KО́KShETAÝ. 26 sáýir. Aqmola oblysynda uıqy qysyp, esinen tanǵandar qatary kóbeıýde. Osyndaı jaǵdaımen Esil aýdany Kalachı aýylynyń taǵy da 5 turǵyny aýrýhanaǵa jetkizildi. Bul týraly KTK telearnasy habarlady.
Kalachı aýylynyń turǵyny Vladımır Kýrgýzkın: «Bastapqyda 1 táýlik uıyqtamadym. Bul joly ekinshi ret qaıtalanyp otyr. Aýrýhanaǵa baılap ákelipti. Sandyraqtap júrip ketken ekenmin. Áıelim de osyndaı jaǵdaıǵa tap boldy», – deıdi.
Tereń uıqyǵa ketkenderdiń syrtqy belgileri uqsas kórinedi. Bári de esinen jańylyp, sandyraqtaıdy eken.
Uıqy qysqandardy alǵashqyda Esil aýdandyq, sodan keıin oblystyq aýrýhanaǵa alyp kelgen. Qazir olar oıanǵanymen, áli de bolsa del-sal kúıde.
Byltyrdan beri atalǵan keselge Kalachı aýylynyń 42 turǵyny shaldyǵypty.
Esterińizge sala keteıik, 2004 jyldyń 19 sáýirinde egemen.kz tilshisi osy dertke qatysty tolymdy maqala jarııalaǵan. Tilshi óz materıalyna Qazaqstan kásipkerler forýmy Astanadaǵy ókildiginiń dırektory Gúlnar Qýanǵanovanyń atalǵan máselege baılanysty pikirin arqaý etken bolatyn. Sol maqala arqyly Gúlnar Qýanǵanova reseılik ǵalymdardyń zertteýine súıengen Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń: «Atalǵan dert vırýstyq, bakterııalyq jáne sáýlelik aýrý emes. Kalachı turǵyndary radonmen ýlanǵan» degen mazmundaǵy habaryn jetkizgen edi.
Tilshi jazǵandaı, radonnyń quramyndaǵy neon, argon, krıpton, ksenon sekildi gazdardyń esirtkilik qasıeti bar. Bulardyń ishindegi krıpton men ksenon qalypty atmosferalyq qysymda adamdy tereń uıqyǵa batyrady. Ksenon 15 jyldan beri medısınada ota jasaý kezinde narkoz retinde qoldanylýda. Al radonnyń odan da esirtkilik áseri kúshti. Bul gaz tússiz, ıissiz, aýadan salmaǵy aýyr keledi. Sýda 50 paıyzǵa deıin erıdi. Sondyqtan da, radon kún jylyna topyraqtan bólinip shyǵady. Ol jertóleler men jabyq jaılarǵa jınalady. Ásirese, kóktem aılarynda qar erip, radon bóline bastaǵanda «uıqy aýrýy» kúrt beleń alady.
Mamannyń aıtýynsha, radonnan qorǵanýdyń qarapaıym túrleri bolady eken. Máselen, «uıqy dertine» urynbaý úshin jertóle, jabyq mekemelerdi jeldetý, qudyq sýyn tundyryp alý, sýdy arnaıy súzgiden ótkizý, qardy alys jerge aparyp tastaý sekildi belgili bir talaptar saqtalsa, jetip jatyr.
Joldybaı Bazar.
Derekkóz: KTK telearnasy.
Foto: Nur.kz.