Keshe Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginde Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń qatysýymen osy vedomstvonyń keńeıtilgen alqa otyrysy bolyp ótti. Onda agroónerkásip kesheniniń 2013 jylǵy damý nátıjeleri men ústimizdegi jylǵy alda turǵan negizgi mindetteri talqylandy. Bul másele jaıyndaǵy negizgi esepti baıandamany Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov pen «KazAgro» holdınginiń basshysy Dýlat Aıtjanov jasady.
Asyljan Mamytbekovtiń aıtýynsha, baǵdarlamada qarastyrylǵan memlekettik qoldaýdyń birqatar jańa quraldary men ádis-tásilderin engizý úshin quqyqtyq negizder jasalyndy. Memleket basshysy 2014 jyldyń 17 qańtarynda 15 zań aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizýdi qarastyratyn zańǵa qol qoıdy.
Zań normalary agroónerkásiptik keshen sýbektileriniń ınvestısııalyq shyǵyndaryn ishinara óteý; qaıta óńdeý kásiporyndarynyń aýyl sharýashylyǵy shıkizatyn satyp alý shyǵyndaryn sýbsıdııalaý; aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerdiń alǵan qaryzdaryn saqtandyrý men kepildendirý isin sýbsıdııalaý; aýyldyq jerlerge agroónerkásiptik keshen qyzmetkerlerin tartýdy yntalandyrý sekildi sharalar keshenin qamtıdy. Zań boıynsha buǵan qosa veterınarlyq qaýipsizdik júıesin ári qaraı jetildirý jáne veterınarııalyq zańnamany buzǵandardyń jaýapkershiligin kúsheıtý tetikteri de qarastyrylǵan.
Jalpy, baıandamadan bilgenimizdeı, 2013 jyly agroónerkásiptik keshen jumysynyń negizgi kórsetkishteri jaman emes eken.
Máselen, 2013 jyly ishki tutyný naryǵyndaǵy otandyq azyq-túlik ónimderiniń alatyn úlesi 80 paıyzdy qurapty. Bul, árıne, burynǵyǵa qaraǵanda, edáýir alǵa basýshylyqty bildiretin kórsetkish.
«Aýa raıynyń kúrdeli bolýyna qaramastan, ótken jyly taza salmaqta 19 mln. tonna astyq jınaldy. Bul onyń aldyndaǵy jylǵy kórsetkishten 48 paıyzǵa artyq. Budan basqa maqtanyń ár gektarynan 28,7 sentnerden, kartoptan – 181,5 sentnerden, kókónisten – 238,7 sentnerden, baqsha daqyldarynan 212,4 sentnerden ónim jınalyp, rekordtyq túsimdilikke qol jetkizildi. Aýyl sharýashylyǵynyń negizgi kapıtalyna kelgen ınvestısııalar kólemi 2,5 paıyzǵa ulǵaıyp, 142,1 mlrd. teńgeni qurady. 2013 jyldyń qańtar-qarasha aılarynda aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksport kólemi 2,4 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Bul 2009-2011 jyldarǵy eksporttyń ortasha jyldyq kórsetkishinen 27 paıyzǵa joǵary. Sondaı-aq, 2013 jyldyń 11 aıy ishinde Keden odaǵy elderine eksporttalǵan ónimder kólemi 2012 jylǵy kórsetkishpen salystyrǵanda 65 paıyzǵa ósti», dedi mınıstr óz sózinde.
Qazaqstandyq astyq eksportynyń ulǵaıý aǵymy baıqalýda. Marketıngtik jyldyń basy bolyp tabylatyn 2013 jyldyń 1 shildesinen bastap 2014 jyldyń 1 aqpany aralyǵyndaǵy jaǵdaı boıynsha, astyq ekvıvalentindegi undy eseptegende, shamamen 5,3 mln. tonna astyq eksporttalǵan. Bul ótken jyldyń atalǵan merzimindegi kórsetkishten 25 paıyzǵa kóp.
Iri qara etiniń eksporttyq áleýetin arttyrý jónindegi alǵa qoıylǵan mindet jospar boıynsha júzege asýda. 2013 jyly eksportqa 4,5 myń tonna et jáne et ónimderi, onyń ishinde 300 tonnaǵa jýyq premıým klasty sıyr eti jóneltildi. Al bıylǵy jyly 10 myń tonna et eksporttalady degen boljam jasalsa, munyń 5 myń tonnasyn sıyr eti quramaq.
О́simdik sharýashylyǵynda ústimizdegi jyly qurylymdyq jáne tehnologııalyq ártaraptandyrýdy júzege asyrý jónindegi jumystar odan ári jalǵastyryldy. Azyqtyq daqyldardyń aýmaǵy ulǵaıtylyp, onyń kólemi 3,1 mln. gektarǵa jetti. Bul 2012 jylǵy kórsetkishten 258,4 myń gektarǵa kóp.
Úkimet basshysy Serik Ahmetov alqa májilisin qorytyndylaı kele, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń joldaýlarynda agroónerkásiptik keshendi damytýǵa erekshe mán beretindigin atap kórsetti. Osyǵan baılanysty qazirgi kúni mańyzdy dep tabylyp otyrǵan birqatar máselelerge qatysýshylar nazaryn aýdartty.
«Agrobıznes-2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý salany saýyqtyrýdyń edáýir tetikterin qaıta qarastyrý qajet etiletindigin anyqtady. Osyǵan baılanysty Úkimet qarjy ınstıtýttarynyń salany damytýǵa múddeliligin arttyrý maqsatynda qosymsha tetikterdi qarastyrýda. Olar kóp keshikpeı engiziletin bolady», degen Premer-Mınıstr agroónerkásip keshenine salyq salý máselesinde úlken ózgerister bolatyndyǵyn jetkizdi.
«Sonyń ishinde aýyl sharýashylyǵyndaǵy paıdalanylmaı jáne tıimsiz paıdalanylyp otyrǵan jerlerge salyq kólemi birneshe ese arttyrylatyn bolady. Al ekinshi jaǵynan alǵanda Keden odaǵy elderimen salystyrǵanda Qazaqstanda AО́K-ti memlekettik qoldaý deńgeıi tómen ekendigi eskerile otyryp, jalpy salyq júktemesi edáýir azaıtylýy tıis», degen Premer-Mınıstr bul máselelerdi jerine jetkizýdi Úkimet basshysynyń orynbasary – Qarjy mınıstri Baqyt Sultanovqa tapsyrdy.
Sondaı-aq, Úkimet basshysy «QazAgro» holdınginen alynǵan qarjylardyń ýaqytymen qaıtarylmaıtyndyǵy týraly máseleniń kóterilýine baılanysty osy jóninde qarjy tártibin saqtaý máselesin oblys ákimderine qatań túrde tapsyrdy.
Úkimet basshysy agrarlyq ǵylymdy damytý máselesine nazar aýdaryp, osy salany reformalaý men damytýdyń tujyrymdamasyn ázirleý jóninde Aýyl sharýashylyǵy men Bilim jáne ǵylym mınıstrligi basshylaryna tapsyrma berdi.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».