Máńgilik El bolýdyń jańa mejesi

Máńgilik El bolýdyń jańa mejesi

Seısenbi, 15 qańtar 2013 7:55

Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – keleshegimizdiń kemel de ke­meń­ger jospary. Bul búkil qazaq­stan­dyqtardyń júreginen jol tapqan jańashyl, tujyrymdy Joldaý boldy. Prezıdenttiń jyl saıynǵy joldaýlarynyń arasynda bir-birimen tyǵyz baılanys bar. Bul baılanystardyń barlyǵy da elimizdiń 2050 jylǵa deıingi damý Strategııasyna, Qazaq­stannyń jańa saıası baǵytyna kelip toǵysqandaı. Elbasy Jol­daýda atap ótkendeı, «biz bú­gin – ózindik bet-beınesi bar, ózin­dik erekshelikteri men ózin­dik ustanymy bar tabysty memleketpiz».

 

Seısenbi, 15 qańtar 2013 7:55

Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – keleshegimizdiń kemel de ke­meń­ger jospary. Bul búkil qazaq­stan­dyqtardyń júreginen jol tapqan jańashyl, tujyrymdy Joldaý boldy. Prezıdenttiń jyl saıynǵy joldaýlarynyń arasynda bir-birimen tyǵyz baılanys bar. Bul baılanystardyń barlyǵy da elimizdiń 2050 jylǵa deıingi damý Strategııasyna, Qazaq­stannyń jańa saıası baǵytyna kelip toǵysqandaı. Elbasy Jol­daýda atap ótkendeı, «biz bú­gin – ózindik bet-beınesi bar, ózin­dik erekshelikteri men ózin­dik ustanymy bar tabysty memleketpiz».

Bul Joldaýda «Qazaqstan – 2030» Strategııasynyń  negizgi qo­rytyndylary shyǵaryldy. 2050 jylǵa deıingi kezeńdi qam­tyǵan Joldaýdyń árbir baǵytynda aıtylǵan tapsyrmalardy oryndaý – árbir Qazaqstan azamatynyń mindeti. Elimiz qazir turaqty damý jolyna baǵyt aldy, el ekonomıkasy kóterilip, halyqtyń ál-aýqaty jaqsardy. Ulttyǵymyzdyń uly shańyraǵy Astananyń qaryshtap damýy, órkendeýi Qazaqstannyń mártebesin asqaqtatyp otyr, elorda – el órkendeýiniń ne­gi­zi, saıası turaqtylyqtyń, eko­no­mıkalyq óristeýdiń ortalyǵy. EKSPO-2017 Halyqaralyq kór­mesin ótkizý men EQYU Sam­mıtin uıymdastyrý da – el aldyndaǵy úlken is, Astana­nyń mol múmkindiginiń taǵy bir kórinisi. Elordamyz – Asta­na­nyń kún sanap kórkeıip, ósip, sáýlettenýi – bárimizdiń me­reıi­miz. Shynynda Astanadaı asqaq elimizdiń júregi bolmasa, dál mundaı álemdik mańyzdy mindetter júktelmegen bolar edi. Bul qurmet – Qazaqstanǵa qurmet, Elbasymyzdyń álem aldyndaǵy asqaq abyroı-bedeli.

«Bizdiń basty maqsatymyz – 2050 jylǵa qaraı myqty mem­lekettiń, damyǵan ekonomıkanyń jáne jalpyǵa ortaq eńbektiń negizinde berekeli qoǵam qu­rý» ekendigin jarııalaǵan Prezıdentimiz halyq kókeıindegi máselelerdi tap basyp, aldaǵy mindetterdi kóregendikpen aı­qyndap, keleshegimizdiń kemel kókjıegin kórsetti. Osy retten kelgende, Elbasy Joldaýyndaǵy negizgi baǵyttar árqaısymyzǵa úlken mindetter júkteıdi.

Táýelsizdik – búkil ata-baba­lary­myzdyń asqaqtaǵan armandary, sol úshin qazaq dalasynda bolǵan birneshe qýǵyn-súrginder, seksen altynyń jeltoqsanyndaǵy bizdiń jastarymyzdyń alańǵa shyǵyp kórsetken erligi – onyń ońaılyqpen kelmegendiginiń úl­ken dáleli. Táýelsizdiktiń ar­qa­synda  yntymaǵymyz ben bir­li­gimiz jarasyp, keregesi keń elge aınaldyq.  Elimniń qaı qıy­rynda eńbek etsem de meniń negizgi maq­satym – «bolashaqqa degen úkili úmitimizdiń tiregi», «táýelsiz Qa­zaq eliniń perzentteri», elimizdiń erteńi – bolashaq urpaqty bilimdi de sanaly  etip tárbıeleý.

1988-1989 jyldary Germa­nııa­nyń eki birdeı joǵary oqý ornynda – Klaýstal tehnıkalyq ýnı­versıteti men Ahen qa­la­syn­daǵy Reın-Vestfal joǵa­­ry tehnıkalyq mektebinde  is-tájirıbeden óttim. 1994-1995 jyldary Sellı qalasynda Tó­mengi Sakson nemis basqarý akademııasynda bilim aldym. Ol kezde qazaq degen ultty basqa el tanymaıtyn edi. Qazir bári basqasha – ata-babamyz armandaǵan Táýel­siz­digimiz búginde tolyqqandy, nyq ornyǵyp, qazirgi tańda qazaq elin búkil álem tanydy. Táýelsiz Qazaqstannyń búgingi bet-beınesi, ekonomıkasy men halqynyń ál-aýqatynyń artýy elimizde júr­gizilip otyrǵan salıqaly saıa­sattyń naqty nátıjesi ekendigi sózsiz.

Elimizdiń ekonomıkasy­ órkendep, jyldan-jylǵa qýa­ty artyp keledi. Jas memle­keti­mizdiń býyndary bekip, qabyrǵalary qataıyp, óz aldyna derbes, tuǵyrly el bolýyna qazaq halqynyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń sińirgen eńbegi ushan-teńiz. Elimizdiń aldynda jańa, órshil maqsattar tur. Olardyń eń bastysy – álemdegi barynsha damyǵan memleketterdiń qataryna kirý.

Sheteldiń, ásirese, Amerı­ka­nyń, Qytaıdyń, Germanııanyń, basqa da elderdiń  joǵary oqý oryndarynyń jumystarymen tanysa júrip, ómirlik tájirıbe­lerimnen Qazaqstanda da sheteldik úlgidegi ýnıversıtet qalashyǵy salynsa degen armanym týǵanyn jasyrmaımyn. Ol oı maǵan Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde rektor bolyp júrgen kezde  kelip, sol oıymdy iske asyrý úshin О́skemennen arnaıy júz otyz gektar jer bó­li­nip, Úkimetke hat jazylyp, osy máseleni endi bastap júrgen kezde Mańǵystaýdaǵy joǵary oqý ornyna rektor bolyp aýys­tym. Kókeıdegi arman-oıymdy iske asyrýdyń sáti túsip, Aqtaýdyń jańa shaǵyn aýdanynan elý tórt gektar jerden stýdentter qalashyǵyn bastadyq. Ýnıversıtettiń bıik bas ǵımaraty Aqtaý qalasynyń sáýletine sáýlet qosty. Ýnıversıtet kampýsynyń barlyq oqý zerthanalyq bazasy, jataqhanasy da sheteldegi ózim kórgen, oqyǵan ýnıversıtetterdiń úlgisinde jasalyp, ıgiligimizge qyzmet etýde. Ýnıversıtet qalashyǵynyń salynýy tikeleı Elbasynyń tapsyrmasymen júrgizilýde. Oqý ornynyń bas ǵımaraty, 500 oryndyq jańa úlgidegi jataqhana, júzý basseıni bar stýdenttik sport kesheni paıdalanýǵa berilse, endi jas­tar saraıy, kitaphana, oqý ǵımaraty, tehnosaıabaq, ınjınırıng ortalyǵy, ǵalymdar úıiniń qurylysy kezekte tur.

Sh.Esenov atyndaǵy Kaspıı memlekettik tehnologııalar jáne ınjınırıng ýnıversıteti joǵary bilim berýdi zaman talabyna saı jetildirip, halyqaralyq standarttar deńgeıine jetkizýge batyl qadam jasap, syrt beınesimen de, oqý-tárbıe jumystaryn uıym­dastyrý jaǵynan da res­pýb­lıkamyzdaǵy joǵary oqý oryndarynyń aldyńǵy sapynda kele jatyr.  Oqý ordamyzdyń mıssııasy – búgingi álemdegi ózge­risterge ıkemdelýge qabileti joǵary bilikti mamandar, ǵylymı jáne ǵylymı-pedagogıkalyq kadrlar daıarlap, elimizdiń ǵylymı-tehnıkalyq, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne mádenı damýyna belsendi yqpal etý bolyp tabylady.

ACQUIN  akkredıtasııalaý ortalyǵynyń sarapshylary ús­ti­mizdegi oqý jyly bastalar shaqta ýnıversıtettiń «Munaı-gaz isi» jáne «Mashına jasaý» ma­mandyqtaryn halyqaralyq akkredıtasııadan ótkizý úshin arnaıy kelip, atalmysh mamandyqtardyń zerthanalaryn aralap, oqý júıesimen egjeı-tegjeıli tanys­ty. Sonymen birge, olar eki ma­mandyqtyń stýdentterimen kezdesýler ótkizip, suhbattar júrgizdi. Nátıjesinde óńirimizge saı mamandar qajettiligine sáıkes daıyndalatyn «Munaı-gaz isi» jáne «Mashına jasaý» mamandyqtary halyqaralyq akkredıtasııadan esh súrinbeı ótti.

Bizdiń oqý ordamyz respýblıkada oqý-zerthanalyq baza boıynsha alǵashqy oryndardan kórinip kele jatyr.

Mamandar daıarlaý sapasyn arttyrý jáne álemdik bilim berý keńistigine qosylý baǵytynda maqsatty qyzmetter josparlandy. Sonyń ishinde alys-jaqyn shetelderden stýdentterge arnaıy dáris oqýǵa professorlar shaqyrý – oqý ordasyndaǵy ınnovasııalyq qyzmettiń biri. Alys-jaqyn shetelderdegi joǵary oqý oryndarymen kelisim-shart negizinde halyqaralyq yntymaqtastyq jasaý jyl saıyn eselene damý ústinde.

Bilim berýdiń ınnovasııalyq úlgileri bilim berýdiń ulttyq júıelerin ıntegrasııalyq jaqyn­datý ıdeıasy negizinde álemdik standarttarǵa beıimdeý júıesin bildiredi. Ol qazirgi bilim berýdiń zamanaýı sapalyq deńgeıin qa­lyptastyrýǵa, bilim berý júıe­le­rin halyqaralyq úılestirý men ulttyq baǵdarlamalardy mo­dernızasııalaýǵa múmkindik beredi. «Bizdiń jastarymyz oqýǵa, jańa ǵylym-bilimdi ıgerýge, jańa mashyqtar alýǵa, bilim men tehnologııany kúndelikti ómirde sheber de tıimdi paıdalanýǵa tıis. Biz bul úshin barlyq múmkindikterdi jasap, eń qolaıly jaǵdaılarmen qamtamasyz etýimiz kerek», degen Elbasynyń sózinen týyn­da­ǵan osy talaptar údesinen shyǵý maqsatynda Sh.Esenov atyn­daǵy Kaspıı memlekettik tehnologııalar ýnıversıtetiniń ujymy da aıanbaı eńbek etýde. Bilim, ǵylym salasyndaǵy bar­lyq jumys Elbasy Nursul­tan Nazarbaevtyń ár jyl saıyn­ǵy halyqqa Joldaýynda naq­ty­lanǵan tapsyrmalardyń aıasynda atqarylyp kele jatqanyn atap aıtamyn. Álemniń básekege qabiletti otyz eliniń qataryna qosylý jónindegi  strategııalyq maqsat ulttyq ıdeıaǵa aınalary sóz­siz. Sońǵy 15 jylda bilim alý­ǵa jumsalatyn qarjynyń 9,5 ese óskeni de kóńil qýantarlyq. Bilim berýdiń mektepke deıingiden bastap joǵary bilimge deıingi barlyq deńgeılerin túbegeıli jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan mem­lekettik baǵdarlamanyń iske asyrylýy – jańa býynnyń jedel ári sapaly bilim alýlaryna jasalǵan jaǵdaı. Elimizdiń jahandyq saıasattaǵy róli de aıqyn. Qa­zaq­­stan­­nyń ıadrolyq qarýdy ta­ratpaýdaǵy kóshbasshylyǵy bas­­qa memleketter úshin úlgi­ge aı­naldy. Qazaqstannyń tutas­ty­ǵyn saqtaı otyryp, damytý min­detin belgileýi, ishki saıa­sı turaqtylyq pen ulttyq bir­lik­ti nyǵaıtýy, elimizdiń bú­gin­­de mádenıetaralyq jáne konfessııaaralyq únqatysýdyń halyqaralyq ortalyǵyna aınalýy, «Qazaqstan-2030» Stra­tegııasynyń belgilengen mez­gilinen buryn iske asýy – Elba­sy­nyń kóregendiginiń aıqyn dáleli. Qoljetimdi jáne sapaly bilim berýdi damytý baǵyty bizdiń ýnıversıtette de jalǵasyn tabýda.

Kaspıı mańynda ornalasqan bes memlekettiń shekarasynda turǵandyqtan, ýnıversıtet aldynda turǵan mindetterdiń biri – álemdik bilim berý keńistigi arqyly halyqaralyq baılanystarǵa kirigý, sóıtip, bilim sapasy joǵary oqý orny men onyń túlekteriniń básekege qabilettiliginiń mańyzdy fak­toryna aınalýy. Qazir ýnıver­sı­tettiń aldynda birinshi kezek­tegi mindet – halyqaralyq baılanystar júıesine álemdik bi­lim keńistigi arqyly kirigý bo­lyp tabylady, onda bilim sa­pa­sy joǵary oqý orny men ony bitirýshilerdiń básekege qabi­lettiliginiń basty faktory bol­maq. Ýnıversıtetimizge ótken jyly qyryqtan asa sheteldik pro­fessor kelip, dárister oqydy. Sheteldik ǵalymdar bizdiń jas­ta­rymyzdyń óte talantty ekenin atap aıtyp jatady. Sonda olar kimmen salystyrady?! Olar ózderindegi jastarmen salystyrady. Halyqaralyq deńgeıde bizdiń jastarymyzdyń tanymdyq órisi eshkimnen kem emes.

О́ziniń Joldaýynda elde bar­lyǵy úshin qoljetimdi sport nysandary, sport qural-jabdyqtary jetispeıtindigine qynjylys bildirgen Elbasy Úkimet jáne jergilikti organdar aldyna dene shynyqtyrýdy, buqaralyq sportty damytý jáne tıptik jobadaǵy deneshynyqtyrý-saýyqtyrý nysandary, sonyń ishinde, aýla ny­sandary qurylysy boıyn­sha sharalar qabyldaýdy mindettedi. Bul oraıda ýnıversıtet kampýsynan júzý basseıni bar jas­tarǵa arnalǵan sport keshenin stýdentterdiń ıgiligine usynýy­myz da – Elbasynyń saıasatyn qoldaýymyzdyń jarqyn bir dáleli. Ýnıversıtetimizde sportty damytý boıynsha keshendi is-sharalar josparlanyp, júzege asýda. Kúni keshegi London olım­pıadasynda mereıimizdi asqaqtatqandardyń ishindegi kúmis júldeger Ádilbek Nııazymbetov –  bizdiń Sh.Esenov atyndaǵy KMTjIÝ stýdenti.

Biz Kaspıı teńizi aınala­syn­daǵy memlekettik ýnıver­sı­tetterdiń assosıasııasy qu­ramyndamyz. Assosıasııanyń negizgi maqsaty – Kaspıı teńizi máselelerin sheshý jáne ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń ynty­maqtastyǵy bolyp tabylady. Qazirgi tańda bul assosıasııaǵa 51 ýnıversıtet múshe bolyp otyr. 2013 jyly Kaspıı mańy elderi memlekettik ýnıversıtetter assosıasııasynyń XVI bas assambleıasy jáne VI Ýnıversıadasy (sporttyq oıyndar) Aqtaý qala­syn­da Kaspıı memlekettik tehnologııalar jáne ınjınırıng ýnıversıtetiniń bazasynda ótpek. 1000-ǵa jýyq stýdent qatysatyn ýnıversıadaǵa qyzý daıyndyq jumystary da bastalyp ketti.

Uly murat pen eldik múddeni kózdegen mańyzdy Joldaýdyń qazaqstandyqtardy alys bola­shaq­qa bastaıtyny aqıqat. Biz bolashaqqa nyq senimmen qa­raı­myz, biz jańasha damýdamyz. Jáne bul úshin bizde eń bas­tysy beıbitshilik pen turaq­tylyq bar, Qazaqstannyń jar­qyn bolashaǵyna qyzmet ete­tin jastarymyz bar. «Men HHI ǵasyr Qazaqstannyń «altyn ǵasyry» bolaryna senemin. Bul beıbitshiliktiń, turaqtylyq pen gúldenýdiń ǵasyry bolady. Qazaqstan halqy uly tarıhtyń ıesi atanýǵa laıyq… Máńgilik El bolý jolyndaǵy uly isterimiz jańa dáýirlerge jol ashsyn!» degen Prezıdentimizdiń optımıstik rýhtaǵy sózderi bárimizge úlken serpin berdi.

Máńgilik El bolýdyń jańa mejesin belgilegen bul qujat keleshegimizdiń kemeldigine kóz jetkizgendeı.

Ábdimútálip ÁBJAPPAROV,

Sh. Esenov atyndaǵy Kaspıı memlekettik

tehnologııalar jáne ınjınırıng

ýnıversıtetiniń rektory, professor.

AQTAÝ.