Kámıla

Kámıla

Dúısenbi, 23 shilde 2012 11:40

Alataýdyń arǵy betindegi  aıadaı aýylǵa issaparmen barǵan kezimde sol jerden Kámılany kezdestirem dep esh oılamaǵan edim.  Kezdestirmek túgili, onyń bul dúnıede bar ekenin de umytyp ketken ekenmin. Shynymdy aıtsam, bul júzdesý  maǵan bastapqyda  bir aıanyshty áser syılaǵan  sııaqty edi,  al keıinnen,  oı qoryta kele  Kámı­lamen  júzdesý arqyly  tek qazaq áıe­line ǵana tán tózimniń, ana súti­men boıǵa bitetin kónbis mi­nez­diń kýási bolǵanymdy túsindim.

 

Dúısenbi, 23 shilde 2012 11:40

Alataýdyń arǵy betindegi  aıadaı aýylǵa issaparmen barǵan kezimde sol jerden Kámılany kezdestirem dep esh oılamaǵan edim.  Kezdestirmek túgili, onyń bul dúnıede bar ekenin de umytyp ketken ekenmin. Shynymdy aıtsam, bul júzdesý  maǵan bastapqyda  bir aıanyshty áser syılaǵan  sııaqty edi,  al keıinnen,  oı qoryta kele  Kámı­lamen  júzdesý arqyly  tek qazaq áıe­line ǵana tán tózimniń, ana súti­men boıǵa bitetin kónbis mi­nez­diń kýási bolǵanymdy túsindim.

Bizdiń eldiń adamdary  bul aýyldy ádette kúngeı dep ataıdy.  Al eki arany sulbaı  bólip jatqan  Sýyqtóbe taýynyń bergi jaǵyn,  ıaǵnı bizdiń aýyldy olar  kerisin­she teriskeı deıdi.  Buryndary eki aýyldyń adamdary  bir- birine taý asyp, tas basyp   baryp-kelip jatatyn. Tipti ózimniń de bala kezimde  ata-anama ilesip, birer márte osy  aýylda bolǵanym da bar. Kólik túri  kóbeıgen soń jol uzara tústi me, joq álde tir­shilik qamy tizgindi tart­ty ma, áı­teýir eki ara­daǵy   qa­rym-qaty­nas  sońǵy jyldary sı­reksip ket­kenin bile­tinmin.  Endi mine, arada sonshama jyl ótse de  osy aıadaı aýyldan  meniń ata-anamdy tanıtyn adamdar da  tabyla ketkenin qarańyzshy.  Dám ústinde  jón surasa kele olar lezde-aq  meniń súıegimniń kim ekenin anyqtap ta aldy.  Tipti qaısybiri  áldeqandaı ilik-shalysy bar  jekjat ta bolyp shyqty.

Osylaısha  ý-dýmen otyrǵan sátte  esikten ımene basyp  kirgen jas áıel kózime ottaı basylǵan.  Bar dúnıeni umytyp  álgi áıelge  ańtaryla qarap  qalǵanymdy  ózim de ańǵarmappyn.  Men ǵana emes-aý,   manaǵy yrdý-dyrdý áńgime ústinde otyrǵandardyń bári de jas kelinshekten kóz almaıdy. Suqtana qaraýymyzdyń da óz jóni bar, álgi áıeldiń qazaqı bııazylyqpen  astasqan ajary erekshe eken.  Shirkin, aıadaı aýylda da  mundaı perızat bar eken-aý deımin óz-ózime. Áıel óziniń  sonshalyqty minsiz jaratylǵan  jan ekenin múldem bilmeıtin sııaqty, qadala qaraǵan sansyz janarlardan taısaqtaı, sálemdesýdiń ısharasyn jasaǵan kúıi qysyla-qymtyryla   bosaǵa jaqtaǵy  bos orynnyń birine jaıǵasýǵa asyqqan. Kózdi arbaǵan beıne  jurt  tasasyna jasyryn­ǵan sátte baryp, úı ishine qaıta­dan jandanys kirdi.  Áıtse de álgindegi  keý-keý áńgimeni   eshkim  jalǵap ákete qoıǵan joq. Maǵan sol sátte jurttyń bári tek álgi jas áıel jaıly  ǵana oılap otyrǵandaı kórindi.

Al ózim bolsam, onyń tostaǵandaı nurly janaryn   kóz aldyma elestete,  “ajaryń ashyq eken atqan tańdaı”  degen óleń joldary   tap osyndaı hasa sulýǵa arnap aıtylǵan-aý shamasy dep ishteı tamsanamyn. Aıtsa aıtqandaı-aq,  álgi kelinshektiń  kúnge totyqqan  tobylǵy júzi, albyraǵan alqyzyl erni, tip-tik tulǵasy qandaı ásem edi.  Álginde ǵana  bir-birine des bermeı jatqan  jurttyń nege eseńgirep otyrǵanyn   ol qaıdan bilsin, áldenege kináli jandaı  tómenshekteı ıilip, kózin jerden kótermeıdi.  Nege ekenin qaıdam, jurt tasasyna tyǵylǵan álgi áıelge meniń qaraı bergim keledi. Bult arasyna  jasyrynǵan  aı sııaqty,onyń júzi keıbireý dastarhannan dám alýǵa eńkeıgen sátte  ǵana qylań berip qalǵany bolmasa emin-erkin kóz toıdyrý­dyń sáti túspeı-aq qoıdy. Qansha degenmen  zatym áıel ǵoı, sol qas-qaǵymda-aq onyń tula boıyn­da qoldan qosymsha árleýdiń izi de joq ekenin  baıqap úlgerdim.

О́zin syrttaı baqylap otyrǵan  kóz baryn sezine me, ol da amalsyzdan qol jalǵap, kese ápergen  sátte ǵana bolmasa eńsesin  tikter emes. Baıqaımyn, bul sulý áıeldiń jorta báldenýi, tipti áldekimnen qymsynýy da emes, ishki  bir jadap-júdeýdiń áseri sııaqty.  Birer márte kózimiz  túıise ketkende de kisige oılana qaraı­tyn janarynda  muń tunyp tur­ǵandaı kóringen.  Sulý adamdardy  kóbine  ómirge  erkeleý úshin jaralǵandaı kóretinimiz bar ǵoı, sondyqtan shyǵar,  myna jas kelinshektiń ózin tómenshikteı ustaýy qalaı degendeı dal bolyp otyr edim, oıymdy syrttan kirgen    úı ıesi buzdy.

–       Myna Kámıla sizge jolyq­qaly    kelipti – dedi ol.  Bul sózdi maǵan qarata aıtqan sekildi. Al Kámıla degeni álgi jas áıel boldy ǵoı. Sonda bul kelinshek maǵan nendeı sharýamen keldi eken dep ózimshe  dolbar jasap ta úlgermedim, úı ıesi oıymdy taǵy da  bólip jiberdi.

–       Kámıla,  shyraǵym-aý, neǵyp otyrsyń, kelgen sharýańdy óz  aýzyńmen aıtsańshy –dedi ol taǵy ile-shala.

Myna sózden keıin kelinshek  janaryn maǵan tikteı birnárse deýge  yńǵaılanǵandaı bolyp edi, biraq sózdi neden bastaryn bilmedi me, til qatar emes.  Áıtse de eki kózi mende.

Toqta, toqta myna nárkes   kózdi men qaıdan kórip edim, apyraý, myna áıeldiń túri de maǵan burynnan tanys sekildi  ǵoı degen oı osy sát  jan-dúnıemdi aralap kete  bardy.  Kóz aldyma  Shynar jeńeshemniń  beınesi kelgeni   sol  eken, bári de ap-aıqyn bola ketti.  Aý, bul Kámıla degeniń sol kisiniń  qyzy boldy ǵoı.  Iıa, jeńe­shemniń janary da osyndaı  nurly  edi. Apyr-aý, Kámıla­ny osyndaı ádemi áıel bolady dep kim oılaǵan.

–       Osy sen Shynar jeńe­shemniń qyzy emessiń be, –dedim oǵan oıymdy ornyqtyra túskim kelgendeı.  Ol  alma júzine  sál-pál kúlki úıirip, ıá degendeı únsiz basyn ızedi.

–       Júr, esik aldyna shyǵalyq.  – Osy   sózdi kútip otyr eken, Kámıla da lyp ete tústi.  Álgindegideı emes, onasha shyqqan soń  ol múldem jaınap ketti.

–       Men sizdi umytyp qalǵan shyǵar desem,– dedi ol maǵan erkeleı til qatyp.

– О́ziń qalaı umytpaı júrgensiń? Meniń osy aýylǵa kelgenimdi qaıdan bildiń?– dep  men de ony bastyrmalata   suraq­tyń astyna alyp jatyrmyn.

–Aıadaı aýyl­da sóz jata ma, jurttan esti­dim, – degen ol endi eldegi aǵaıyn­dardyń  jaı-kúıin bilýge asyqty.

Ony qaıdam,  áńgime ústinde  óz basym qııalǵa bógip, Ká­mı­lany  kóz aldyma  basqasha eles­te­týmen  álekpin. Shirkin, mynaý boıaýy ońǵan  lypanyń ornyna  sońǵy úlgimen tigilgen  kóılek kıse, toqpaqtaı burymyn sándep tarasa, myna Kámılanyń qasynda álem arýy atanǵan qyzdardyń ózi de  kózge qorash kóriner edi-aý deımin. Osy oıymnyń áseri me,  áńgimem de suıylyp ketken sııaqty,  sony baıqaǵan Kámıla meni asyǵyp tur dese kerek, jolymnan bógegisi kelmegen yńǵaı tany­typ, keshke qaraı jolyǵysýdy jón kórgen.

– Kóz aldymyzda  ósken bala ǵoı, hanǵa laıyq qara­ǵym edi…,–  dedi sonaý jerde turǵan úı ıesi Kámılany kózimen   uzatyp turyp.

Bul sózińizben ne aıtpaqsyz degendeı qadala qarasam kerek,  álgi kisi birjola Kámıla jaıyna aýysty.  Odan uqqanym, jasóspirim Kámılany  kezinde osy aýyldyń tentekteý jigiti  alyp qashyp ketipti. Qazir sodan eki balasy bar eken.  Biraq álgi kúıeý shirkin  tentek sýǵa  úıirsektep  alypty. Bir úıde  áıelden basqa bas kóterer  eshkim bolmaǵan soń, tirlik ońa ma,  turmysy da júdeý kórinedi.  Biraq Kámıla eshkimge alaqan jaımaı-aq baryn uqsatyp bir úıdi ustap otyrǵan sııaqty.

–       Kúıeýi jaıshylyqta táp-táýir-aq jigit, al urttap alsa, bitti, adam syıqy joq.  Soǵan álgi balanyń qalaı shydaıtynyna  tańym bar.  Kámılany aıaıdy ǵoı, aǵaıyndary   kúıeýine jumys ta taýyp bergen.   Áp-ájeptáýrim istep júredi de,  bir kúni nildeı buzylady,–  dedi ol kúıinip.

Osy sát meniń kóz aldyma taǵy da Shynar jeńeshem keldi. Ol kisi de  óte  ajarly adam bolatyn.  Endi oılasam, men kórgen kezderi  ol nebári otyzdyń mańaıyndaǵy  jap-jas kelinshek eken-aý.  Kúıeýi saqaly kúıekteı kári shal edi.  Sol kisiniń uzaq aýyryp, tósek tartyp jatqany da esimde. Biz balamyz ǵoı, ol kisiniń qadir-qasıetin qaıdan bileıik. Al úlkender jaǵynyń álgi kisige  yqylasy bólek. Sodan da shyǵar,  úıinen kisi úzilmeıtin.  Eń ǵajaby,  Shynar jeńeshemdi jurttyń bári syrttaı maqtap otyratyn. Rasynda da, aýrý adam jatqandaı emes, qashan barsań da   úı ishi  kirse shyqqysyz.  Bul jurttyń  jappaı  joq-juqana kezi,   sonda da  Shynar jeńeshemniń qoly  berekeli bolatyn.  Jalǵyz sıyrdyń sútinen-aq  neshe túrli taǵam túrin ázirlep, dastarhandy jaınatyp jiberetin.  Sol úıge biz sııaqty bala-shaǵa da úıirsektep, osy kip-kishken­taı Kámılany oınatyp júretinbiz.

* * *

Jeńeshemniń kúıeýi álgi naýqas­tan  qaıtyp tura almady.  Sol kisiniń jylyn bergennen keıin be, áıteýir  Shynar jeńeshemniń úıine aǵaıyn-týǵannyń  tegis jınalǵany bar.   Shamasy, ony  bir qaınaǵasyna  ámeńgerlik jolmen  qospaq boldy-aý deımin. Bala-shaǵany kim elep jatyr, úlkendermen qabattasa kirgen bizdi eshkim qýa qoımaǵan. Sonda óz kúıeýinen de úlken adamǵa  Shynar jeńeshemniń barǵysy kelmegen shyǵar –   eńkildeı jylap aldy da  “Aý, aǵaıyn,  bireýdi óziń tańda deseńder  men myna Shyraqjandy qolaı kórip otyrmyn. Áıtpese bala-shaǵamdy baǵyp, óz aldyma otyra bergenim  jón shyǵar” degeni de  esimde qalypty. Bul sózdiń  erekshe esimde qalýy,  ol kisiniń Shyraqjan dep otyrǵany meniń ákem bolatyn. Nesin jasyraıyn,  dáp sol kezde  Shynar jeńeshem burynǵydan da jaqyn bola túsedi-aý dep qýanyp ta   qalyp edim.  Beker obaly ne kerek, dál sol  kezde meniń sheshem de  abysynyn  jaqtap, “E,  nesi bar,  eki úıli jan bir tirlik jasarmyz. Myna almanyń sabaǵyn­daı eki bala  jetim óspesin” – dep ara túsip-aq edi,   biraq áli de urpaq súısem degen  úmitin úzbegen jama­ǵaıyn aǵasynyń kóńiline qarady ma,  ákem únsiz qaldy.  Bul áńgimeniń    qalaı aıaqtalǵany dál qazir esimde joq, áıteýir Shynar jeńeshem el ishinde, óz úıinde otyra berdi. О́stip júrgende  bir kúnde-aq odan kóz jazyp qaldyq. Sóıtsek, tórkini jaǵynan   bir týystary kelip, bir túnde qoıar da qoımaı  kóshirip áketken kórinedi.

Mine, sodan qaıtyp  Kámılany kórip otyrǵanym  osy. Ras, Shynar jeńeshemniń  biz eseıe bastaǵan tusta aýylǵa kelgeni bar.  Qudaı-aý, jeńeshemdi osynshama ózgerip ketti dep kim oılaǵan.  Qapelimde betimnen súıgen áıeldi bul kisi kim boldy eken dep  esime túsire alar emespin. Sóıtip turǵanda dalaǵa apam shyǵa keldi de,  ekeýi qushaq aıqastyryp, saǵynysh    jasyn tókti-aý deısiń.  Apamnyń sózinen keıin    álgi áıeldiń Shynar jeńeshem ekenin estisem de, sener-senbesimdi bilmeı men turmyn.  Ári taıyp,  aq qaıyńdaı tulǵasy da eńkish tartypty .  Sál-pál tynysyn alǵannan keıin ol: “Kelin-aý,  bastan talaı dúnıe ótti ǵoı, osy aýyldan kóshe qoıatyn jónim joq edi. Álgi inilerim boı bermegen soń, amalym qalmady. Sóıtsem, olardyń da kózdegen oıy bar eken.  Jaryl­qaǵany sol,  bir shalǵa  uzatyp  tyndy. Baıǵa tııý meniń ne teńim, bala-shaǵam bar, otyra beremin dep edim, kónbedi.  E,   erkek bala basqa jurtqa sińbeıdi eken,  Jetpis osy jaqqa   ketipti dep estip, izdep shyqtym”– dep  edi, sol kezdegi adamdardyń bir-birine degen baýyrmaldyǵy ózgeshe me, áıteýir álgi sózden keıin apam tipti yshqynyp ketti. “Áı,  aq jeńeshe, ne dep otyrsyń.  Jetpistiń  osy jaqqa ketkeni qalaı,  qashan shyǵyp edi?–  dedi ol jeńesheme suraýly júzben qadala qaraǵan kúıi.

Sonda ǵana Jetpistiń bul aýylǵa kelmegenine  kózi jetken jeńeshem  endi qaıttym degendeı, yshqyna eki betin jyrtyp-jyrtyp jiberdi. Jylaýdyń kókesi endi bastaldy.  Jeńeshemniń óksik aralas sózinen uqqanymyz,  osydan bir jetideı buryn  Jetpis  osylaı qaraı anasyna aıtpaı úıden shyǵyp ketipti.

–       E, Alla, osydan qulynym aman-esen bolsa, ony el-jurtyna qossam, eki dúnıede armanym joq – deıdi kóz jasyn kóldetken Shynar jeńeshem.

–       Já, durystap aıtshy,  osylaı qaraı ketkeni ras pa?–  Bir top aýyl áıelderi oǵan  bir aıtqan sózin  qaıta-qaıta  aıtqyzyp álek.

– О́tkende ekeýmiz shóp shabýǵa bardyq. Sonda balam “Apa bizdiń aýyl osy  taýdyń arǵy betinde me”,  dep surady.  Júzine qarasam oıy tym-tym alysta sııaqty.  Onyń ne oılap turǵanyn qaıdan bileıin, osy aýyl  jaıyn áńgimelep te berdim emes pe.  Sonyń bárin ún-túnsiz tyńdaǵan ol taǵy da “Osylaı qaraı  júre bergen kisi  túbi bir sol aýylǵa jete me?”– desin.  Bul sózinen de  sekem ala qoımadym. Sodan kesh qaıta úıge keldik.  Tańerteń tursam, bala ornynda joq. E, oınap júrgen shyǵar degem, el orynǵa otyra bere de úıge kelmegen soń, zyr qaǵyp júgireıin. Birge oınaıtyn balalardan surasam, ol óziniń týǵan aýylyna ketti deıdi.  Shal baıqus aýrý, ózi  soǵystan kemtar bolyp qaıtqan adam. Jol júrýge shamasy joq. Sodan keıin ózim   shyqtym. Jeńeshem ázer sóılep otyr. Mán-jaıǵa qanyqqan apam dereý  el-jurtty jıyp,  qaraýytyp jatqan Sýyqtóbeniń  qoınaý-qoınaýyn súzip kelýge attandyrdy.  Bul áńgimeni sozbalap ne qylaıyn,  tórt-bes kún boıy taýdy  kezgen jurt aýylǵa Jetpistiń óligin arqalap qaıtty.

Artynan bildik qoı,  bala  jarty jolǵa deıin jetken eken,  taýda jańbyr  jaýyp, jer taıǵanaq boldy ma, ol syrǵanap  tereń  shuńqyrǵa túsip ketipti. Bir kezderi ken  izdeýshiler qazǵan shuńqyr  kómilmeı qalǵan ǵoı,   sodan shyǵa almaı Jetpis kóz jumypty.

Balasyn arýlap jóneltkennen keıin biraz ýaqyt tósek tartyp jatyp qalǵan  jeńeshem turýǵa jaraǵannan keıin qaıtýǵa jınalǵan.

–       Aý, endi qaıda barasyz,  osy aýylda bolyńyz. Qyzyńyzdy erteń-aq qolyńyzǵa ákelip beremiz. El qatarly bir tirlik jasarsyz, – degen aǵaıyn-týǵannyń sózine  kónbedi.

–Qaıteıin, taǵdyrdyń mańdaıyma jazǵany osy boldy.    Jetpisimdi  túbi bir  úıirine qosarmyn deýshi edim,  ol tilekti  qudaı bermedi. Endi bógelmeıin,  ana kisi de naýqas adam, kún kórisi  qıyndap ketken shyǵar – dep ol  qosh aıtysyp, attanyp ketti.  Bul meniń Shynar jeńeshemdi sońǵy kórýim edi.   Onyń qaıtys bolǵanyn da álginde Kámıladan estidim.

Kámıla  ýádesi boıynsha meni  iz­dep kele qoımady. О́zim de soǵan alań­dap otyr edim, oblystan qosyl­ǵan  rejısser  jigittiń tipti degbiri ketti.

– Apyraı, naǵyz Qyz Jibektiń ózi ǵoı. Men bir   fılm túsirmek edim. Sonyń  bas keıipkerine suranyp-aq  tur. Júrińizshi, úıine baryp, soǵan kelisimin  alaıyq – dep jan qoıa­tyn emes. Osy sóz jeleý boldy ma, álde bar jaıdy  óz kózim­men kóreıin dedim be, Kámılany  endi ózim izdep barýǵa  bekindim.

Kámıla aýyldyń eń shetindegi jataǵan  úıde turady eken. Esik aldynan esh qarań-qurań kórinbegen soń, ishke kirgenimiz sol edi, qarsy aldymyzdan alpamsadaı  bireý atyp shyqty. Kele jaǵamyzǵa jarmaspaq pa, joq álde qushaqtamaq boldy ma, ol jaǵyn baǵamdap úlgermedik, býynyna ıe bola almaǵan erkek  shalynysyp ketip,  sonaý jerdegi shelekke soǵylysyp, ishindegi sútin aqta­ryp aldy. Onymen jumysy joq, “úıge qonaq keldi,  aqsha tap, araq ákelemin” dep tógilgen sútti súrtýge yńǵaılanǵan áıelin julqylap júr. Kámıla bizden yńǵaısyzdandy ma,  kúıeýine esh qarsylyq kórsetpeı, buǵyna berdi:

– Áı, mynaý qaıtedi, ne, til-aýzyń baılanyp qaldy ma, aqsha tap dedim ǵoı men saǵan. –Aıaǵy aıtýǵa  uıalatyn boqtyq sózderge ulasqan kúıeýiniń bul talabyn Kámıla únsiz qal­dyrǵan kúıi, bizge  joǵary ótińizder degendeı ısharat bildirip, jol bastamaq yńǵaı tanytty. Júzine júgirgen qyzǵylt boıaýdan, botalaǵan kózinen dál osyndaı sátke tap kelge­nimizge ishteı uıattan órte­nip turǵany baıqalady.

– Áı, mynaý qaı­te­di, ne aıttym men saǵan. –Kúıeý qolyna túsken  ydysty Kámılaǵa qaraı jiberip qalyp edi,  tál­tirektep turǵan adam ǵoı, “oǵy” nysanaǵa dál tımeı, tórge baryp soǵyldy.

– Túý, ıt-aı, osy sen-aq tirideı óltirip bittiń-aý, joq aqshany qaıdan tabamyz – degen álsiz únge jalt  qarasaq, tór aldyndaǵy   jertó­sekte jatqan  bir keıýana  álgi ydys tıip kete me dep basyn qorǵalaqtaǵan kúıi sóılep jatyr  eken. Ishteı  Kámılanyń enesi bolar dep shamalaǵam.  Jańylmaǵan ekenmin.

– Áı, mystan,  sen jaıyńa jat, seni de  sheshe deıdi-aý, maǵan janyń ashymaıdy, – dep úıden qaıran  joǵyn   ańǵarǵan masań erkek ashy sýdy syrttan izdemek bolyp   dalaǵa shyqqan kezde, álgi keıýana bizdi tórge shaqyryp,sóz arasynda  biraz jaıtty áńgimelep te tastady.

–       Aınalaıyn,  estip jatyrmyn,  myna kelinimniń jaqyny ekensiń, kóziń kórdi ǵoı, sińlińniń jaıy osy. Tilimdi alsań, osy baıǵusty ala ketshi.  Buǵan esh ókpem joq.  Bar tilegim – kóziniń ashylǵany.  Baǵyń jansyn, balam, –dep  ol eńsesin tiktedi de, kelininiń kelisimine qaramastan  alaqanyn jaıyp, batasyn berip te úlgerdi.  Soǵan qaraǵanda bul kempirdiń  osyǵan deıin-aq  kóńilinde pisip júrgen oıy sııaqty. Kámıla ne aıtyp tursyz degendeı,  oǵan japaqtaı qarasa da,  keıýananyń   raıynan qaıtatyn túri baıqalmady.

–       Qulynym,  maǵan qaraılama,  tez jınal.   Áıel  qyryq shyraqty degen,  myna ápkeńe erseń kúniń budan jaman bola qoı­mas, –degen ol  qoly dirildeı  ózi jatqan  tósek-oryndy qoparystyra bir túıinshekti aldy da – “Áı, qozylarym-aý, qaıdasyń­dar”, –dep edi, áke kózine túspeýdiń amaly ma,  sonaý jerdegi temir kereýet astyna jasyrynǵan  eki balanyń basy kórin­di. Keıýana olardy qasyna shaqyryp aldy da: Má,  naǵashy jurttaryńa bara jatyrsyńdar,  jolda Kámı senderge kıim alyp berer,  áıtpese  tuttaı bolyp barǵandaryń uıat shyǵar degen ol eki balany qushyrlana baýyryna basyp, betterinen súıdi.

Sol sát ne isterin bilmeı abyrjyp turǵan Kámılany kórip aıap kettim be,  men de  “Al jınal”   degen sózdi  erkimnen tys aıtyp saldym.  Bizben birge barǵan aýyl adamdary da keıýananyń yńǵaıyn baıqaǵan soń  keý-keýlep Kámılany jınaldyra bastady. Sóıtip, oıda joq jerden  eki  balasymen Kámıla­ny ertip ózimiz túsken úıge bettedik.  Kámılada ún joq.  Al men bolsam  aldyn-ala bárin kesip-piship kelemin.  Iá, aldymen aýylǵa baryp, az kún aýnap-qýnasyn. Odan keıin Almatyǵa aparyp, bir jumysqa turǵyzarmyn. Al eki balasy ázirge ınternatta jatyp oqıdy deımin ishteı.

Sonymen jolǵa shyǵar kez de taıandy.  Kámıla kóliktiń artyna eki balasymen, al men bolsam júrgizýshimen qatar jaıǵastym. Baıqaımyn, aýyldan shyǵa bere  eki balanyń tynyshy kete bastady.  Kóz qıyǵymdy salyp edim,   olardyń artqy terezege jabysyp alǵanyn kórdim. Tipti sheshesi  “tynysh”  degendeı   kóılekteriniń eteginen tartsa da,  eler emes.

Kólikke jer alys pa,  lezde aýyl artta qalyp barady. Endi kóp uzamaı  Almatyǵa da jetemiz dep  jaılana bergenim sol edi, “osy araǵa toq­tańyz­shy” degen  Kámılanyń úni estildi.  Ne bop qaldy degenimshe bolǵan joq,  máshıne syrǵı baryp  toqtaǵan sátte ol  “biz osy aradan túsip qalaıyq” dedi de,  meniń sózimdi  kútpesten  eki balasyn alyp syrtqa shyqty.  Bul onyń tájikelesýge kelmeıtin naqty sheshimi sııaqty.   Bul qylyǵyn qalaı joryrymdy bil­meı, únsiz qalýdyń da jónin tappaı  “Kámıla-aý,  munyń ne” dedim  men oǵan.  Ol da jetisip turmasa kerek, janary   jasaýraýly eken. “Maǵan renjimeı attanyńyz, biz ketsek apamnyń kúni ne bolady… Qansha degenmen ákesi ǵoı, mynalar keıin ańsaıtyn bolar…”  degen sózdi úzip-úzip jetkizgen ol sál kúmiljip turdy da “Kesheli beri Jetpis esimnen shyqpaı qoıdy, onyń jaıyn ózińiz de  bilesiz…”, dedi de  eki balasyn jetektep aýylǵa qaraı aıańdady.  My­na sózden keıin ony  qaıyra al­maıtynymdy uqqanymmen, ne iste­rim­di bilmeı Kámılanyń  artynan qarap edim, sonaý aýyl shetinen  bi­reýdiń qaraıǵan sulbasyn kózim shaldy…

Jumagúl SOLTIEVA,“Egemen Qazaqstan”.

29 tamyz 2001 jyl.