Qazaqstannyń munaı-gaz kesheni jedel qarqynmen damı otyryp, búkil eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq órkendeýiniń myǵym irgetasyna aınaldy. El ekonomıkasyna ólsheýsiz úles qosyp kele jatqan «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» AQ – jemisti eńbek úderisinen tanylǵan otandyq kásiporyn. Kompanııa mejelengen jospardy artyǵymen oryndap keledi. Bıylǵy jyldyń alǵashqy alty aıynda da munaıshylardyń eseli eńbegi bıik deńgeıden kórindi.
Qazaqstannyń munaı-gaz kesheni jedel qarqynmen damı otyryp, búkil eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq órkendeýiniń myǵym irgetasyna aınaldy. El ekonomıkasyna ólsheýsiz úles qosyp kele jatqan «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» AQ – jemisti eńbek úderisinen tanylǵan otandyq kásiporyn. Kompanııa mejelengen jospardy artyǵymen oryndap keledi. Bıylǵy jyldyń alǵashqy alty aıynda da munaıshylardyń eseli eńbegi bıik deńgeıden kórindi.
Eldegi ishki jalpy ónimniń kórsetkishi 2013 jyldyń alǵashqy jarty jyldyǵynyń qorytyndysy boıynsha aıtarlyqtaı ósse, ishki ónimdegi munaı-gaz salasynyń salmaǵy da artyp otyr. Naqty sandarǵa júginer bolsaq, «QazMunaıGaz» Barlaý О́ndirý» AQ-nyń «Qazgermunaı» BK» JShS, «CCEL», «PetroQazaqstan Ink.» kompanııalaryndaǵy úlesterin esepke alǵanda, osy jyldyń alǵashqy alty aıyndaǵy shoǵyrlandyrylǵan óndirý kólemi 6 092 myń tonnany qurady. Bul ótken jyldyń osyndaı kezeńindegiden 1%-ǵa artyq kórsetkish.
Kompanııanyń negizgi aktıvteri О́zen jáne Embi kenishteri munaıshylarynyń da bıylǵy jyldyń alǵashqy jartysyn nátıjeli eńbekpen qorytyndylap otyrǵanyn kórýge bolady.
Máselen, «О́zenmunaıgaz» AQ jarty jylda 2 539 myń tonna óndirdi, bul ótken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda 3%-ǵa artyq. Al, «Embimunaıgaz» AQ 1 401 myń tonna óndirdi, bul ótken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda 2%-ǵa eselenip otyr. Munyń bir sebebin sońǵy kezderi tyń tehnologııalardyń óndiriske engizilýinen dep aıtýǵa bolady.
О́ndirý kóleminiń ósýi óndiris nysandaryndaǵy uńǵylar sanyn arttyrýmen de baılanysty. Máselen, jyl basynan beri uńǵylar sanyn 3 006-dan 3 194 uńǵyǵa deıin ulǵaıtýǵa jaǵdaı jasaldy, soǵan sáıkes, júrgizilgen is-sharalardyń tıimdiliginiń, onyń ishinde jańa uńǵylardy burǵylaý, uńǵylardy kúrdeli jóndeý boıynsha jumystardy ulǵaıtýdyń nátıjesinde óndirý kólemi arttyryldy.
Árıne, kenishterdegi ken óndirý barysy únemi qadaǵalanyp, meje bıiginen kóriný úshin munaıshylardyń tókken teri ózin aqtap otyr deýge ábden bolady. Búgingi kúni táýliktik óndirý baǵyty kompanııa josparyna tolyqtaı sáıkes kelip otyr. Bıylǵy jylǵa arnalyp qabyldanǵan 8 152 myń tonna deńgeıindegi óndirý josparyn kompanııa óz deńgeıinde oryndaıdy degen senim bar.
– 2013 jyldyń alǵashqy alty aıynyń nátıjeleri QMG BО́-niń jaqsy qarqyn alyp, aǵymdaǵy jylǵa qoıylǵan josparlardy tabysty iske asyryp otyrǵanyn kórsetedi. Biz Qazaqstandaǵy jetekshi munaı-gaz kompanııalarynyń biri bolý jolyndaǵy baǵytymyzdy nyǵaıtý úshin qýattylyǵymyzdy josparly túrde damytyp kelemiz. Bizdiń negizgi mindetterimiz – bul shoǵyrlandyrylǵan óndirý kólemin ulǵaıtý, geologııalyq barlaý jumystary jáne jańa aktıvterdi satyp alý arqyly kómirsýtegi qoryn arttyrý jáne tolyqtyrý, sondaı-aq, negizgi ken oryndarynda óndiristi ońtaılandyrý bolyp tabylady, – deıdi osy oraıda QMG BО́ bas dırektory Abat Nurseıitov.
О́ndiristi ońtaılandyrý máselesine kelsek, kompanııanyń Jańǵyrtý baǵdarlamasyna saı, 2013 jyldyń birinshi jarty jylynda «О́zenmunaıgaz» AQ-da dıagnostıkalaý jáne jerasty jabdyqtaryn jóndeý sehy qoldanysqa engizildi jáne uńǵ ylardy bastyrý úshin suıyqtyq daıyndaý jónindegi sehtyń qurylysy aıaqtaldy. Sondaı-aq, «Embimunaıgaz» AQ-da gazdy kádege jaratýǵa arnalǵan jabdyqtyń qurylysy aıaqtalyp otyr.
Dıagnostıkalaý jáne jerasty jabdyqtaryn jóndeý sehynyń qýattylyǵy jylyna 400 myń dana soraptyq-kompressorlyq qubyrdy, 300 myń dana soraptyq shtangany jáne 10 myń dana tereńdik sorapty jóndeýge jetkilikti. Bul óte aýqymdy jumys. Soǵan oraı, kompanııa jańa seh jerasty jabdyǵyn jóndeý sapasyn jaqsartady jáne sáıkesinshe onyń paıdalaný merzimin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi dep senedi.
Jóndeý sapasynyń jaqsarýy jáne tıisinshe, onyń paıdalaný merziminiń ulǵaıýy jańa jerasty jabdyqtaryn satyp alýdy tómendetýge, uńǵylardyń jóndeýaralyq merzimin ulǵaıtýǵa jáne jıi jóndeý júrgizilýmen baılanysty uńǵylardyń toqtap turý ýaqyttaryn azaıtýǵa múmkindik beredi. Budan basqa, seh jumysynyń nátıjesinde kásiporynnyń ónerkásiptik jáne ekologııalyq qaýipsizdik deńgeıi nyǵaıady. Ol jumysshylardyń eńbek jaǵdaıy da jaqsaryp, eńbek ónimdiliginiń eselenýine múmkindik beretini anyq.
Al, «Embimunaıgaz» AQ-ǵa qarasty Shyǵys Maqat ken ornynyń ilespe gazyn kádege jaratýǵa arnalǵan jylyna 40 mln. tekshe metr jobalyq qýattylyǵy bar jabdyq ekologııalyq zańnamalar talaptaryna sáıkes tazartylmaǵan gazdy jaǵýdy toqtatýǵa múmkindik beredi. Qaıta óńdelgen gazdyń bir bóligi óz qajettilikteri úshin paıdalanylady. Qalǵan bóligi sýbsıdııalyq baǵamen ishki naryqqa satylatyn bolady.
Kompanııa geologııalyq barlaý jumystaryn da únemi nazarda ustap otyr. Osy jumystar nátıjesinde, ústimizdegi jyldyń naýryzynda Fedorov blogynda burǵylanǵan tuzasty uńǵysyn testileý kezinde gaz aǵyny jáne kondensat alyndy. Sonymen qatar, kompanııa Novobogat ken orny karnızústi Lıman blogynda synama paıdalanýdy 2013 jyldyń sońyna deıin bastaýdy josparlaýda. Synama paıdalanýdyń birinshi jáne ekinshi jylynda sáıkesinshe 13 myń jáne 19 myńǵa jýyq tonna munaı alynady dep kútiledi. Iаǵnı bul kenishterdiń ekinshi tynysy ashylatynyn bildiredi. Buny da el ekonomıkasynyń damý deńgeıin eselep otyrǵan kompanııanyń aýqymdy jetistikteriniń biri dep baǵalaǵan abzal.
Marat AQQUL,
«Egemen Qazaqstan».