Bapker

Sársenbi, 11 shilde 2012 7:26

Alataý eteginde “Taý samaly” demalys aımaǵynda erkin kúresbalýandary teńiz deńgeıinen 2500 metr bıiktikte kúsh-qýattaryn shyńdapjatyr. Balýannyń tynysyn ashý úshin osyndaı taýly jer kerek. Mundajan-jaǵyń uıqyǵa shomǵan ný orman bolǵanymen, aýamen dem alýqıynyraq. Esesine, etekke túskende ózińdi óte jeńil sezinesiń.

Sársenbi, 11 shilde 2012 7:26

Alataý eteginde “Taý samaly” demalys aımaǵynda erkin kúresbalýandary teńiz deńgeıinen 2500 metr bıiktikte kúsh-qýattaryn shyńdapjatyr. Balýannyń tynysyn ashý úshin osyndaı taýly jer kerek. Mundajan-jaǵyń uıqyǵa shomǵan ný orman bolǵanymen, aýamen dem alýqıynyraq. Esesine, etekke túskende ózińdi óte jeńil sezinesiń.

Bas bapker Altaı Tanabaev: “Daǵystanda 18 kún oqý-jattyǵý jıynyn ótkizdik. Bizdiń bala­lar­dyń kúresin kórgende olar tań qaldy”, degende biz oılanyp qal­ǵanbyz. О́ıtkeni, Reseı alyp ımperııa bolǵanymen, erkin kúres jáne grek-rım kúresinen negizi­nen quramada Qap taýynyń jigit­teri, onyń ishinde daǵystandar men osetınder kúresedi. Bizdiń quramada úsheýi bar edi. Olardan Marıd Mýtalımov barmaıtyn bolyp, Abdýlhakım Shapıev pen Teımýraz Tegıev qaldy. Kórshi О́zbekstan osetın Artýr Taıma­zov­tyń arqasynda eki Olımpııa oıyndarynda altyn medal oljalady. Úshinshi Olımpıadada da seneri sol. Keshegi odaqtas res­pýb­lıkalardy bylaı qoıǵanda, Qap taýy­nyń erjúrek jigitteri álem­niń birqatar quramalarynda kú­resedi.

Áńgimemizdi bas bapker Altaı Tana­baevqa mynadaı suraq qoıý­dan bastadyq.

– Qazaq kúresi… Musylman jur­tynda kúshi asqan Qajymu­qany, myqty Balýan Sholaǵy bar. Ol nege búgin toqyrap tur? Kavkazdaǵy Bývaısar Saıtıev degen bir oǵlannyń ózi úsh Olım­pıadanyń altynyn áperdi. Al biz Atlantadaǵy Máýlen Mamy­rovtyń qola medalinen keıin medal syńǵyryn estimedik. Qap taýynyń jigitterin Alla taǵala shynymen basqalardan artyq jaratqan ba?!

– Eshkim eshkimnen artyq emes. Daǵystanda barlyq mektepterde kúres zaly bar. Erkin kúres bul – elde nómiri birinshi sport. Ár otbasynda balalary kúreske barmaǵan bolsa, uıat sanalady. Ulttyq maqtanysh deń­geıine jetkizilgen. Taý balalary namysqoı, oǵan bala shaǵynan kúreskenin qossańyz, basqa­lar­dan áldirek ári órkóki­rekteý bolyp keledi. Onyń ústine úlken sport – jaqsy ómir súrýdiń de kepili. Quramaǵa kirý úshin mundaǵy balýandar kúndiz-túni jattyǵýǵa beıil. Jeńilgendi namys kóredi. О́z ultynyń qadir-qasıetin jaqsy túsinip, jaqsy atyn shyǵarýǵa janyn salady. El ishi bótenniń mádenıetimen bylǵanbaǵan, óziniń salt-dástúri negizinde ýyzǵa jaryǵan ult. О́ziń aıtyp otyrǵan Bývaısar Saıtıev – bes ýaqyt namazyn qaza jibermeıtin, orazany ýaqy­tyn­da ustaıtyn tekti jigit.

– Daǵystandar baǵalap jatsa, bizdiń jigitterdiń de juldyzdy shaǵynyń jaqyndap qalǵany ǵoı?

– Ol ras. Jigitterimiz myqty. Árıne, keıde kóńilge keletin jáıtter bar. Kúreske bir kisideı eńbegi sińgen aǵamyz teledıdarda ıntervıý berip otyryp: “Qurama tizgini mende bolsa, bir emes, jeti altyn ákeler edim”, deıdi. Úlken adam oılanyp aıtý kerek qoı. Eshqandaı sýperkomanda bir Olımpıadanyń bar altynyn sypyryp alyp ketken kezi joq. Ol múmkin emes. Osyndaı arzan daq­pyrtqa ańqaý jurt senip qalady da, ártúrli áńgime aıtyp júredi. Áýeli bir altynǵa jetip alaıyq, sodan keıin aıt aıtatynyńdy. Orynsyz áńgimemen jurttyń qu­laǵyn kótere berýge bolmaıdy.

Dáýlet pen Dáýren týraly jazýymyz kerek edi. Indetip. El “ulym batyr” dep sezinetindeı, inileri qýanyp, kúres kilemine asyǵatyndaı.

Qyzylorda oblysy sport jáne dene tárbıesi basqar­ma­sy­nyń bastyǵy Sadyq Mustafaev baýyrym Ystambuldan, álem chem­pıonatynan oralǵanda kez­des­­ken­biz.

Álem chempıonatynyń aldynda Dáýlet Sadyq aǵasynyń aldyna kiripti. “Aǵa, siz “Ystambulǵa barsańyz júlde alatyn shyǵar­myn”, depti. “Ras pa, álde qııalyń ba?”, deıdi bul. “Ras, aǵa”, deıdi inisi. Erkin kúresten qazaq medal kórmegeli qashan. Sadyq salyp uryp oblys ákimi Bolatbek Qýan­dyqovtyń aldyna keledi. “Ys­tam­bulǵa barmasam bolmaıdy. Júregim sezedi. Bir medal bolyp qalady-aý”, deıdi. Ákim jumystyń kóptigin aıta otyryp, qınalsa da jiberedi. Ystambulda jigitter bas qosqanda “júlde alamyz” degen úmitimdi bildir­genimde bári kúldi. “Quramaǵa endi kirgen jas balýan aıta beredi, saqa balýandar turǵanda oǵan medal qaıda”, dep. Dáýlet ekeýmiz ár jekpe-jekti pysyq­tadyq. Talaı álemdegi myqty balýandardy jeńdi bizdiń jigit.

Sadyq solaı degen. Keıbir sportshylarǵa ózi ardaq tutatyn adamdardyń qasynda bolýy qo­sym­sha kúsh beredi. “Nurlan aǵa (bapkeri Nurlan Aqúrpekov) qa­sym­da bolsa, men Olımpıada­nyń chempıonynan da taısalmaımyn”, degen boksshy Ǵanı Jaılaýov.

Senim degen qudiretti ǵoı. Búginde erkin kúres quramasy­nyń sapynda tórt álem chempıo­na­tynyń júldegeri bar. Úshtikke kirgen balýan birinshi orynǵa talaspaıdy, bas báıgeni almaıdy dep eshkim aıta almaıdy. Tek, ózine ózi kelgenshe jerebe jaqsy tússin deńiz. Qýattanǵan óz kúshi­ne sengen balýan kúsh bermeı ketedi sosyn.

Balýandar bapkerlerine razy. Eki jaq birin-biri túsinisken jerde nátıje bolady.

– Jigittermen birge “Jaý­jú­rek myń bala” fılmin kórdik. Keremet fılm, – deıdi Altaı Tanabaev.

– Ideıasy ǵajap. Bir top jet­kinshek kúshi basym jaýǵa shaýyp, joryq týyn jyǵady. Týy jyǵyl­ǵan jaýdan qaırat ketedi. Sol batyrlar búgingi balýandar ǵoı.

Qazaq baıraǵyn Olımp bıigine tiksek dep barady.

“Jol­daryńyz ońǵarylsyn”, dedik biz.

Baqtııar TAIJAN,

«Egemen Qazaqstan».

Almaty.