Ońtústik Qazaqstan oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasyna qarasty «Syrdarııa-Túrkistan» memlekettik óńirlik tabıǵı saıabaǵy Qyzyl kitapqa engen ósimdikter men janýarlardy saqtap, tabıǵı baılyqtarymyzdy durys paıdalanýǵa baǵyttalǵan. О́ńirlik saıabaqtyń jalpy kólemi 119 978 gektardy quraıdy. Osyndaǵy Túrkistan fılıalynda Buhar buǵylary ósirilýde. Elbasymyz N.Nazarbaev Túrkistan qalasynyń 1500 jyldyq mereıtoıyna syıǵa tartqan segiz buǵynyń sany qazirgi tańda 50-den asypty.
Ońtústik Qazaqstan oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasyna qarasty «Syrdarııa-Túrkistan» memlekettik óńirlik tabıǵı saıabaǵy Qyzyl kitapqa engen ósimdikter men janýarlardy saqtap, tabıǵı baılyqtarymyzdy durys paıdalanýǵa baǵyttalǵan. О́ńirlik saıabaqtyń jalpy kólemi 119 978 gektardy quraıdy. Osyndaǵy Túrkistan fılıalynda Buhar buǵylary ósirilýde. Elbasymyz N.Nazarbaev Túrkistan qalasynyń 1500 jyldyq mereıtoıyna syıǵa tartqan segiz buǵynyń sany qazirgi tańda 50-den asypty.
Keıbir málimetterge qaraǵanda, Syrdarııa ózeniniń boıyn meken etken Buhar buǵysy ótken ǵasyrdyń 60-jyldary joıylyp ketken kórinedi. 2000 jyly bul ańdardy kútip baptaýǵa QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń zoologııa ınstıtýty belgilegen rasıon boıynsha jem-shóp, kókónisteri qarastyrylǵan. Sóıtip, Syrdarııa ózeni boıynan 2 gektar jer aýmaǵynda tuqymbaq ornalastyrylady. Bul, árıne, eski shahardyń tabıǵatyna kórik berýde.
«Syrdarııa-Túrkistan» memlekettik óńirlik tabıǵı saıabaǵynyń ekinshi fılıaly – Syrdarııa. Elimizde kezdesetin 100-den astam balyq túrleriniń 40 shaqtysy osy jerde ósirilýde. 59901 gektar aýmaqty quraıtyn Syrdarııa fılıaly Qyzyl kitapqa engen aq amýr, sazan, kókserke, qaıaz syndy balyqtardyń mekenine aınalǵan. Sondaı-aq, Boraldaı tabıǵı saıabaqtyń eń ásem oryndarynyń biri. Munda sońǵy kezderi demalýshylar sany artyp otyr. Jalpy, óńirlik saıabaqta týrızm salasynyń alatyn orny erekshe. «Saıabaqta kórikti jerler óte kóp. Syrdarııa ózeniniń jaǵalaýy men Boraldaı taý jotasynda maýsymdyq ekotýrızmdi damytýǵa múmkinshilik bar. Búgingi tańda týrıstik soqpaqtardy anyqtaý, pasporttaryn bekitý jáne olardy abattandyrýǵa usynystar berý jumystary júrgizilýde. Halyqqa úgit-nasıhat, ıaǵnı kelgen demalýshylar arasynda ormandy órtten saqtaý, aǵash-butalardy syndyrmaý, ań-qustardy qorǵaý týraly jarııalaý jumystaryna da qadamdar jasalýda. Tabıǵattyń burynǵy qalpyn saqtaı otyryp, demalýshylardyń súıikti ornyna aınaldyrý úshin – bizdiń basqarmanyń týrızm rekreasııa jáne ekoaǵartý bólimi qoldan kelgenniń bárin jasaýda» deıdi oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Muhıt Otarshıev.
Saıabaqta orman ekpelerin otyrǵyzýǵa jáne kógaldandyrýǵa qajetti zańdy jáne jeke tulǵalarǵa satý úshin kóshetter ósiretin 35,7 gektardy quraıtyn 5 turaqty jáne ýaqytsha orman tuqymbaqtary uıymdastyrylǵan. Qazirgi tańda bul tuqymbaqtarda 9 túrli kóshetterdiń 1 mln. 700 myń danasy ósirilýde. Kúzde 72 gektar kólemde mádenı ekpeler otyrǵyzý josparlanyp otyr. Ań, qustardy qorǵaýdy qamtamasyz etý jáne tabıǵı saıabaq aýmaǵy men onyń kúzet aımaǵyndaǵy janýarlar dúnıesi týraly zańnama talaptaryn saqtaý jóninde reıdter uıymdastyryp, tekserýler júrgizilýde. Syrdarııa qyrǵaýylyn, Qarataý arqaryn suǵanaqtyqtan qorǵaý maqsatynda arnaıy top qurylǵan. Jyl basynan beri memlekettik ınspektorlar tarapynan suǵanaqtyqtyń aldyn alý maqsatynda óńirlik saıabaqtyń aýmaǵynda 111 ret, onyń ishinde quqyq qorǵaý organdarymen birge 14 ret reıdter júrgizilip, zań buzýshylyqtyń 14 oqıǵasy anyqtaldy. Atap aıtqanda, zańsyz aǵash kesýdiń 3 oqıǵasy anyqtaldy. Eki orman tártibin buzýshy azamatqa 34,6 myń teńge aıyppul salynyp, jalpy tabıǵatqa keltirilgen zalaldy óndirý jóninde 3 azamatqa 12,1 myń teńgege talap-aryz qoıylyp, óndirildi. Burynǵy kezben salystyrǵanda qazirgi kezde óńirlik saıabaqta týrıstik jáne rekreasııalyq maqsatta demalý oryndaryn uıymdastyrýǵa barlyq múmkinshilikter bar.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.