Birneshe jyl qatarynan «100 jańa esim» jobasy belgili bir salada jetistikke jetip, talaılarǵa úlgi bolǵan jastardy qoǵamǵa tanystyrý arqyly olardyń eńbegin baǵalap keledi. Búgin joba jeńimpazy, myńnan astam adamdy jumyspen qamtyp otyrǵan «KBT group» kompanııasynyń bas dırektory, tabysty kásipker Azat SEMBINOVPEN suhbatymyzdy oqyrman nazaryna usynyp otyrmyz.
– Azat, búginde biz sizdi tabysty kásipker retinde bilemiz. Bul jolǵa qalaı keldińiz? Salada jetken jetistikterińizdiń syry nede?
– Men bıznesti 2013 jyly bastadym, Astana qalasynda turatyn edim. Seriktesim ekeýmiz ınternet-dúkender úshin arnaıy logıstıkalyq kompanııanyń negizin qaladyq. Bastapqyda keńsede 5 adam jumys istedik. Biz kún saıyn «Qazposhta» arqyly sálemdemelerdi rásimdep, olardy ózimiz jınaqtap, qujattaryn rettep jiberip otyrdyq. Qazir bizdiń kompanııada Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı qalalaryndaǵy 200-den astam fılıalda myńnan astam qyzmetker eńbek etedi. Jetistikke jetýdiń basty kepili tabandylyq der edim. О́ıtkeni, ásirese bizdiń salada qıyndyq ár sátte kezdesedi. Solardyń barlyǵyna tótep berip, jeńip shyǵý arqyly ǵana nátıjege jetýge bolady.
– Qazirgi jobalaryńyz týraly aıtyp ótseńiz?
– Qazirgi ýaqytta biz balalarǵa arnalǵan oıyn túrindegi Mentaldy arıfmetıka jobasy boıynsha qarqyndy jumys istep jatyrmyz. Bul álemdegi mentaldy arıfmetıkany oqytý boıynsha alǵashqy onlaın-oıyn ekenin atap ótkim keledi. Árıne, kóptegen kýrstar men trenajerlar bar, biraq olardyń eshqaısysy onlaın oıyn túrinde bolǵan joq. Qazan aıynda satýdy bastadyq. Alǵashqy klıentterimizdiń kóńilinen shyqqanyna qýanyshtymyz. Sondaı-aq kıim men úıge arnalǵan taýarlardy satýdy ári qaraı damytyp jatyrmyz.
– Siz basqaratyn kompanııa qazir Armenııa, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Birikken Arab Ámirlikteri jáne Reseı Federasııasynda jumys isteıdi. Shetel naryǵynda kásipkerlikti damytýdyń qandaı erekshelikterin baıqadyńyz?
– Shetelde bıznesti damytýdyń erekshelikterin óz tájirıbemnen aıta alamyn. Internet saýda ár elde ártúrli deńgeıde damyǵan, turǵyndarynyń kózqarasy da alýan. Salyq júktemesin jáne kompanııanyń tirkelýin salystyratyn bolsaq, meniń oıymsha, Qazaqstan shaǵyn jáne orta bıznesti damytý úshin aıtarlyqtaı qolaıly jaǵdaı jasap otyr. Elektrondy saýda kásipkerleriniń 2018 jyly salyqtan bosatylǵanyn eskere ketken jón. Bul qadam salany damytýǵa úlken serpilis ákeledi. Reseıge keler bolsaq, Ortalyq Azııa elderimen salystyrǵanda básekelestik anaǵurlym joǵary, uqsas taýarlar usynǵan jarnamalar men saýdagerler óte kóp. О́zbekstanda onlaın saýda endi damyp kele jatqanymen, turǵyndarynyń ınternet arqyly taýar satyp alýǵa daıyn ekenin baıqadyq.
– Kásipker bolamyn degen jastar alǵashqy qadamdy neden bastaýy kerek?
– Meniń oıymsha, bizdiń elimizde kásipkerlikpen aınalysamyn degen jastar úshin utymdy ıdeıa jáne talpynys jetkilikti. Osy eki nárse kez kelgen tabysty bıznestiń negizi bola alady. Tanystardyń kómegine senip nemese mıllıondaǵan aqshany qaryzǵa alyp jumys bastaýdyń qajeti joq dep esepteımin. Kóbisi asyǵys tirlikten kúıip ketedi. Memleket usynǵan múmkindiktermen jaqsylap tanysyp, sol jeńildikterge júginý kerek. Bastysy, talpynys jáne soǵan saı áreket etý kerek.
– Bıyl kásipkerler úshin ońaı bolmaǵanyn bilemiz. Isińizge pandemııanyń qandaı áseri boldy?
– Pandemııa bizdiń bızneske, sondaı-aq búkil sektorǵa úlken áser etti. Karantın kezinde elektrondy saýda naryǵynda qyzmet etetin kompanııalardyń jumysy artty, satylymy kóbeıdi degen pikir bar. Alaıda halyqtyń kóp bóligi jumyssyz qalyp, kirisinen aıyryldy. Bul jaǵdaı bizdiń satylymǵa da keri áserin tıgizdi. Qazir jaǵdaı jaqsaryp keledi, karantınge deıingi kórsetkishterge qaıta oraldyq. Bul árıne qýantady. Aıaqqa endi turyp kele jatqan kásipkerler úshin bıylǵy qıyn kezeńdi eńserý óte mańyzdy. Ol úshin memleket te jeńildikter men salyq kanıkýldaryn engizdi. Shaǵyn jáne orta bıznes ókilderin qoldaý qazir basty mindetterdiń biri bolyp tur.
– Qazaqstanda kásipkerlikti damytý úshin qandaı jaǵdaılar jasalýy kerek dep oılaısyz?
– Jalpy, bizdiń elimizde kásipkerlikti damytý úshin jaqsy jaǵdaı jasalǵan dep senimmen aıta alamyn. Buǵan óz tájirıbemde de kóz jetkizdim. Árıne, sheshimin tappaı turǵan máseleler de bar. Olardyń qatary jyldan-jylǵa azaıa túsedi dep úmittenemin. Bıylǵy maqsat – qıyndyqqa tap bolǵan bıznes ókilderin qoldaý, isin ári qaraı dóńgeletip áketýine jaǵdaı jasaý. Bul – Qazaqstandaǵy ǵana emes, búkil álem kásipkerleriniń basyna túsken qıyndyq. Karantın kezinde bıznes jabyq boldy, ónimi ótpedi. Osylaısha, kóbi qarjylaı qıyndyqtarǵa tap boldy. Odan bólek jańa jumys oryndaryn qurý, bizdiń ónimdi basqa elderdiń naryǵyna shyǵarý úshin jeke óndirýshilerdiń qyzmetin nyǵaıtý qajet dep esepteımin.
– Aldaǵy josparlaryńyz qandaı?
– Jaqyn arada kompanııamyzdyń ónimin álemniń basqa elderine shyǵarýdy maqsat etemiz. AQSh, Qytaı, Úndistan naryǵyna kóz salyp otyrmyz.
– «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy ataný neni bildiredi? Qandaı da bir jaýapkershilikti sezinesiz be?
– «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy ataný – eń aldymen meniń jáne komandamnyń qajyrly eńbeginiń moıyndalýy. Men bıznes sanaty boıynsha úzdik atandym. Bul – jalǵyz adamnyń emes, úlken ujymnyń eńbegi. Men jetekshilik etetin ujymnyń ár múshesi osy jeńistiń bir bóligi. Qyzmetkerlerdiń kúndelikti jumysy kompanııanyń damýyna alyp keletini sózsiz. Jobada jeńiske jetkennen keıin biz ózimizdi búkil elge tanystyrýǵa múmkindik aldyq. «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» – balamasy joq biregeı joba. Elimizdiń barlyq aımaqtarynan tańdalyp alynǵan úzdik mamandar jastarǵa úlgi bola alady. О́skeleń urpaq úshin jaqsyǵa eliktep, olardyń ıgi isterin ómirlik maqsattaryna aınaldyra bilýi óte mańyzdy. Meniń de bala kezimde úlgi tutqan tulǵalarym boldy. Jastarǵa durys úlgi bola alsaq, biz úshin úlken mártebe. Qazir ózime artylǵan jaýapkershilikti tolyq sezinemin jáne soǵan saı eki ese artyq jumys isteýge tyrysamyn.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Merýert BÚRKITBAI,
«Egemen Qazaqstan»