• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat 14 Naýryz, 2022

Jylqyny qorǵaý

590 ret
kórsetildi

Salt-dástúrdiń qaımaǵy buzyl­maǵan qazaqy aýyldarda bizge, qala berdi bizdiń ultqa qatysty ne bir áńgimeler bar. Ony qazirgi qala jaǵalaǵan urpaqqa aıtsań, ańyz nemese ótirik retinde qa­byl­daýy múmkin. Bizdiń aýylda Shoıban degen kisi boldy. Jaryqtyq, jylqy dese ishken asyn jerge qoıatyn. Ár dáýletti áýlettiń esiginde júrip, malyn baǵyp, otynyn jaryp kúneltetin Shoıban úshin oǵan miniske bir jaqsy at berseń jetkilikti. Tipti ol jylqysy azdaý baıdyń malyn baqpaımyn dep «álek» salatyn da bolǵan. Aýyl bolǵasyn, toı-tókini, ólim-jitimi bolady, sonda Shoıban mamaǵashtarda qaz-qatar baılanyp turǵan attardyń qasyna baryp, kádimgi Kúreńbaı synshy sııaqty ár atty ózinshe synaıdy, keıde olarǵa «mynaý naǵyz jel taban eken», «áı, mynaý qoıdyń aty», «bul janýar babyn tappaı qor bolyp júr» dep «áttegen-aılaryn» aıtyp, kóńi­lin qulazytatyn. Ol úshin jylqyny kórý – baqytty ómirdi kórý sııaqty seziletin.

Birde aýylda ulan-asyr báıge boldy. Qasen baı­dyń qoıyn baǵyp júrgen je­rinen shaýyp kelip báı­gege qatysqaly turǵan topty attyń ishi­nen Shoıban sh­a­­shasyna úki taqqan, bi­raq ózge attardaı emes, qı­myl­­syz, salmaqty turǵan bir kúreńdi kórsetip, «osy at búgin báıgeden keledi» de­mesi bar ma? Attardy aıda­ǵaly tur­ǵan top ta, báı­ge­ni kórý­ge jınalǵan jurt ta Shoı­­­bannyń sózin «jyn­dy­nyń sandy­raǵyna» balady. Bas báıgege qomaq­ty aqsha tigilgen ala­man­nyń attaryn jurt deg­­birsizdene kútýde. Bir ýa­qytta uzyn shań kórindi. Jurt qıqýlap, báıgege at qosqany da, qos­paǵany da eleýrep ala jó­neldi. Anadaıda álgin­degi úki taqqan kú­reń at sııaqty Shoıban da únsiz hám salmaqty kúıde tur. Mine, attar jaqyndap keledi, bireýi «meniń torym ǵoı ana kele jat­qan» dese, endi biri odan qalyspaı «me­niń qasqam eken» desip, bir-birine erik bermeı tur. Bir ýaqytta kómbege álgi kúreń jaqyndap keldi, tanaýynan esken jel qarsy aldyndaǵy joldy arshyp kele jatqandaı, tipti tuıa­ǵy qara jerdiń apshysyn qýyrardaı. Jurt bul jo­ly basqasha aıqaıǵa bas­ty. О́ziniń «sáýegeıligi» ras­qa aınalsa da, Shoıban áli únsiz. Báıge bitti, daý­ryq­qan jurt kú­reń attyń ıe­sin súıinshilep, ana­daıǵa ertip alyp ketti. Al báı­ge tóbeniń ba­syn­­da eń sońyn­da sopaıyp Shoıban qal­dy. Ol taǵy bir júı­rikti kú­tetindeı, tip­ti so­nyń kelýi­nen dámeli bap­ker sııaqty.

Taǵy birde aýylda bir aqsaqal ómir­den ótti. Jurt jınalyp álgi kisiniń ot­ba­syna kóńil aıtty. Qaraly úıge jı­nal­ǵandar qaıtqan kisiniń ómirde jasaǵan izgi isterin aıtyp, áńgimelesip tur­ǵan sátte jalǵyz ózi sopıyn Shoıban da attan tústi. Árıne, ol da kóńil aıtýǵa kelip tur. Sosyn ol qaıtys bolǵan kisiniń uldaryna qarap: «Jasymańdar, jyla­mań­dar, adam túgili jaqsy at ta óledi ǵoı» de­geni. Qa­pe­limde aıtylǵan bul sózdi árkim ártúrli qabyl­dap, Shoı­­bandy jazǵyryp jatty. Ony «jyn­danǵan» deýshiler de boldy. Sol Shoıban bir jyly qysta qatty aýy­ryp, tósek tartyp jatyp qal­dy. Soń­ǵy sá­tinde ol qasy­na barǵan bir jigit­ke: «Ba­ryp qarashy, tory attyń eri alynyp pa, aýnap tas­tamasyn» depti. Osy sózden keıin aýzy sózge kelmeı ba­qıǵa attanypty. Bir ómir solaı sóndi de qaldy. Biraq onyń kúreń attyń taǵdyryn boljaǵan sáýe­geıligi, atyn basyna urǵan kisini jezdeı qaqtap boqtaǵany, «adam túgili jaqsy at ta óledi» degen máteli bul kúnderi el aýzynda jıi aı­tylady. Menińshe, Shoıbannyń júreginde bir ǵana uǵym bar desek, ol jyl­qyny qor­ǵaý degen uǵym bolsa kerek.