Qazy

Seısenbi, 26 maýsym 2012 7:13

DÚBIR

Olımpıadaǵa 31 kún qaldy

Baqytjan Jaqsyqulov  London kúres kileminde tóreshilik jasaıdy

Janyńda júrgennen keıin qasıetin baıqaı bermeısiń ǵoı. Biz keýdesi aıaq­qaptaı, nyǵyzdap basqanda qara jerdi oıyn jibererdeı kórinetin balýan Baqyt­jan Jaqsyqulovty biletin edik. Talaı talantty shákirtteriniń balaq baýyn sheship, tomaǵasyn sypyrǵan bapker bolatyn ol. Azııa chempıonattarynda, halyqaralyq ja­rystarda tóbe bıdeı tóreshi bolyp jú­retin.

Seısenbi, 26 maýsym 2012 7:13

DÚBIR

Olımpıadaǵa 31 kún qaldy

Baqytjan Jaqsyqulov  London kúres kileminde tóreshilik jasaıdy

Janyńda júrgennen keıin qasıetin baıqaı bermeısiń ǵoı. Biz keýdesi aıaq­qaptaı, nyǵyzdap basqanda qara jerdi oıyn jibererdeı kórinetin balýan Baqyt­jan Jaqsyqulovty biletin edik. Talaı talantty shákirtteriniń balaq baýyn sheship, tomaǵasyn sypyrǵan bapker bolatyn ol. Azııa chempıonattarynda, halyqaralyq ja­rystarda tóbe bıdeı tóreshi bolyp jú­retin. Al, kúres túrlerinen álemdegi tańdaýly, Londonda qazylyq etetin 50 tóreshiniń qataryna kirgenin estigende aýzymyz ashylyp qalmaǵanymyzben: «Oıpyr-aı, mynaýyń myqty eken ǵoı», dep tańdanyp qalǵanymyz ras.

Baqytjan taekvandodan KSRO qurama­syna kirip, eń alǵashqy Reseı chempıonatynda top jarǵan dosymyz Shadııar Qon­dybaev basshylyq etetin sport mektebiniń jattyqtyrýshysy. Jaqynda grek-rım kú­resinen bir altyn kútip júrgen Almat Kebisbaev: «Azııa, Eýropa, álem chempıonattary – Olımpııa oıyndaryna daı­yn­dyq», degen. Dál anyqtama.

Sol Olımpıadaǵy tóreshilik jasaýǵa dúnıe júzindegi eń tańdaýly 50 tóreshi iriktelip alynǵan. Úsheýi keıingi jolda­malyq jarystarda qate jiberip qoıyp, FILA tarapynan baqylaýshylardyń súzgi­si­nen óte almady. Sonda qalǵany – 47. So­nyń bireýi qazaq. Ol – Baqytjan Jaq­sy­­qulov. Al, tańdanbaı, súısinbeı kór.

Tóreshiniń ósý, órleýi onyń bilimdili­gine, biliktiligine qatysty. Máselen, bir balýandy alaıyq. Eń áýelgi sport dá­re­jesi normatıvin oryndaıdy. Úshten bi­rin­shi dárejege deıin. Qalalyq, oblystyq jarystarda jeńimpaz bolyp jatsa, sport sheberliginen úmitker. Sosyn sport shebe­ri. Halyqaralyq jarystarda, Azııa chempıonattarynda birinshi, álem chempıonatynda úshtikke kirip júrse, halyqaralyq dáreje­de­gi sport sheberi atanady. Al, sport ja­rys­tarynyń eń bıik shyńy – Olımpııa oı­yndarynda olja salyp jatsa, eńbegi sińgen sport sheberi ataǵyn alady. Bul – ataqty sportshynyń júrip ótken jeńisti joly. Jáne ońaı jol emes. Baryn salsa da sport sheberliginen úmitker normatıvin oryndaı almaı ketken sportshylar da bolady.

Tóreshilerde de osy tártip. Halyq­ara­lyq tóreshilikke jetken sýdıa katego­rııa­synyń ózi úshke bólinedi. Áýeli jasós­pirimder arasyndaǵy halyqaralyq týrnırlerde, Azııa chempıonatynda qazylyq jasaısyń. FILA bekitken ınspektorlar sheberligińdi baıqasa jastar arasyndaǵy Azııa oıyndary, Azııa chempıonaty sekildi aıtýly jarystarǵa tórelik etesiń. Osy eki kezeńnen súrinbeı ótken tóreshi Azııa, Eýropa, álem chempıonattaryndaǵy báse­kelerge jiberiledi. Qazir kúres túrle­rinen álemde halyqaralyq dárejedegi 1873 tóreshi bar bolsa, sonyń 700-deıi úshinshi sanatta, 400-deıi ekinshi sanatta. Qalǵany birinshige ótken tóreshilerdiń ishinen Olımpııa oıyndarynda qazylyq etý úshin 50 tóreshi iriktelip alynady.

Bizdiń Baqytjan Jaqsyqulov osy álem boıynsha iriktelgen elýdiń ishinde. Munda da arqany keńge salyp júrýge bolmaıdy. Sońǵy iri jarystarda tórelik etip turyp, qate sheshim qabyldaǵan úsh tóreshi Olımpıada tiziminen syzylyp qaldy. Inspektorlar bárin baqylap otyrady.

– Munyń bári úlken eńbekpen keledi, –deıdi Baqytjan. – Tóreshilikpen aınalysyp júrgenimde ózi halyqaralyq dáre­jedegi tóreshi, ustazymyz marqum Túsip­han Saıhanov meni sheshýshi, qıyn beldesýlerge salatyn. “Aǵa, nege ottyń ishine kirgizesiz?” dep renjıtin edim. Keıin baıqasam, meni pissin deıdi eken ǵoı.

Olımpıada aldynda osy tóreshiler Serbııada sońǵy test tapsyrǵan. Jaq­sy­qulov elekten jaqsy ótti. Grek-rım jáne erkin kúresten Qazaqstan Londonǵa 15 joldamamen barady. AQSh, Reseı memle­ketteri 16-18 joldamamen qatysatynyn eskersek, bul – jaqsy kórsetkish.

Semınarda talqylanatyn kóp máse­ler­­diń ishinde memleketterdiń kúrestegi ósý deńgeıi sóz boldy. Azııa chempıonaty, Azııa oıyndaryn jáne álem birinshi­likterin eseptegende memleketimizdiń balýandary aıtýly jeńisterge jetipti. Bul – London aldyndaǵy jaqsy baǵa. Qýatty jas tolqyn ósip keledi.

– Qazaqstanmen qazir barlyq memleket sanasady, – deıdi Baqytjan. –Azııa elde­ri­niń ishinde óte jaqsy ósip kelesińder. Nazarbaev myqty deıdi.

Al, Eýropa mamandarynyń aýzynan Dáýlet Turlyhanov túspeıdi. Hal-jaǵ­daıyn suraıdy, sálem aıtyp jatady. Kúres akademıgi aǵamyzdyń bedeli bizdi de marqaıtady. Erkin kúresten bas bapker Altaı Tanabaev “bizdi burynǵydaı tóre­shiler kilemde qyspaıtyn boldy” dep qýa­nady. Sol jetistikte ózimizdiń de mys­qal­daı bolsa da eńbegimizdiń barlyǵyna táýbe etemiz.

– Baqytjan, Londonda qazylyq ete­tinińe búkil el qýanady. Al, tól shákirtiń Ermek Baıdýashevtyń da Olımpıadada kúresetindigi qutty bolsyn. Ermekte bir balýanǵa kerek qasıettiń bári bar sııaqty. Nege joly ońǵarylmaı júr?

– Durys aıtasyz. Ermekte bári bar, kúsh te, ádis-aıla da. Bir-aq nárse jetis­peıdi, ol – sporttyq yzaqorlyq, ashý. Myna Kap taýynyń jigitteri jetpeı jat­qan tusyn órkókirektikpen, yzaqorlyqpen toltyrady. Qarsylasynyń mysyn basýǵa tyrysady.

Bizdiń jigit – óte meıirman, óte darhan, óte aqkóńil. Jattyǵýda onyń zilte­mir­de kótergen salmaǵyn aýyr salmaq­ta­ǵylardyń ózi kótere almaıdy. Júgirgende eldiń aldynda keledi.

Keıde: «Seniń atyńdy áke-shesheń jurt­tyń ermegi bolsyn degendeı Ermek qoıǵany durys bolmapty. Seniń endigi atyń – Erbatyr», dep ázildeımin. Áıt­pe­se, Ermektiń álem chempıony bolatyndaı qajyry bar.

Baqytjan Jaqsyqulov Londonda altynnan olja salýǵa Almat Kebisbaev pen Nurmahan Tinálıevtiń múmkindigi jete­tin­­digin aıtady. Inshalla, aıtqany kelgeı.

Sol ataqty balýandarymyzdyń jeńisi urlanbaýy úshin de qazy Baqytjannyń atqaratyn jumysy taý kótergen Tolaǵaıdaı bolmaq.

Tek bir ókinishtisi, sporttyń nysana kózdeý túri boıynsha oblys ortalyǵynda nysana kózdeýshi myltyq atýdan mergen kóptegen jastardy tárbıelegen jattyq­tyrýshy Sergeı Dresher Londonǵa birge erip bara almaıtyn kórinedi.

Baqtııar TAIJAN,

«Egemen Qazaqstan».

ALMATY.