Izdenis ilgeri bastyrady

Qyzylorda oblysyna ákim bop taǵaıyndalǵanyna týra bir aı bolǵanda Qyrymbek Kósherbaev el aldynda esep berdi. «Qyzmetke endi kirisken adam esepti qalaı berer eken?» degen saýaldy zaldaǵy árbir adamnyń kózinen kórgenbiz. Sodan kezdesý bastaldy. Qyrymbek Eleýuly ótken jyly atqarylǵan jumysqa emes, bolashaqqa baǵdar túzgegenin aıtty. «Oblys ákiminiń is-qımyl jospary» atty qujat qabyldap, 2013 jyly atqaratyn jumystyń barlyǵyn sonda toptastyryp, onyń merzimdi basylymdarǵa jarııalanatynyn jetkizdi. Osynyń bári kúni keshe ǵana bolǵan sııaqty edi. Oǵan da bir jyl ótipti. Biz búgin óz moınymyzǵa alǵan jaýapkershiliktiń basym bóligi oryndaldy dep senimdi túrde aıta alamyz. Qabyldanǵan 175 is-sharanyń tek 3-ýi ǵana belgili sebepterge baılanys­ty der kezinde oryndalǵan joq. Biraq ol jobalardy qatań baqylaýda ustap, bıyl iske asýyna kúsh salamyz. Eń bas­tysy, oıǵa alǵan josparymyz oryndalmaı qalmaıdy. Is-qımyl josparyndaǵy 12 joba boıynsha naqty jumystar atqarylyp jatyr. Áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń barlyq baǵytyndaǵy 150 is-shara tolyǵymen atqa­ryldy. Bul óz kezeginde aımaq­tyń ekonomıkalyq ahýalyn jaqsartyp, birneshe mańyzdy áleýmettik jobalardy iske asy­rýǵa jol ashty. О́ńir damýynyń negizgi kórsetkishteri boıynsha oń ózgerister baıqalady, dedi aımaq basshysy. Oblys ekonomıkasy shı­kizatqa táýeldi. Munaı men ýran óndirisi negizgi tabys kózi bolǵandyqtan, óńir ekonomıkasy halyqaralyq naryqqa tikeleı baǵynyshty. О́ıtkeni, shıkizattyń baǵasy turaqty emes. Birese aspandap ketedi, endi birde jer baýyrlap qalady. Bylaısha aıtqanda, óz úıińde qojalyq etýge múmkindigi joq adam sııaqtysyń ǵoı. Onyń ústine, Qumkóldegi keıbir ken oryndarynda munaı qorynyń azaıǵany baıqalady. Bul óndiristiń qarqyn alýyna keri áserin beredi. Degenmen, osyndaı jaǵdaıdyń ózine qaramastan ónerkásip óndirisi 2012 jylmen salystyrǵanda birshama artqanyn kóremiz. Bul jetistikke óńdeý ónerkásibin damytý arqyly qol jetken. Al atalǵan sala aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 19 paıyzǵa artqan. Bir jyl ishinde aımaq ekonomıkasynyń damýyna 370 mıllıard teńgeden astam ınvestısııa tartylypty. 2012 jylmen salystyrǵanda ınves­tısııanyń 40 paıyzǵa óskenin baıqaýǵa bolady. Oblys bıýdjeti on eki aıda 39 mıllıard teńgege ósken. Aýyl sharýashylyǵy salasynda 360 myń tonna kúrish jınaldy. Bul sońǵy 20 jylda qol jetkizgen eń úlken kórsetkish bolyp otyr. Áleýmet kúndelikti tutynatyn azyq-túlik taýarlary men kommýnaldyq tólemderdiń baǵasyn baqylaýda ustap turmyz. Bir jyl ishinde oblys­ta 100-ge jýyq jańa nysan ashyldy. Qurylys salý kólemi 17 paıyzǵa ósti. On myńnan astam jańa jumys oryndary ashyldy. Onyń ishinde 8 myń adam turaqty jumyspen qamtyldy, dedi Qyrymbek Eleýuly. Byltyr ekonomıkany ár­taraptandyrý isi qolǵa alyn­dy. Jańa óndiris oryndaryn salyp, áleýmettiń áleýetin arttyratyn salalarǵa basymdyq berildi. Sol boıynsha ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlama sheń­berinde aımaqta 24 joba qolǵa alyndy. Búginde onyń 13-i tolyq qýatynda jumys istep tur. Oblysta shyny, polı­mer qubyrlaryn, sement, kó­liktiń qosalqy bólshekterin shyǵaratyn, qyzyl mııa óń­deı­tin zaýyttardyń qurylysy bas­tal­maq. Sonymen qatar, metallýrgııa klasterin damytý – negizgi baǵyt. Kúrish óndirý, balyq sharýa­shylyǵyn damytý úshin arnaıy konsorsıýmdar qu­ryl­dy. Bıyl óńirde táýel­siz­dik jyldaryndaǵy rekord­tyq ónim jınalyp, kúrish sharýashylyǵymen aınalysatyn «Abzal jáne K» tolyq serik­tes­tiginiń dırektory Abzal Era­lıevtiń Qazaqstannyń Eńbek Eri ataǵyn alýy sózimizdiń dáleli. Eldi mekenderge taza aýyzsý tartý, gazdandyrý máse­le­leri de óz dárejesinde júrip jatyr. Búginde aımaqtaǵy turǵyn­dardyń 94 paıyzy taza aýyzsý iship otyr. «Beıneý – Bozoı – Shymkent» gaz qubyrynan Qyzylorda qalasyna deıin 23 shaqyrymnan asatyn joǵarǵy qysymdy gaz qubyry salyndy. Ekinshi rezervti kógildir otyn jelisi tartyldy. Bul oblys ortalyǵyn gazben úzdiksiz qam­tamasyz etýge múmkindik berdi. Aldaǵy ýaqytta Syr­darııanyń sol jaǵalaýyna jańa qala túsedi. Astanaǵa qarap boı túzeıtin qala Syrdyń qos qaptalyn jaılap jatpaq. Osy máselege kelgende ákim sózi óte áserli shyqty. «Sózimizdi Mahambettiń izimen jalǵasaq, bizdiń qazirgi armanymyz bylaı óriler edi: Boıyna Syrdyń bos jatqan, Qala salsaq dep edik. Kórshi-kólem, dos tapqan, El qondyrsaq dep edik. Buıyrtsa, oǵan jeter kún de alys emes». Esepti kezdesý sońynda tur­ǵyndar ákimge ózderin maza­laǵan saýaldardy qoıyp, laıyqty jaý­abyn aldy. Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan». Qyzylorda oblysy.