«Muzbalaq» tolyqmetrli anımasııalyq fılmi qanatyn keńge jaıyp, kınoteatrlardaǵy kórsetilimin tabysty bastady. Úsh jylǵa tarta ýaqyt tyńǵylyqty izdenistiń nátıjesinde týǵan kartınanyń qyr-syryn fılm rejısserleri Turdybek MAIDAN men Tilek TО́LEÝǴAZYDAN suraǵan edik.
– «Muzbalaq» tolyqmetrli anımasııalyq fılminiń ıdeıasy qalaı týdy?
Turdybek MAIDAN: – «Muzbalaqqa» deıin biz saıatshylyq ónerdiń qyr-syry jan-jaqty sýretteletin 23 mınýttyq «Tastúlek» degen qysqametrli anımasııalyq fılm túsirgen bolatynbyz. Keıin osy taqyrypty keńirek qamtýdy oılap, jańa jobany qolǵa aldyq. Sóıtip oılana kele, «Muzbalaqqa» toqtaldyq. Qazaqty qyran tekti halyq deıdi ǵoı. Fılmniń negizgi ıdeıasyn osydan shyǵarǵymyz keldi.
Tilek TО́LEÝǴAZY: – Qazaq búrkittiń bes jasar kezin Muzbalaq dep ataıdy. Jalpy, qyrannyń 1 jasynan 20 jasyna deıin ataýy bar. Sonyń ishinde Muzbalaq – búrkittiń eń tolyqsyǵan, tegeýrini qatqan, muzteber jalyndy kezi. Aqyldasa kele fılmniń negizgi sıýjeti etip osy oqıǵany tańdap aldyq. Turdybek aıtyp ótkendeı, qazaq rasymen de qyran minezdi halyq qoı. Qyrannyń boıyndaǵy tektilik, batyldyq, alǵyrlyq, adaldyq jáne eń bastysy erkindikke qushtarlyq qasıetteri qazaqtyń janymen úndesedi. Sol sebepti bul taqyryp bizge óte jaqyn boldy.
– Saıatshylyqtyń qyr-syryn shynaıy jetkizý úshin fılmniń shyǵarmashylyq tobyna keńesshi retinde kásibı mamandar tartyldy ma?
Tilek TО́LEÝǴAZY: – Turdybektiń de, meniń de balalyq shaǵymyz saharada ótti. Atalarymyz ben ákelerimiz ómir boıy qyran baptap, qus salyp ótti. Ańǵa shyqpasaq ta búrkitshiliktiń qyr-syryn kózimizben kórip, bilip erjettik. Qyran mineziniń bar bolmysyn, kózqarasyn, jem jegendegi qımyl-áreketteri men qozǵalysyn sol bala kezimizde kórgenderimizdiń negizinde túıdik. Onyń ústine, Turdybektiń T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasyn támamdaǵan jyly qorǵaǵan dıplomdyq jumysynyń taqyryby da osy búrkitshilik haqynda boldy. Altaıǵa, Baı-О́lkege baryp, arnaıy derekti fılm túsirip qaıtty. Osynyń barlyǵy bizdiń izdenisimizge kóp kómegin tıgizdi.
Turdybek MAIDAN: – Fılmde basty keıipker – búrkit, ıaǵnı Muzbalaq sóılemeıdi. Biraq barlyq emosııasyn kózben, qımyl-áreketpen beredi.
– Otandyq anımatorlar arasynda tolyqmetrli kartınaǵa baratyndary sırek. Osy turǵydan kelgende, fılm túsirý barysynda sizder qandaı túıtkil, qıyndyqtarmen betpe-bet keldińizder?
Tilek TО́LEÝǴAZY: – Biz álemniń ozyq degen 9 kompıýterlik baǵdarlamasymen jumys istedik. Janymyzǵa bilikti, jańashyl jastardy jınadyq. Jalpy, ónerdiń qaı salasy da tabandylyqty talap etedi. Anımasııada bul talap tipti kúshti. Hronometri 67 mınýtty quraıtyn fılmdi jasaý úshin barlyǵy 96 500 sýret saldyq. 2D jáne 3D formatynda jasalǵan fılmniń ár sekýndynda 24-25 kadr sýret ornalastyryldy. Ár sýretti qaıtalap otyryp úsh retten túsirýge týra keldi. Ony boıaý jaǵy taǵy bar. Osynyń barlyǵyn kompıýterlik ozyq baǵdarlamalardyń kómegine súıene otyryp júzege asyrdyq.
Turdybek MAIDAN: – Shet- eldermen, ásirese «Ýolt Dısneı» (The Walt Disney Company) kompanııasynyń týyndylarymen salystyrǵanda, árıne, bizge sapaly fılm túsirýde áli de úlken izdenister jáne qomaqty qarjy kerek. Biraq TMD elderiniń ishinde qazaq anımasııasynyń deńgeıi kósh bastap tur. Oǵan biz osy fılmdi túsirý barysynda kóz jetkizdik. Ýaqyttyń tapshylyǵyna baılanysty, kórshiles memleketterdegi mamandardan kómek suraı habarlasqanymyzda, Belarýs elindegi áriptesterimiz biz paıdalanyp jatqan baǵdarlamalardyń áli óz elderinde qoldanysqa enbegenin málim etti. Soǵan qarap shynymen-aq marqaıyp qaldyq.
– Al bizdegi anımator mamandardyń biliktilik deńgeıi qandaı? Jalpy, fılm túsirýde kadr máselesi qalaı sheshilýde?
Tilek TО́LEÝǴAZY: – Bul jaǵynan, árıne, Allaǵa shúkir dep aıtýǵa bolady. Almatydaǵy T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasy men kolledjiniń, Astanadaǵy Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti men Shymkenttegi óner kolledjiniń stýdentteri men túlekteri arasynda irikteý júrgizip, osy salanyń bilikti degen mamandaryn tarttyq. «Muzbalaqty» jaryqqa shyǵarýǵa 40-tan asa anımator maman jumyldyryldy. Jalpy, anımasııada ár keıipkermen bir-bir maman jekeleı jumys isteý kerek. Biraq bizdiń saladaǵy áli de bolsa bilikti kadrlardyń tapshylyǵyna baılanysty, bir anımatordyń birneshe keıipkermen jumys isteýine týra keldi. Desek te muny ýaqytsha másele dep sanaımyz.
– Al fılmniń bıýdjeti she? Josparlaryńyzdaǵy dúnıeni ómirge ákelý úshin jobanyń qarjylandyrylýy kóńilderińizden shyqty ma?
Turdybek MAIDAN: – Qazir qandaı otandyq fılmdi alsańyz da, shekteýli qarjyǵa túsiriledi ǵoı. Azdaǵan aqshadan úlken óner týdyrý qajettiligi qaı ýaqytta da bolǵan. Biraq soǵan qaramastan, bizdiń jylt etken ıdeıamyzdy qoldap, demeý bildirgen Mádenıet jáne sport mınıstrligi men «Qazaqfılm» AQ prezıdenti Baqyt Ǵafýulyna úlken alǵysymyzdy bildiremiz.
– Áńgimelerińizge rahmet.
Áńgimelesken Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»