Balalar – baılyǵymyz

Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisinde BUU-nyń Bala quqyqtary týraly konvensııasyn Qazaqstannyń ratıfı­ka­sııala­ǵanyna 20 jyl tolýyna arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti. Bala quqyqtary týraly konvensııa – Táýelsiz Qazaqstannyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 1994 jylǵy 16 aqpanda Nıý-Iorkte qol qoıǵan jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti ratıfıkasııalaǵan alǵashqy halyqaralyq sharttardyń biri. Sol kezden beri elimizdegi bilim, densaýlyq saqtaý salalaryna jáne áleýmettik baǵdarlamalarǵa memlekettik ınvestısııalaýdyń artýy nátıjesinde mıllıondaǵan qazaqstandyq balalar onyń nátı­jelerin kórip keledi. Qazaq­standaǵy kóptegen ulttyq quqyqtyq qujattar men baǵdar­la­malar osy halyqaralyq shartqa sáıkes kelý úshin jaqsartyldy. Qazaqstannyń Bala quqyqtary týraly konvensııaǵa qol qoıýynyń 20 jyldyǵyn atap ótý elimizdegi bala quqyǵyn iske asyrý progresindegi basty kezeń bolyp tabylady. Bala quqyqtaryn qorǵaý, ana men balany qorǵaý árdaıym, tipti, táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýyndaǵy eń qıyn jyldary da memleketimiz saıasatynyń eń mańyzdy basymdyqtarynyń biri boldy. Búgingi halyqaralyq basqosýdy Májilistiń Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraıymy G.Yqsanova júrgizip, Parlament Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary D.Nazarbaeva, Parlament Senatynyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy A.Bıjanov, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa tóraıymy M.Bekbosynova, Eýropa Odaǵynyń Qazaqstandaǵy О́kildiginiń basshysy, elshi A.Býshez, Norvegııa elshisiniń orynbasary V.Ensen, IýNISEF-tiń ókili D.Kýkıta quttyqtaý sóz sóıledi. Bala quqyqtary týraly konvensııa álemdegi elderdiń basym kópshiligi ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq qujat bolyp tabylady. Ol balalardyń uǵym-túsinigin jáne balalar máselesin qalaı sheshý qajettigi jónindegi kózqarasty tolyǵymen ózgertti – Konvensııa boıynsha balalar qamqorlyq pen iltıpat bildirý obektileri bolyp qana qoımaı, sonymen qatar, kez kelgen eldiń jáne qoǵamnyń tolyq quqyqty múshesi bolady. Álemdegi elderdiń absolıýtti kópshiliginiń Konvensııany qabyldaýy olardyń bala quqyǵyn ilgeriletýge degen shynaıy ustanymyn rastap otyr. «Búgingi kúni osy jıyrma jylda Qazaqstan bala quqyqtaryn, onyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik salamattylyǵyn qamtamasyz etý salasynda eleýli progreske qol jetkizdi dep aıtýǵa tolyq negiz bar, – dedi óz sózinde D.Nazarbaeva. – Bizdiń elimizde 18 jasqa deıingi balalar 5 mıllıonnan astam jáne olar shamamen búkil halyqtyń úshten birin quraıdy. Jyl saıyn elimizde 300 myńnan astam bala dúnıege keledi, al ótken jyly 387 myń bala týdy. Bul jyl saıyn bizdiń elimiz orta eseppen bir oblys ortalyǵy – qala halqynyń sanyna ósip otyrady degen sóz. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev atap ótkendeı, «bizdiń jerimizde týǵan árbir bala – qazaqstandyq. Memleket oǵan qamqorlyq jasaýǵa tıis». Balalar múddesine oraı aýqymdy memlekettik baǵdarlamalar – bilim berýdi damytý baǵdarlamasy, «Salamatty Qazaqstan», «Ba­lapan» baǵdarlamalary, Mem­lekettik jastar saıasatynyń tujyrymdamasy iske asyrylyp jatyr. Bala tárbıelep otyrǵan otbasylarǵa beriletin memlekettik járdemaqylar júıesi 1 mıllıonnan astam adamdy qamtyp otyr, dedi Vıse-spıker konferensııada sóılegen sózinde. Bir aı buryn biz depýtattar bastamashy bolǵan zań jobasyn talqyladyq, munyń máni «Árbir balaǵa – otbasy qajet» dep qarapaıym tujyrymdaýǵa bolady. Osy zań jobasymen jetim balalardy asyrap alý rásiminiń ashyq bolýyn arttyrý, yqtımal asyrap alýshylardy, patronat otbasylardy jáne qorǵanshylardy materıaldyq turǵydan yntalandyrý jáne t.b. boıynsha birqatar sharalar usynylyp otyr. Bul qujattyń naqty balalardyń taǵdyry úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin osy zalda otyrǵandardyń barlyǵy da túsinedi, deı kelip, sol problema boıynsha konferensııaǵa qatysýshylardyń pikirin surady. «Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Nazarbaev usynǵan «Qazaqstan-2050» Strategııasy alǵa úlken maqsat qoıyp otyr – 2050 jylǵa qaraı Qazaqstan álem elderiniń neǵurlym damyǵan otyz eliniń biri bolýy tıis. Elimizdiń osy jolda úlken múmkindikteri bar ekenine biz senimdimiz. Biz balalarymyzdyń bolashaǵy qandaı bolýy kerek ekenin jáne osy maqsatta qandaı áreket jasaý kerek ekenin bilemiz. Balalarymyzdyń baqytqa qol jetkizip, densaý­lyq­tary myqty bolýy úshin qoldan kelgenin aıanbaýymyz qajet. Bul qolymyzdan keledi», dep senim bildirdi D.Nazarbaeva. Konferensııanyń «Konvensııa­nyń 20 jyldyǵy jáne jańa josparlar» atty bóliminde Senat depýtaty Birǵanym Áıti­mova «Bala quqyqtary týraly BUU Konvensııasyn ratıfıkasııa­laý kezindegi Qazaqstan Respýb­lıkasynyń negizgi mindettemeleri», Májilis depýtaty Zaǵıpa Ba­lıeva «Bala quqyqtary týraly BUU Konvensııasy aspektinde jetimdiktiń aldyn alýdy jetildirý perspektıvalary», Bilim jáne ǵylym mınıstriniń orynbasary Esenǵazy Imanǵalıev «Bala quqyqtary týraly BUU Konven­sııanyń ınklıýzıvtik bilim berýdiń damýy men balalarǵa qatysty qaty­gezdiktiń aldyn alý erejelerin júzege asyrýdaǵy progress týraly» degen taqyryptarda baıandama jasady. «Balalyq shaqty qorǵaýdaǵy biriktirilgen tásil» bóliminde Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova «Ana men balanyń densaýlyǵyn qorǵaý júıesi damýynyń progresi týraly», Bala quqyqtary men zańnama jónindegi IýNISEF-tiń eksperti Karolın Gamılton (Ulybrıtanııa) «Balalyq shaqty qorǵaý salasyndaǵy zańnamany jetildirýdegi halyqaralyq tásilder týraly», Densaýlyq saqtaý salasy boıynsha ekonomıkalyq taldaý jónindegi IýNISEF-tiń eksperti Djeıms Cherkone (AQSh) «Ana men balanyń densaýlyǵyn qorǵaý júıesindegi qyzmetterdiń damýyna shyqqan shyǵyndardyń tıimdiligi týraly», IýNISEF-tiń eksperti Aleksandr Kovalevskıı (Reseı) «0-3 jastaǵy balalardan bas tartýdyń aldyn alý baǵdarlamalarynyń tıimdiligi týraly» degen taqyryptarda oı bólisti. Shara Májilistiń Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń bastamasymen Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti, Norvegııa Úkimetiniń, Eýropa Odaǵy delegasııasynyń jáne Qazaqstandaǵy BUU Balalar qorynyń (IýNISEF) qoldaýymen uıymdastyryldy.