Bul kúnde Syrdyń ortan beline ornalasqan Otyrar halqy qaýyn jeýden qalyp barady. Ata-babamyzdan bastaý alǵan dıqanshylyqtyń ishinde qaýyn egý máselesi keńinen qolǵa alynǵan bolatyn.
Bul kúnde Syrdyń ortan beline ornalasqan Otyrar halqy qaýyn jeýden qalyp barady. Ata-babamyzdan bastaý alǵan dıqanshylyqtyń ishinde qaýyn egý máselesi keńinen qolǵa alynǵan bolatyn.
Qaýynnyń qalaısan, basypaldy, ámirken, sekseýil, kókshe, shyrtyldaq, myrzashól, qysh qaýyn, túrkimen tuqymy sııaqty túrleri egilip keldi. Táttiligi sonsha, tildi úıirer qaýyndy árkim-aq oıyna túsire alar.
Ásirese, Syr boıynyń tasqyn sýy qaıtqannan keıingi saılardaǵy yzaǵa ekken samaýyrdaı teńkıip jatyp qars aırylatyn qaýyndardy aıtsaıshy. Qaýynnyń qaǵyn, qurtyn el ejelden asqa paıdalanyp, qysqa qadirlep saqtaǵan. Bul kúndegi jurttyń izdep tappaı júrgen dárýmenderiniń bári sol ónimderde jetkilikti bolatyn, túrli emge paıdalanatyn, eń arǵysy, tuqymy – shopaǵyn jýyp-shaıyp jalbyzdan ajyratyp, keptirip, qazanǵa qýyryp, kelige túıip as-qatyqqa paıdalanǵan.
Dál qazir sol qaýynnan sán ketti. Sońǵy eki jyldan beri ekken qaýynymyzdyń túınegi júzin jýar kezinde irip kete beredi. Ishin ashsań ıreleńdegen qurt, qolqany atatyn jaman ıis shyǵady. Ol qaýyndy malǵa berseń de jemeıdi. Anyqtap qaraǵan adamǵa qaýyn shurq tesik.
Dáleldegenderdiń aıtýynsha, qaýyn gúldegen kezde «otqa salsa janbaıtyn, sýǵa salsa batpaıtyn» jany siri bir jándik gúlge «otyryp» ketetin kórinedi. Sodan sol jetilip, qaýyn túınek bolǵanda ósken uıasyna nájisin tastap, búldirip, syrtqa tastap shyǵyp ketedi desedi. Mundaı jaǵdaı bir mezgilde ǵana emes kóktem-jaz boıy úzdiksiz qaıtalanyp otyrady eken.
Osyndaı jaǵdaı Syr ózeniniń joǵarǵy jáne tómengi aǵys boılarynda da oryn alyp, sharýalardyń esin alyp, beınetterin zaıa ketirýde. Dıqannyń saly sýǵa ketti. Qaıta-qaıta dári sebedi. Ol ýdaı aqsha. Buryn qaýynǵa dárini qasyqtap beretin bolsa, búginde keselep, eselep beretin boldy. Bitken qaýynnyń ózi dárimen súrlengen qaýyn bop shyqpaqshy.
Bul bir qıyn jaǵdaı boldy. Myńdaǵan jyldar boıy jalǵasyp kele jatqan jazyqsyz bul kásipke kimniń qandaı qııanat jasaǵanyn qaıdam?! Qazir bul kesel asqabaq, qarbyz, qııarda da, tipti, qyzanaqta da ishinara bolsa da kezdesip qalyp jatyr. Jaýyz qurt jyldan-jylǵa beleń alyp keledi.
El basyna aýyr kún týǵandaı bopty ǵoı, sonsha, deı qoımas joǵarydaǵy aýylsharýashylyq mamandary men ǵalymdary. Ár astyń adam aǵzasy úshin orny bólek ekenin olar da biler.
Ýaqyt bul páleketke shara qoldanýdy tilep tur.
Ábdimanap ÁÝELBEKOV.
Ońtústik Qazaqstan oblysy.
___________________________
Sýretti túsirgen Erlan OMAROV.