Assambleıadaǵy aqyldasý

Keshe Táýelsizdik saraıynda Memlekettik hatshy Qanat Saýdabaevtyń qatysýymen Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń otyrysy bolyp ótti. Otyrysta Assambleıanyń elimiz Táýelsizdigi men birligin nyǵaıtýdaǵy róli qaralyp, osy uıymnyń parlamenttik ókildiginiń qyzmet tájirıbesiniń qorytyndylary shyǵaryldy. Keńes jumysyna QHA múshe­leri, Senat depýtattary, mınıstrlikter men vedomstvolar bas­shy­lary, respýblıkalyq jáne aı­maqtyq etnomádenı birles­tik­terdiń ókilderi, EQYU/DIAQB jáne TMD baıqaýshylary men buqaralyq aqparat quraldary­nyń ókilderi qatysty. Aldymen sóz alǵan Q.Saýdabaev bylaı dedi: «Ult Kóshbasshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń kemeńger basshylyǵynyń arqasynda Qa­zaq­stan burynǵy Keńes Odaǵy respýblıkalary ishinde post­ke­ńes­tik keńistiktegi neǵurlym jemisti jáne ekpindi damýǵa qol jetkizgen memlekettiń birine jáne halyqaralyq qoǵamdas­tyq­tyń qurmetti áriptesine aı­naldy». Memleket basshysynyń jańa Qazaqstandy qurý jolyndaǵy strategııalyq jáne jasampaz qyz­meti búginde álemde «Qazaq­stan­ joly» degen atpen tany­mal bolyp keledi. Bul demo­kra­tııalyq reformalardy júrgizýge, tıimdi naryqtyq ekonomıkany qurýǵa jáne qazaqstandyqtardyń ómir súrý deńgeıi men sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi. «Osyndaı tolymdy jetistik­ter­diń negizinde Nursultan Nazar­baev­tyń etnosaralyq tolerant­ty­lyq pen qoǵamdyq kelisim úl­gisi tur. Bul úlgi búginde BUU men EQYU-da keńinen moıyn­da­lyp, búkil álemde kóshbasshy­lar­dyń, qoǵamdyq-saıası qaıratker­ler­diń, ǵalymdar men sarap­shy­lardyń qyzyǵýshylyǵyn týdy­ryp, joǵary baǵasyna ıe bolýda», dedi Qanat Bekmyrzauly. Tórtinshi shaqyrylǵan Parlament Májilisinde Assambleıadan saılanǵan 9 depýtattyń jumys tájirıbesi de nazardan tys qal­ǵan joq. Memlekettik hatshy sol saılanǵan depýtattar kóptegen bastamalarǵa negiz bolǵandyǵyn tilge tıek ete ketti. Atap aıtqan­da, «Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy týraly» zań ázirlenip, qa­byldanǵany belgili. Budan basqa assambleıalyq depýtattar taǵy 4 zańdyq qujattyń ázirlenýine bas­tamashy boldy. Sondaı-aq, olar 185 depýtattyq saýal joldap, aımaqtarda 60 myńnan astam adamdy qamtyǵan 900-den asa kezdesýler ótkizgen. 2000-ǵa jýyq azamatty qabyldaǵany taǵy bar. Premer-Mınıstr men Úkimet músheleriniń atyna 884 hat baǵyttasa, sonyń barysynda birqatar mańyzdy máseleler sheshimin tapqan. Bul Qazaqstan halqy Assambleıasynyń saıası tıimdiligin aıqyn dáleldeıdi. Osy rette Assambleıa Keńesi oty­ry­syn moderator retinde QHA Tór­aǵasynyń orynbasary – Hat­shy­lyq meńgerýshisi Eraly Toǵjanov júrgizip otyrǵandyǵyn aıta ketken jón. Keńeste, sonymen qatar, QHA Tóraǵasynyń orynbasary – Qazaqstan uıǵyrlarynyń res­pýb­lıkalyq mádenı ortaly­ǵy­nyń tóraǵasy Ahmedjan Shardınov pen IV shaqyrylǵan Parlament Májilisiniń depýtaty Roza­qul Halmuradov baıandama jasady. Onyń barysynda Jańa­ózen­degi jaǵdaıdy turaqtandyrýǵa qa­tysty sharalar Assambleıa ta­ra­pynan qoldaýǵa ıe bolǵandyǵy erekshe ataldy. Elbasy tapsyr­ma­syna oraı Assambleıa áleýmet­tik jaýapkershilik forýmyn ót­kizse, onda 109 joba kópshilik nazaryna usynylǵan bolatyn. Atalǵan shara aıasynda Assambleıa kásipkerleriniń assosıasııasy qu­rylǵany da belgili. Túrik qaý­ymdastyǵy tarapynan 480 oryndyq qazaq-túrik lıseıi de sa­lynǵany atalyp ketti. Sol­tús­tik Qazaqstan oblysynyń Aıyr­taý aýdany aýmaǵynda etnoaýyl ómirge kelgeni jáne ózge de jobalar Assambleıa jumysynda oń qorytyndylar bolǵanyn kór­setedi. Jalpy, Assambleıanyń mereı­toıyna arnalǵan 471 sharanyń jer-jerde ótetini belgili boldy. Qazaqstan halqy Assambleıasy­nyń tájirıbesimen tereń tanysý úshin 15 eldiń jýrnalısteri men ǵalymdary usynyspen shyqqan­dy­ǵy da nazardan tys qalǵan joq. E.Toǵjanov Assambleıa aty­nan depýtattyqqa kandıdat­tar­dyń tizimin Keńes otyrysyna usyndy. Ol boıynsha «Turaqty Qazaqstan» qorynyń basshysy Jumataı Álıev, tór­tin­shi sha­qyrylymdaǵy Parlament Máji­lisiniń depýtaty, res­pýblıkalyq uıǵyrlar ortaly­ǵy­nyń basqarma múshesi Murat Ahmadıev, sol shaqyrylym depý­ta­ty, Qazaqstan nemisteriniń «Vozrojdenıe» uıymy keńesiniń mú­shesi Egor Kappel, Qazaqstan koreıleri assosıasııasynyń jetekshisi Roman Kım, «Vaınah» cheshen-ıngýsh halyqtary mádenıe­tin damytý assosıasııasy» ZTB teń tóraǵasy Ahmed Muradov, QHA Tór­aǵasynyń Jambyl ob­lysy boıynsha orynbasary Nadejda Nestereva, «Tań» tatar-bash­qurt etnomádenı birlesti­gi­niń tór­aıymy Zýhra Saıalova, QHA Tóraǵasynyń orynbasary, Qa­zaqstan ýkraındarynyń «Rada» odaǵynyń tóraǵasy Iýrıı Tımoshenko jáne tórtinshi sha­qy­rylymdaǵy Parlament Máji­li­si­niń depýtaty Rozaqul Halmu­ra­dov tizimge engen. Hatshylyq meń­gerýshisi Eraly Toǵjanov jumys toby óńirlerdiń qam­ty­lýy men genderlik teńdiktiń saqtalýyna, depýtattyq jáne iri etnostyq toptardyń ókilettigin qaldyra otyryp, tizimniń jan-jaqty pysyqtalǵandyǵymen bó­lis­ti. Endi QHA-nyń saılaýǵa baı­lanysty kezekten tys oty­ry­sy 16 qańtarda ótedi dep kútilýde. Otyrysta, sonymen qatar, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń atyna jyl boıy elimiz Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıymen 9536 quttyq­taý kelip túskendigi belgili boldy. Bul hattar Memleket bas­shysyna tapsyrylyp, Assa­m­bleıa­nyń «Biz – Qazaqstan halqy­myz!» atty kitabyna engizilmek. Otyrys barysynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń arnaıy estelik belgileri tanystyryldy. Asqar TURAPBAIULY.