Qyzylorda oblysy Jańaqorǵan aýdandyq prokýratýrasy aýdandyq ishki ister bólimi qabyldaǵan ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly qaýlylarynyń zańdylyǵyn tekserý barysynda «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» Kodekstiń talaptary buzylǵandyǵyn anyqtady.
Kodekstiń 599-baby 2-tarmaǵynda prokýror kámeletke tolmaǵan adam jasaǵan ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly istiń qaralatyn orny men ýaqytyn, sondaı-aq ákimshilik qamaýǵa alýǵa ákep soǵatyn quqyq buzýshylyq týraly habardar etetini aıtylǵan. Ol bolmaǵan kezde, mundaı is tek istiń qaralatyn orny men ýaqyty týraly prokýrorǵa der kezinde habarlanǵandyǵy týraly derekter bolǵan jáne odan isti qaraýdy keıinge qaldyrý týraly ótinish túspegen jaǵdaıda ǵana qaralýy múmkin.
Kodekstiń 649-babynda sýdıa, organ (laýazymdy adam) ákimshilik isti qaraý kezinde ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵanyn, osy adamnyń sony jasaýǵa kináliligin, onyń ol ákimshilik jaýaptylyqqa jatatynyn, jaýaptylyqty jeńildetetin jáne aýyrlatatyn mán-jaılardyń bolýyn, múliktik zalal keltirilgenin anyqtaýǵa, sondaı-aq isti durys sheshý úshin mańyzy bar basqa da mán-jaılardy anyqtaýǵa mindetti ekendigi keltirilgen.
Kodekstiń 589-baby 1-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasynda ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is júrgizýge ákimshilik jaýapqa tartylýshy adam kámeletke tolmaǵan bolsa, qorǵaýshynyń qatysýy mindetti delinse, Kodekstiń 586-baby 6-tarmaǵynda on segiz jasqa tolmaǵan adam jasaǵan ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qaralǵan kezde onyń zańdy ókiliniń qatysýy mindetti ekeni atap kórsetilgen. Kámeletke tolmaǵan adamnyń zańdy ókili kelýden jaltarǵan jaǵdaıda oǵan ishki ister organynyń (polısııanyń) alyp kelýi qoldanylýy múmkin ekeni kórsetilgen.
Desek te, tekserý barysynda aýdandyq ishki ister bólimi laýazymdy qyzmetkerleriniń atalǵan Kodeks talaptaryn oryndamaı, ákimshilik isterdi qaraýda zań buzýshylyqtarǵa jol bergeni anyqtaldy. Atap aıtqanda, Jańaqorǵan aýdandyq IIB-niń ınspektory B.Myrzabaev 2013 jylǵy 6 tamyzda jasy kámeletke tolmaǵan E.Sadyqqa Kodekstiń 377-baby 1-bóligimen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama toltyrǵan. Osyǵan oraı aýdandyq bólim bastyǵynyń orynbasary B.Ábýbákirov oǵan eki aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde, ıaǵnı 3462 teńge aıyppul salǵan. Kóp uzamaı aıyppul óndirilip alynǵan.
Bul jerde ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri atalmysh isti qaraý kezinde zań talaptaryn órkeskel buzyp alǵan. Atap aıtqanda, istiń jaıyn prokýrorǵa habarlamaǵan, aıyptalýshyǵa qorǵaýshy men zańdy ókildiń qatysýyn qamtamasyz etpegen, aqyrynda kámeletke tolmaǵan jasóspirimge negizsiz aıyppul salǵan.
Aýdandyq ishki ister bólimi mundaı zańsyz áreketti taǵy bir kámeletke jasy tolmaǵan jasóspirim A.Matkýıapovqa qatysty da jasaǵan. Bólim bastyǵynyń orynbasary D.Turabaev ony qorǵaýshynyń qatysýynsyz jaýapqa tartyp, Kodekstiń 394-baby 1-bóligimen oǵan on aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde, ıaǵnı 17 310 teńge aıyppul salǵan. Osy tektes óreskel zańsyzdyqtarǵa ıývenaldy polısııa ınspektorlary S.Búrgenbaeva men Á.Nysanbaev ta, ýchaskelik polısııa ınspektory B.Qalabaev ta jol berip qoıǵan. Olar Kodekstiń 333-baby 1-bóligimen jasy kámeletke tolmaǵan G.Jalıbek, A.Qaldarbek, A.Bekturǵan, B.Balǵabaı, A.Aınazarǵa qatysty ákimshilik qujattaryn toltyrǵan. Bularda da joǵarydaǵydaı zań buzýshylyqtar oryn alǵan.
Osyǵan sáıkes Jańaqorǵan aýdandyq prokýratýrasy joǵaryda attary atalǵan jasy kámeletke tolmaǵandarǵa qatysty ákimshilik jaza qoldaný qaýlylarynyń kúshin joıý jóninde narazylyq keltirildi. Olardyń qaraý qorytyndysymen zańsyz qabyldanǵan qaýlylardyń kúshi joıyldy.
Rýslan Pirnazar,
Jańaqorǵan aýdandyq prokýrorynyń kómekshisi.
Qyzylorda oblysy.