt­se de ult jana­shyr­lary sol tota­lı­tar­lyq júıe kezinde de bul merekeniń ult sana­sy­nan óshpeýi­ne ózindik úle­sin qosqany da este. Aıtalyq, sonaý 70-80 jyldarda «Lenınshil jas» gazeti 22 naýryz kúni jasyl boıaýmen shyǵa­tyn. Sol gazetti qolǵa alǵanda jańa jyl dep ashyp aıtpasa da kóktemniń, jańa kúnniń, jańa úmittiń lebi esip qoıa beretin deıdi búginde aǵa urpaq ókilderi. Olaı bolsa, halqymyz úshin rýhanı qun­dy­lyǵy mol osy­naý merekeni biz táýel­sizdik tusyn­da ǵana emin-erkin toılaý múmkin­di­gine ıe boldyq. Alaı­­da ómiri­miz­ge endi ǵana orny­ǵyp, endi ǵana óz bıigine dittegen bul mereke týraly da ártúrli alyp-qashpa sóz kóp. Olaı bolatyny, onyń shyǵý tegi ǵylymı turǵydan negizdelmegendiginen dep bilemiz. Endi, mine, sol olqylyqtyń orny tolǵandaı desek, jýyrda ǵana baspadan shyqqan «Naý men yrys» atty kitaptyń jurt kókeıindegi birqatar suraqqa jaýap beretini anyq. Bul eńbektiń avtory Túrkitaný akademııasynyń qyzmetkeri, mádenıet­taný­shy Serik Erǵalı degen azamat. Ol bul eńbeginde Naýryz merekesin jan-jaqty zertteı otyryp, onyń túrkilik mereke ekenin ǵylymı turǵydan negizdep beredi. Avtor óz paıy­myn osylaı bolýǵa tıis degen ózindik kózqarasymen ǵana emes, tarı­hı-mádenı muralar, arheologııalyq jádigerlerdi zertteýden týǵan ornyqty oımen qorytyndylap otyrǵan. Sondaı-aq ol kezinde barsha túrki halqyn aq tileýler aǵysymen qýantqan bul merekeniń áli de óz bıigine kóterile almaı otyrý sebepterine de toqtala ketedi. Iаǵnı, onyń aıtýynsha, ulttyq merekeler tyńǵylyqty zertteý nysanyna aınala qoımaǵandyqtan da, «azamattyq merekelik mazmunǵa ıe bola almaı otyr»...

Oraıy kelgende, kitaptyń alǵysózin fılologııa ǵylymdarynyń doktory Dıhan Qamzabekulynyń jazǵanyn, Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń qarjylandyrýymen «Qazyǵurt» baspasynan 2000 danamen shyqqanyn da tilge tıek ete ketsek deımiz.

Qoryta aıtqanda, halqymyzdyń rýhyn kóterip, rýhanı qajet­ti­ligin óteýge mol septigi bar mereke týraly bul kitap óz oqyrmanyn tabady degen oıdamyz.

Serikqazy KÁKIBALANOV.