Telegeı teńizdiń kez kelgen jerin alyp kemelermen tilip, baratyn jerime aman-saý jetsem boldy degen oımen oıqastaı berýge bolmaıdy. Bul – teńizdiń tynyshtyǵy men kemedegilerdiń qaýipsizdigi úshin qajetti jaǵdaı. Aqtaýda Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteri Áskerı-teńiz kúshteri basshylyǵynyń uıymdastyrýymen ótken konferensııaǵa osy másele ózek boldy.
«Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq aýmaǵynda teńizde júzýdi halyqaralyq erejelerge saı qamtamasyz etý» taqyrybyndaǵy ǵylymı-teorııalyq konferensııaǵa jergilikti ákimdik ókilderi, munaıly óńirdegi iri munaı-gaz kompanııalary basshylary men qyzmetkerleri, Aqtaý garnızony áskerı bólimderiniń komandırleri qatysty.
QR QK Áskerı-teńiz kúshteri Bas shtaby basqarmasynyń shtýrmandyq jáne gıdrografıkalyq qamtamasyz etý jónindegi flagmandyq mamany, 1 rangty kapıtan A.Lekerovtiń quttyqtaýymen ashylǵan konferensııada atalmysh qyzmet basshysy, 2 rangty kapıtan K.Malov Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektoryndaǵy navıgasııalyq-gıdrografıkalyq ahýaldan habardar etti. Naryqtyq ekonomıkaǵa baılanysty teńiz arqyly tasymaldanatyn ónimder sanynyń artqanyn aıtqan ol bul jaǵdaıdyń teńiz qaýipsizdigine jete mán bere túsýge jeteleıtinin jetkizdi. Sý aıdynynda múmkindiginshe munaıdyń tógilýine, kemeler apatyna jol bermeý qajet deı kele, keme shamshyraqtarynyń eskirgendigin, ótken ǵasyrdyń 80-90-jyldary paıdalanýǵa berilgen shamshyraq zamanaýı sapada jańǵyrtýdy qajet etetindigin aıtty.
– Teńiz astynda Keńes Odaǵy kezinde teńizdegi áskerı-jattyǵý polıgony bolǵan jáne áskerı atý nysanasy retinde qoldanylǵan keme qaldyqtary saqtalǵan aımaq bar deı kele, keme kapıtandarynan, ásirese, munaı tasymaldaıtyn sý kólikteri basshylyǵynan osy aımaqtardan aýlaǵyraq júrýdi surady. О́ıtkeni, nysana-kemelerdiń arasynda júzip ótýshi kólikterge qaýip tóndiretin nemese kedergi keltiretin uzyndyǵy birneshe metrge sozylatyn alyp kemeler bar eken.
Teńizshiler men teńizdi paıdalanýshy kompanııa ókilderi aldynda teńizde kemelerge belgi berý úshin qoldanylatyn zamanaýı spýtnıktik qaltqynyń jumystary tanystyryldy. Bul týraly «Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda teńizde júzý qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin monıtorıngtiń jer serigi júıesin paıdalana otyryp, navıgasııalyq jabdyqtardy damytý» baıandamasynda «Gıdroprıbor» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń mamany A.Chernyshev baıandady. Al aǵa leıtenant R.Qalabaev Qazaqstan múshe bolyp tabylatyn «Halyqaralyq teńiz uıymynyń» teńizde júzý erejeleri men talaptaryn saqtaı otyryp, qaýipsizdikti qamtamasyz etý tóńireginde baıandap, kompanııalardyń uıym talaptaryn oryndaýǵa mindetti ekendikterin eskertti.
Kaspııdegi tártip pen tazalyq keme ústindegiler men teńiz ishindegi álem úshin ǵana emes, jaǵalaýdaǵy elder men olardyń azamattarynyń densaýlyǵy, qorshaǵan ortanyń yrǵaqty damýy úshin qajet. Konferensııada qaýipti qaıtsek boldyrmaımyz, qalaı etsek apattan aman bolamyz degen baǵyttaǵy saqtandyrý, qaýipsizdikti qamtamasyz etý baǵytyndaǵy áńgimeler men usynys-tilekter órbidi. Kemelerdiń qaýipsiz júzýinde alatyn meteorologııalyq qyzmettiń orny, maıaktar jumysyndaǵy ózekti máseleler ortaǵa salyndy, tıisti sheshimder qabyldandy.
Mańǵystaý oblysy ákiminiń orynbasary teńizdegi kemeler júzýiniń qaýipsizdigi barshaǵa ortaq másele ekendigin, sol sebepti jergilikti ákimdiktiń oǵan múmkindiginshe qoldaý kórsetetindigin jetkizdi.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy.