Osy kúnderi Katar astanasy Dohada IýNESKO-nyń Dúnıejúzilik muralar komıtetiniń 38-shi sessııasy ótýde. Onda Uly Jibek joly BUU-nyń Bilim, ǵylym jáne mádenıet máseleleri boıynsha búkilálemdik muralar tizimine engizildi.
Orta ǵasyrlarda Shyǵys Azııa men Jerorta teńizine deıingi aımaqty jalǵaǵan kerýen jolyn IýNESKO-nyń Búkilálemdik muralar tizimine qosý máselesin Qazaqstan, Qytaı jáne Qyrǵyzstan tarapy kótergen bolatyn.
Osydan 3-4 myń jyl buryn Qytaıdyń Shı-an degen jerinen bastalyp, Shynjań, Ortalyq Azııa arqyly Taıaý Shyǵysty jalǵaǵan kerýen joly baǵyty sol zamanda san halyqty bir-birimen jaqyndastyryp, olardyń mádenıetteriniń damýyna da óz septigin tıgizgeni anyq. Uly Jibek joly salǵan aıshyqty tarıh dala júzinde neshe ǵasyr boıy saırap jatty. Tek kári qurlyqtyń sý jolymen júk tasymaldaı bastaýy tarıhtyń jańa betterin ashyp, Jibek jolynyń soraby dala betinde kómeskilene bastaǵan. Endi, mine, araǵa ǵasyrlar salyp, Uly Jibek joly IýNESKO qorǵaıtyn tizimge engizildi.
Bizdiń elimizden bul tizimge 8 nysan kirip otyr. Olar: Qoılyq, Qaramergen, Talǵar, Aqtóbe, Aqyrtas, Qulan, Qostóbe, О́rnek jáne Stepnınskoe mekenderi. Budan buryn Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi men Tamǵaly petroglıf tas kesheni, sonymen qatar, 2008 jyly Ortalyq Azııa boıynsha alǵashqy tabıǵı nysan retinde «Saryarqa – Soltústik Qazaqstan kólderi men jazyqtyqtary» IýNESKO-nyń Búkilálemdik muralar tizimine engizilgen bolatyn.
Sessııada sóılegen IýNESKO boıynsha Ulttyq komıssııanyń Bas hatshysy Ásel О́tegenova nomınasııaǵa qatysýda qoldaý kórsetkenderdiń barlyǵyna alǵysyn aıtyp, bizdiń elimizdiń Eýrazııanyń kindiginde turyp, Batys pen Shyǵysty, Eýropa men Azııa mádenıetin jalǵastyrýda kópir ispetti mańyzdy ról atqarǵanyn aıtty. Sonymen qatar, ol qazirgi kúngi «Jibek jolynyń» týrızm jáne áleýmettik ıntegrasııany damytýda asa ózekti másele ekenine toqtalyp, Qazaqstan Respýblıkasynyń atalǵan eskertkishterdiń buzylmaı saqtalýy men tanymaldyǵyn arttyrýǵa peıildi ekenin bildirdi jáne «Jibek joly» tujyrymdamasyn IýNESKO-nyń túrli baǵdarlamalary aıasynda alǵa aparýdyń eldik múdde turǵysynan qajettigine mańyz berdi.
Babalar salǵan «Uly Jibek jolynyń» silemderi búginde bizdi jahandanǵan álemde jumyr jerdegi san jurtpen qatynastar ornatyp, ony el ıgiligine jumsaýǵa úndep jatqandaı.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan».