«Týǵan aı týraǵan et sekildi» deıdi halqymyz. Taýyp aıtylǵan teńeýiniń ózinde áleýmettik másele men dástúrli ustanym qoıyndasyp jatatyn jurtymyzdyń aýzyna osy sóz «qarasha, jeltoqsan men sol bir eki aı...» kezinde kóbirek túsetini bar. Qyzylsyraǵan kóńil men qyzýsyraǵan nıettiń ıtjyǵys túsip, «ıshaı» dep ıin ozdyryp, ırek qamshylaǵan ııý-qııý shaǵynda kóńil borany men tabıǵat daýyly tógilip túsken termeniń qos jolyndaı bolyp qol ustasyp, ókshesin kóterip, ókpesin qolyna alady. Jeltoqsanda jel de júırik, kóńil de júırik. О́ter jyldy jetelep, tarıhqa tótelep tartyp barady jeltoqsan. Kóńilge túrli oı salyp, «sybaǵasyn» artyp barady jeltoqsan. Qulaǵyn qaıshylaǵan qulager – jyldyń ja-ly kóringendeı...
«Týǵan aı týraǵan et sekildi» deıdi halqymyz. Taýyp aıtylǵan teńeýiniń ózinde áleýmettik másele men dástúrli ustanym qoıyndasyp jatatyn jurtymyzdyń aýzyna osy sóz «qarasha, jeltoqsan men sol bir eki aı...» kezinde kóbirek túsetini bar. Qyzylsyraǵan kóńil men qyzýsyraǵan nıettiń ıtjyǵys túsip, «ıshaı» dep ıin ozdyryp, ırek qamshylaǵan ııý-qııý shaǵynda kóńil borany men tabıǵat daýyly tógilip túsken termeniń qos jolyndaı bolyp qol ustasyp, ókshesin kóterip, ókpesin qolyna alady. Jeltoqsanda jel de júırik, kóńil de júırik. О́ter jyldy jetelep, tarıhqa tótelep tartyp barady jeltoqsan. Kóńilge túrli oı salyp, «sybaǵasyn» artyp barady jeltoqsan. Qulaǵyn qaıshylaǵan qulager – jyldyń ja-ly kóringendeı...
Jeltoqsan jeli syndy júırik kóńil jóńkile júgirip, jyrtyla-jyrtyla ada bolýǵa aınalǵan kúnparaqtyń sońǵy kúnderine súzilte qaratady. Jeltoqsannyń kúnparaǵyna úńile qarasaq, jurtymyzdyń jaqsylarynyń kóbi osy aıda dúnıege kelgen sııaqty. Osy aıda týǵan ardaqty aǵalarymyz ben aıaýly apalarymyzdyń, ardakúreń inilerimiz ben qaıratker baýyrlarymyzdyń uzyn sany da barshylyq. Saýsaq búgip sanamaı, sananyń shotyn qaǵyp kóremiz. Shúkir demeske áddiń bar ma!
Jalpy, jeltoqsan degen jaqsy aı ǵoı, shirkin. Janyń jańǵyrar, jadyń jańǵyrar, sániń saltanattanar, ániń marhabattanar kez. Kún raıy sýyq bolǵanmen, júregiń jyp-jyly, tilegiń izetti. Jyl boıy júgirtken migirsiz tirshilik, ulyjińgir umtylys, apash-qupash qozǵalys bul aıda, sirá, kisige jambas sıpatpas. Bárin aıt ta, birin aıt, Táýelsizdikti týdyrǵan qasıetti aı retinde «aıǵa bas, bizge jas» dep tize búgip, tájim etsek, qanekı...
Osyndaı kezde inilik izetti tilek pen baýyrmal nıetti bildirý úshin qolyma qalam alyp, hat qaıshyladym. Osy kúni, Astanada soqqan alaı-dúleıde, avtomobıl qulaǵy kórinbes aqboranda, jeltoqsanda ómir esigin ashqan aǵa-apalarym týraly oıladym. Oıladym da, es bilip, etek jaýyp, eki-úsh aýyz óleń quraǵannan beri «baýyrym» dep basymnan sıpap kele jatqan Farıza apamnyń týǵan kúni de jeltoqsanda ekenin Sizderge aıtqym keldi.
25 jeltoqsan – Farıza aqynnyń týǵan kúni. Jyrynda jeltoqsannyń minezi bar aqynnyń týǵan kúni. О́leńniń órkeshtengen kúni. Apamnyń álpeshtengen kúni. Jyrdyń jaldanǵan kúni. Jurtynyń maldanǵan kúni. Bul kúndi menen basqa da myńdaǵan, áldeneshe myńdaǵan jandar biletinine esh shúbám joq. Týǵan aıymen minezdes, týǵan jylymen ózektes, týǵan halqymen taǵdyrlas aqynnyń keıingi kezderi densaýlyǵy syr berip júrgeni janymyzǵa batady. Sońǵy kezderi aýrýhanaǵa joly túsińkirep júrgen apamnyń sońynan halin surap, qadirin arttyryp bara berýge de táýekel jete bermeıdi. Batyr minezin jastaı kórip, janymyzǵa jattap óskendikten de, jasyp qalamyz ba dep kibirtikteımiz. Jasyǵanymyzdy kórip, jekip tastaı ma dep jasqanamyz.
Keshe aqqulaq boran alasuryp, aspan men jer astasyp, qarshyl qala jeldiń ótinde, borannyń betinde dirdektep edi, búgin aspan sháıdaı ashylyp, adýyn boran basylyp, kún astyndaǵy Kúnikeıdeı bolyp jetken kúnshýaq kúlimsireıdi. Apamnyń da alaı-dúleı kóńili borandaı ashylyp, shýaǵy shashylyp, jurtyna asyǵyp, qýatty qalamyna súıenip, «ıá, Beket!» dep jarqyldap turyp ketedi dep oılaımyn. Joq, oılap qana qoımaımyn, buǵan kámil senemin.
О́ıtkeni Farıza Ońǵarsynqyzyn – Farızasyn kútip otyrǵan qalyń el, qadirli qaýym, júrektes jamaǵat, tilektes orta bar. Jankúıer jurty, janashyr oqyrmany bar. Oı-sábıdiń oń aıaǵyn kótertip, osynaý úshbý hat – ushyrma kóńilimdi alǵaýsyz nıetpen ádiptep, óleńmen órdim:
Jaýǵa da shabar shúıilip,
Daýǵa da barar túıilip.
Mahambet bolar bul apam,
Qyz bolǵan Alla buıyryp.
Qulager-jyr bop jaraǵan,
Qyran bop kókke qaraǵan.
Qalamy daýyl turǵyzyp,
Qylyshpen shashyn taraǵan.
Asyrsa aıar aılasyn,
Alaıaq qýsa paıdasyn.
Urymtal tustan umtylyp,
Urady soǵan naızasyn.
Ákimnen artyq bedeli,
Árkimnen artyq óneri.
Áıel bop jany tolǵatyp,
Erkek bop týǵan óleńi.
Qatý bop kelse, qar jaýar,
Tatý bop kelse, sham jaǵar.
Batý bop kelse baýyrmal,
Baladaı kóńili aldanar.
Qynapqa salsań qaıramaı,
Qıqýyn salar naızadaı.
Kúı tartqan kezde Dınadaı,
Án salǵan kezde Maıradaı.
Toı bastap ketse – Tóledeı,
Qol bastap ketse – jebedeı.
Jol bastap ketse – telegeı,
Muhıtqa túsken kemedeı.
Urysqan kezde – Qabanbaı,
Uǵysqan kezde – anamdaı.
Shyǵysqan kezde shart synar,
Týysqan kezde – dalamdaı.
Burshaqtap jaýǵan óleńi,
Butarlap keter deneni.
Baıtaǵyn jyrmen áldılep,
Baýyryna basyp keledi.
Jaýynger jyrǵa jan rıza,
Jurty bar oǵan dán rıza.
Syrlasqan kezde – Sypyra,
Jyr jazǵan kezde – Farıza!
Farıza apa, týǵan kúnińiz qutty bolsyn!
Jaqyndap kele jatqan 75 jasqa tolý toıyńyzda asaba topta ańqyldap, alqalap kelgen áleýmetke qyzmet kórsetsem degen oıynyń júzege asýyna qol ushyn berýińizdi suraýshy:
О́tegen ORALBAIULY.