Beısenbi, 6 qyrkúıek 2012 7:25
Elimizdiń quqyq qorǵaý júıesindejappaı jańǵyrtý qolǵa alynyp jatyr.Oǵan qosa sybaılas jemqorlardyanyqtaý isi de jańasha pysyqtalýda.Ásirese, qolynan is kelmeıtin ıaǵnımindetine laıyqty emes qyzmetkerlerdiquqyq qorǵaý organdarynan alastatýbarysy kópshilikti qýantýda. Mine, osyjáne ózge de máselelerge baılanystybizdiń birqatar suraqtarymyzǵa Ishkiister mınıstriniń orynbasary AmantaıKÚREŃBEKOV jaýap qaıtarǵan edi.
Beısenbi, 6 qyrkúıek 2012 7:25
Elimizdiń quqyq qorǵaý júıesindejappaı jańǵyrtý qolǵa alynyp jatyr.Oǵan qosa sybaılas jemqorlardyanyqtaý isi de jańasha pysyqtalýda.Ásirese, qolynan is kelmeıtin ıaǵnımindetine laıyqty emes qyzmetkerlerdiquqyq qorǵaý organdarynan alastatýbarysy kópshilikti qýantýda. Mine, osyjáne ózge de máselelerge baılanystybizdiń birqatar suraqtarymyzǵa Ishkiister mınıstriniń orynbasary AmantaıKÚREŃBEKOV jaýap qaıtarǵan edi.
– Amantaı Jankeuly, Elbasynyń quqyqqorǵaý organdarynyń, sonyń ishindeishki ister organdarynyń aldynaqoıǵan tapsyrmalaryna saıatqarylǵan jumystarǵa toqtalyp ótseńiz.
– Prezıdent N. Nazarbaevtyń ishki ister organdarynyń aldyna qoıǵan azamattardyń quqyqtaryn adal jáne tıimdi qorǵaý, olardyń tynyshtyǵy men qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmalaryna oraı búginde birqatar ıgi ister atqarylýda. Azamattyq qoǵammen ózara is-qımyl jasamaı adamdardyń quqyqtaryn tıimdi qorǵaý, qoǵamdyq tártip pen qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý múmkin emes. Sondyqtan qazirgi kezde quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alýdyń jalpy memlekettik júıesi qurylyp jatyr, oǵan ishki ister organdarymen qatar basqa memlekettik organdar, qalyń jurtshylyq jumyldyrylýda.
Bul maqsatta oblystyq, qalalyq, aýdandyq ishki ister organdary basshylarynyń, ýchaskelik polısııa ınspektorlarynyń halyqpen kezdesýleri, dóńgelek ústelder jáne taǵy basqa is-sharalar ótkizilýde. Buǵan polısııa qyzmetin baqylaıtyn qoǵamdyq keńesterdiń qosyp jatqan úlesteriniń de aıryqsha ekenin atap ótkenimiz jón. Olardyń qurylýy ishki ister organdarynyń bedelin arttyra bastady, azamattar men polısııa arasyndaǵy túıtkilderdi anyqtaýǵa yqpal etti. Máselen, keńes músheleriniń qylmysty tergeýge deıingi is-sharalarǵa qatysýy, qyzmetkerlerdiń zańsyz áreketterine saı azamattardyń shaǵymdaryn qaraýy, áleýmettik zertteýler júrgizýi birqatar máselelerdiń durys sheshimin tabýyna septigin tıgizýde.
Sol sııaqty, qazirgi kúni jasóspirimder arasyndaǵy qylmystyń beleń alýy kúrdeli máselelerdiń biri bolyp otyr. Osy rette mekteptegi ýchaskelik ınspektorlardyń qyzmetiniń mańyzdylyǵyn atap ótkenimiz jón. Bul salada elimiz boıynsha 1700-ge jýyq qyzmetker bar. Eger jergilikti atqarýshy organdardan qoldaý bildirse, ýchaskelik ınspektorlardy árbir mektepke engizýdi kózdep otyrmyz.
Memleket basshysy quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý tıimdiligin arttyrýǵa basty nazar aýdarǵany belgili. Alaıda, bul máseleni tolyq sheshýde polısııanyń kúshi jetkiliksiz. Sondyqtan Premer-Mınıstr K.Másimovtiń basshylyǵymen quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý jónindegi komıssııa quryldy. Bul komıssııanyń quramyna qoǵam qaıratkerleri, depýtattar, úkimettik emes uıymdarynyń ókilderi kirdi. Olar quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý sýbektileriniń qyzmetin úılestirý jáne baǵalaý, azamattardyń quqyqtaryn qalpyna keltirý boıynsha sharalar qabyldaý, qylmystardy jasaýǵa yqpal etetin sebepter men jaǵdaılardy anyqtaý jáne joıý baǵytynda jumys isteıdi. Osy oraıda biz úshin mańyzdy birqatar zańnamalyq aktilerdiń qabyldanǵandyǵyn basa aıtqym keledi.
– Memleket basshysynyń 2012 jyldyń 8 sáýirindegi «QazaqstanRespýblıkasy quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerin kezektentys attestattaýdan ótkizý týraly» Jarlyǵyna sáıkes PrezıdentÁkimshiliginiń Basshysy: «Quqyq qorǵaý organdary sybaılasjemqorlyqqa beıim. 2011 jyly sybaılas jemqorlyq quqyqbuzýshylyq bárinen de ishki ister organdarynda jıi tirkelgen. IIBqyzmetkerlerine qatysty sybaılas jemqorlyq baptary boıynsha246 qylmystyq is qozǵalǵan, munyń ózi búkil memlekettikqurylymdar ishindegi eń nashar nátıje bolyp tabylady» dedi.Nelikten saqshylar atyna saı mindetterin adal oryndaýdyń ornynakerisinshe adal azamattardyń quqyn aıaqqa taptap, zań buzady?
– Iá, bul bizdiń salada óte ózekti másele retinde kún tártibinde turǵany ras. Etten súıekke ótip ketken sybaılas jemqorlyq degen keselden arylý ońaı emes. Alaıda biz de qol qýsyryp otyrǵanymyz joq, tıisinshe sharalardy atqarýdamyz. Memleket basshysynyń Qaýipsizdik Keńesiniń 2006 jylǵy 1 maýsymdaǵy otyrysynda bergen tapsyrmalaryn oryndaý úshin Ishki ister mınıstrligi ishki ister organdarynyń bólinisterinde sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý, tártip pen zańdylyqty nyǵaıtý boıynsha uıymdastyrýshylyq jáne praktıkalyq sharalar keshenin júzege asyrýda. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamany oryndaý basym baǵyttardyń biri bolyp tabylady jáne mınıstrlik basshylyǵynyń udaıy baqylaýynda tur.
2011-2013 jyldarǵa arnalǵan ishki ister organdaryndaǵy sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń vedomstvolyq baǵdarlamasyna sáıkes kadr apparaty ózindik qaýipsizdik qyzmetterimen birlesip, barlyq qyzmetter men bólinisterdiń jumystaryna kenetten tekserister ótkizdi. Bul shara barysynda 2897 zań buzýshylyq anyqtaldy. Sóıtip, esep berý kezeńinde tártip pen zańdylyqtardy buzǵany úshin ishki ister organdarynan teris sebeptermen 367 qyzmetker, onyń ishinde sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyq jasaǵany úshin 39 qyzmetker jumystan shyǵaryldy.
Jyl basynan bastap IIM Tártiptik komıssııasynyń 12 otyrysy ótti, onyń sheshimi boıynsha IIO-nyń 33 qyzmetkeri tártiptik jazalarǵa tartyldy, onyń ishinde: 4-eýi IIO-dan shyǵaryldy, 13-i laýazymdarynan bosatyldy, al 9 qyzmetkerge qyzmetine tolyq sáıkes emestigi týraly eskertý, 1 qyzmetkerge sógis jarııalandy.
Jalpy, aǵymdaǵy jyldyń 7 aıy ishinde polısııa qyzmetkerleri 115 sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyǵyn jasaǵan. Ishki ister mınıstrligi eń iri quqyq qorǵaý vedomstvosy bolyp tabylady. Munda 70 myńnan astam qyzmetkerdiń bar ekenin eskersek, sybaılas jemqorlyq qylmystaryn qyzmetkerlerdiń jalpy sanyna shaqqanda, myń qyzmetkerge 2 sybaılas jemqorlyq keledi eken. Bul basqa memlekettik organdarmen salystyrǵanda anaǵurlym az. Degenmen, buǵan biz toqmeıilsip, «tabanymyzǵa kirgen tikenge» samarqaý qaraı almaımyz.
– Joǵary attestattaý komıssııasynan, Prezıdent Ákimshiligi Quqyqqorǵaý organdary júıesi bóliminiń málimeti boıynsha, IIM-niń 26laýazymdy tulǵasy óte almaǵan. Osy ýaqytqa deıin joǵary qyzmettekelgen laýazymdy tulǵalar kenetten kezekten tys synaq kezinde negeóte almaı qaldy? Buryn olardyń qyzmetine saı emestiginebasshylyq kóz juma qaraǵan ba?
– Iá, ókinishke qaraı, Prezıdent janyndaǵy Joǵary attestattaý komıssııasynan 26 basshy óte almady. Komıssııa aldyna barmas buryn basshylardyń el zańnamasyn bilýin, logıkalyq oılaý qabiletin, psıhologııalyq turaqtylyǵyn anyqtaý maqsatynda test qabyldandy, sonymen qatar dene shynyqtyrý, atý daıyndyǵy anyqtaldy. Sodan keıin olardyń nátıjeleri boıynsha komıssııa músheleri alqaly túrde sheshim shyǵardy. Eger attestattaý bolmaǵanda qyzmetine sáıkes emester áli kúnge deıin qyzmetterin jalǵastyra berer me edi. Sondyqtan joǵarydan bastaý alatyn kadrlardy tazartý isi IIO úshin qashanda aýadaı qajet dep oılaımyn.
Kezekten tys attestattaýdyń birinshi kezeńin Prezıdent janyndaǵy Joǵary attestattaý komıssııasy ótkizdi. Komıssııaǵa IIM júıesiniń 156 basshysy, onyń ishinde ishki ister mınıstriniń orynbasarlary, ortalyq apparat komıtetteriniń tóraǵalary, orynbasarlary, oblystardyń ishki ister, qylmystyq-atqarý júıesi departamentteriniń bastyqtary, olardyń orynbasarlary qatysty. Komıssııa sheshimi boıynsha 26 basshy óte almady, ortalyq apparattyń 1 bastyǵy, IID-niń 1 bastyǵy, qylmystyq jumystan 11 shyǵaryldy.
– Jasalǵan qylmys nelikten jasyrylady? Jáne olardyń basymkópshiligi qandaı sebepke baılanysty ashylmaı qalady?
– Búgingi kúni ishki ister organdarynyń qyzmetinde esepke alý-tirkeý tártibin saqtaý máselesi basym baǵyttardyń biri bolyp tabylady. Azamattardyń polısııa qyzmetkerlerine degen senimin arttyrýdyń birden-bir joly – ol qylmys týraly aryzdar men habarlamalardy tirkeý jáne esepke alý, jasalǵan qylmystardy jyldam qarap, olardy jedel ári tolyq ashý. Buryndary polısııanyń jumysy eki negizgi kórsetkish boıynsha baǵalanatyn, ıaǵnı qylmys deńgeıin tómendetýge jáne qylmysty ashý paıyzyn arttyrýǵa basa nazar aýdarylatyn. Kórsetkishterdiń sanyn kóbeıtýge umtylý nátıjesinde barlyq jerlerde jasalatyn qylmystardy tirkeýden jasyrý isteri oryn aldy, azamattardyń quqyqtary men zańdy múddeleri buzyldy jáne qylmys jaı-kúıiniń statıstıkalyq kórsetkishteri burmalana bastady. Atap aıtsaq, esepke alý-tirkeý tártibin buzǵany úshin ishki ister organdary men bólinisteriniń 185 basshysy jazalandy. Azamattardyń qylmystar týraly habarlamalaryn jasyrý deregi boıynsha qyzmetkerlerge qatysty 12 qylmystyq is qozǵalyp, bir qyzmetker bas bostandyǵynan aıyryldy.
– Qazaqstannyń ishki ister organy qyzmetinde Reseıdegi nemeseGrýzııadaǵy attestattaý tájirıbesiniń qoldanylýy múmkin be?
– Sheteldiń ozyq ári biz úshin tıimdi jaǵy bar tájirıbesi bar bolsa, ony paıdalanǵannyń artyqtyǵy joq dep oılaımyn. О́ıtkeni, shetelderde attestattaý máselesine aıryqsha mán beriledi. Osyndaı keń aýqymdy naýqanǵa daıyndyq barysynda shetel tájirıbesi, atap aıtqanda, TMD-nyń jáne AQSh, Anglııa, Fransııa, Norvegııa, Ulybrıtanııa, Shotlandııa, Polsha, Shvesııa sekildi elderi quqyq qorǵaý júıesine reformalar júrgizý nátıjesinde polısııa qyzmetiniń tıimdiligin aıtarlyqtaı arttyrǵany belgili. Elimizdiń tarıhynda quqyq qorǵaý júıesin dál bulaısha tarazyǵa salyp, synnan ótkizý buryn-sońdy bolmaǵanyn eskersek, bara-bara ishki ister organdary jumysynyń bıik deńgeıge kóteriletinine senemin.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».