Senbi, 27 sáýir 2013 1:39
Et, balyq, jemis-jıdekten ystalǵan taǵamnyń adam tábetin shaqyrar jaǵymdy dámi bolady. Ádette, taǵamdy tútinmen ystaý barysynda onyń quramyndaǵy artyq sýmen birge bakterııalyq zattar da meılinshe azaıyp, osynyń áserinen ol endi túrli ózgeristerge berilmeıtin beriktik tanytyp, neǵurlym uzaq saqtalynatyn bolady.
Senbi, 27 sáýir 2013 1:39
Et, balyq, jemis-jıdekten ystalǵan taǵamnyń adam tábetin shaqyrar jaǵymdy dámi bolady. Ádette, taǵamdy tútinmen ystaý barysynda onyń quramyndaǵy artyq sýmen birge bakterııalyq zattar da meılinshe azaıyp, osynyń áserinen ol endi túrli ózgeristerge berilmeıtin beriktik tanytyp, neǵurlym uzaq saqtalynatyn bolady.
Taǵam ystaýǵa arnaýly oryn-jaı qajet emes. Et taǵamdaryn ystaý jumysyn úı aýlasynda nemese qaladaǵy saıajaı mańynda atqara alasyz. Jumys isteýge qolaıly jer bolsa, sonyń ózi jetip jatyr.
Taǵamdy ystaý úshin qajetti qural-jabdyqty jasap alý kóp qıyndyqqa túspeıdi. Mundaı qural jasaýdyń birneshe nusqasy bar.
Taǵamdy ystaý tehnologııasy. Taǵamdy ystaýdyń negizgi eki joly bar. Olar – sýytyp ystaý jáne ysytyp ystaý dep atalady. Ysytyp ystaý (43-45 gradýsta) tásilin kóp jaǵdaıda maısyz nemese maıy az taǵamdarǵa qoldanady. Al maıly taǵamdarǵa sýytyp (19-25 gradýsta) ystaý tásili tıimdirek.
Ystaýdyń sapasy aǵashty jaqqan kezde paıda bolatyn tútin ereksheligine baılanysty bolmaq. Máselen, aǵashtyń neǵurlym qatty túrlerin jaǵý nátıjesinde paıda bolǵan tútin eń paıdaly dep esepteledi. Árıne, sýly aǵash qurǵaq aǵashqa qaraǵanda tútindi kóbirek bóledi. Biraq mundaı aǵash taǵam ystaý úshin jaramsyz dep esepteledi. Taǵamdy ystaý úshin shamshat, emen, qandaǵash, kári alma aǵashtarynyń butaqtaryn paıdalanǵan jón. Al qaıyńdy paıdalanýǵa bolmaıdy. Tipti, paıdalanǵan jaǵdaıdyń ózinde, eń aldymen, onyń qabyǵyn sydyryp, durystap keptirip alý kerek.
Taǵamdy ystaý kezinde oǵan alma men órik japyraqtary aralastyrylǵan arsha butaqtaryn paıdalanǵan da oryndy. О́ıtkeni, olardan bólinetin tútin ystalǵan taǵamǵa erekshe jaǵymdy dám men ıis beredi.
Eger siz aǵashty aýamen jeldete otyryp, jartylaı ǵana jaǵatyn bolsańyz, onyń boıynan jeńil de ashyq tútinniń bólinip shyǵyp jatqandyǵyn baıqaısyz. Bul tútinniń erekshe qasıeti bar. Qysqasyn aıtqanda, aǵashty jaǵý úderisiniń ózine erekshe mán berý kerek. Onyń jalyndap janǵannan góri jeńil byqsı tútindegeni durys. Osy úshin peshke usaqtap kesilgen otyndy qalaǵannan keıin onyń betin aǵash úgindilerimen kómkerý kerek. Ystalý ústindegi taǵam tútin arasynan aıqynyraq kórinip jatqan jaǵdaıda ondaǵy tútinniń shoǵyrlanýy durys jaǵdaıda dep eseptelinedi.
Ádette taǵamdy ystaý úshin qajetti aǵashty usaq jańqa, úgindi, múk, shókim túrinde paıdalanǵan oryndy. Onyń ústine olardyń birden jeńil janyp ketpeı, byqsı janǵan qalypta molynan tútin berip jatýyna nazar aýdarý kerek. Eger aýa raıy bulyńǵyr, dymqyl bolǵan jaǵdaıda janý ústindegi aǵashqa azdaǵan jalyn berýge de bolady.
Ystalý ústindegi taǵamnyń boıyndaǵy bakterııanyń bólinýi, tútinniń taǵamǵa sińimdiligi kóp jaǵdaıda aýanyń ylǵaldylyǵy men janyp jatqan ottyń temperatýrasyna baılanysty bolyp keledi. Temperatýra joǵarylap, ylǵaldylyq azaıǵan saıyn tútin ystalý ústindegi taǵamǵa neǵurlym sińimdi keledi de, taǵam da soǵan sáıkes boıyndaǵy ylǵaldan jedel aryla bastaıdy. Ádette ystalý ústindegi taǵamnyń túriniń ózgeriske túsip, qyzara túsýi kóp jaǵdaıda onyń terisindegi shaıyrly zattarǵa baılanysty bolady. Mundaı jaǵdaıda ónimniń túsin ózińiz qalaǵandaı retke keltirý úshin qandaı aǵash túrlerin paıdalana bilý qajettigin aldyn ala bilýińizdiń mańyzy zor. Máselen, qyzyl aǵashty ystaýǵa paıdalanǵan jaǵdaıda ol ónimge ádemi jalqyn qyzyl tús berse, emen men qandaǵash qońyr sarydan bastap, qoıý qońyr tús beredi. Al shamshat, jóke, úıeńki aǵashtary altyn sary túske bóleıdi.
Taǵamdy ystap bolǵannan keıin daıyn bolǵan ónimdi tez sýytyp, keptirýge qoıady. Keptirý úshin ony 10-12 gradýstyq temperatýrada 5-10 táýlik boıy ilip qoıý kerek. Mine, osyndaı jaǵdaıda ystalǵan ónimniń ylǵaldylyǵy tómendep, onyń boıyndaǵy tuz dámi ashyla túsetin bolady. Keptirý úderisiniń sońyna taman ónimniń ystalý deńgeıi kúsheıip, osynyń nátıjesinde ol neǵurlym uzaǵyraq saqtaý múmkindigine ıe bolady.
О́nimdi ystaýǵa jumsalatyn ýaqyt kóp jaǵdaıda onyń kólemi men túrine baılanysty. Shamamen alǵanda, buǵan 12-24 saǵat ýaqyt jumsalady. Máselen, eger balyq, qus nemese shoshqa maıyn ystaıtyn bolsańyz, oǵan 12 saǵatqa jýyq ýaqyt qajet. Al eger tutas qoıdy nemese basqadaı maldy ystaıtyn bolsańyz oǵan 1 táýliktiń ózi jetpeıdi. Sondyqtan, ýaqytty únemdi paıdalaný jáne jumysty sapaly júrgizý úshin etti 2-4 kılo mólsherinde bólshektep kesip alǵan durys. О́nimdi kesýdiń de ózindik máni bar. Ystalatyn ónim neǵurlym ádemi túrge ený úshin shıki etti onyń boıynan kórinip turatyn tamyrly jikteri boıynsha sógip alǵan oryndy bolady. Máselen, qyzyl tústi ettiń boıynan onyń aqshyl jipke uqsaǵan jiktermen bólingen mármár qalyby anyq baıqalyp turady. Ystalatyn ónimdi, mine, osy jigimen ajyratqan jaǵdaıda onyń ystalǵannan keıingi pishini men túri ádemi kórinis beredi.
О́nimdi ótkizý tásilderi. Daıyn bolǵan ónimdi ótkizýdiń eń qolaıly joly ózińizdiń eldi mekenińizde nemese oǵan jaqyn jerlerde ornalasqan qoǵamdyq tamaqtandyrý oryndary – kafeler men barlar, syrahanalar bolyp tabylady. Solarǵa baryp, ıelerimen kelissóz júrgizip baıqańyz. Aldaǵy ýaqytta jolyńyz bolýy úshin bastapqy kezde neǵurlym tómenirek baǵa usynyńyz. Eger ónimińiz munan keıingi kezekte suranysqa ıe bolyp jatsa, onda sizdiń jańa kásibińizge jaqsy jol ashylady.
Saýda dúkenderinen polıetılen plenkany satyp alyp, daıyn bolǵan ónimińizdi 100 gramnan 1 kıloǵa deıingi aralyqta ádemilep kesińiz. Sonan keıin ony polıetılen plenkamen ádemilep orańyz. Mundaı jaǵdaıda birinshi kezekte ystalǵan ónimniń ádemi túsiniń kórinip turýyna zer salý kerek. Munan keıin árbir kesilgen taǵamdy ólshep, salmaǵyn kompıýterge jazyp, prınterden shyǵaryńyz da, plenka syrtyna japsyryńyz. О́nimdi ótkizý isinde munyń ózi de ájeptáýir ról oınaıtyn bolady.
Jumsalatyn shyǵyn. 1 kılo jylqy eti bazarlarda 1500-2000 teńgeniń aralyǵynda. Al, eger siz tutas jylqy etin satyp alsańyz, ol sizge neǵurlym arzanyraq túsetindigi taǵy belgili. Máselen, onyń ár kılosynyń baǵasy sizge 1000 teńgeden aınalýy múmkin. Sonda siz salmaǵy 100 kılodaı bolatyn taı satyp alsańyz, ol sizge eń ári ketkende 100 myń teńgege túsedi.
Kiretin kiris pen paıda. 1 kılo ystalǵan jylqy etiniń qazirgi baǵasy 2300-3000 teńge aralyǵynda. Sonda siz jańaǵy taıdyń ystalǵan etin keminde 230-300 myń teńgege ótkizip, osy isten 130 000-200 000 teńge aralyǵynda paıda kóretin bolasyz. Iаǵnı, sizge túsetin paıda oǵan jumsalatyn shyǵynnan keminde eki esedeı asyp túsip, sizdiń eńbegińizdi eselep aqtaıtyn bolady.
Eger ózińizdiń malyńyz bolsa, siz bul isten edáýir paıda kóre alasyz.
Paıdaly keńesterdi myna saıttardan alýyńyzǵa bolady:
http://www.hombiz.ru
http://www.uspeh4u.com/view_ideasbiz.php?id=25
http://www.smokery.narod.ru
Ázirlegen
Suńǵat Álipbaı,
«Egemen Qazaqstan».