Armanǵa toly shaqty ańsatatyn, oralmas kúnderdi kóz aldyńa keltiretin qudiret ónerde ǵana bolsa kerek. Janyńnyń shyraqtaryn shuǵylaǵa bóleıtin beımálim tylsym men kóńilge sáýle túsiretin esti án qaı kezde de umytylmaq emes. О́ıtkeni shymyr shýmaqtardan quralǵan ǵajaıyp týyndy janyńdy rahatqa bóleıdi.
Qulannyń quba belin shańdatyp júrgen shaqtan ónerge ańsary aýǵan Jańbyrshy Úseıinov qońyr áýendi boıyna darytyp, talaı tamasha ánderdi dúnıege ákeldi. Talǵampaz kompozıtor aramyzdan erte ketkenimen, ólmesteı bolyp óneri artynda qaldy. Kompozıtordyń barlyq áni júrek qylyn shertkenimen, «Qudashasynyń» jóni bólek.
Ákesiniń ánderin el arasynda nasıhattap, albomyn jaryqqa shyǵaryp júrgen jýrnalıst Ardaq Úseıinova atalǵan ánniń dúnıege kelý tarıhymen bólisti.
«Ol kezde aýyl-aımaqta toı jasaıtyn úı jazdyń kelgenin nemese kúzdiń bastalar ýaqytyn kútetin. Ákemniń naǵashy jurty toı ótkizgeli jatqanyn 2-3 aı buryn habarlaǵan eken. Alaıda jurt jınalyp, aǵaıyn-týystyń bári dastarqan basyna otyrǵanda toı basqaratyn asaba kelmeı qalady. Osylaısha, jurttyń kóńili astań-kesteń bolady.
El kútken dýmannyń sıqy qashyp, jurt ne isterin bilmeı dal bolyp turǵanda ortaǵa bir boıjetken shyǵady. О́zi toı ıelerine qudasha bolyp keledi eken. Aǵaıyn-týysty ústel basyna jaıǵastyryp, toıdy shyrq úıirip basqara jóneledi. Án de shyrqaıdy, kezegimen tileýles jekjat-juratqa quttyqtaý sóz berip, toı joralǵysynyń bireýin shashaý shyǵarmaı úılestirip áketedi.
Toı tarqap aýylǵa jetkenshe ákemniń keýdesin án kernep turǵan. Úıge kelgen soń anama «qaǵaz-qalamyńdy daıyndashy, bir án týyp tur. Sony jazyp tastaıyq», deıdi alaburtyp. Ákemniń qudashasyna ańsary aýǵanyn sheshem birden túsingen. Biraq qyzbalyqqa salynbaı, óner ıesin qoldaǵan. «Qudasha» áni osylaısha ákemniń ilki sáttik shabyty arqyly dúnıege kelgen», deıdi kompozıtordyń qyzy jambyldyq ónersúıer qaýym joǵary baǵalaǵan týyndy tarıhymen bólisip.
«Dıdaryń turǵan kúlip,
Janymdy nurlandyryp.
Qudasha jolyqtyrdym
Aýlyńdy surap júrip»,
degen ánniń qaıyrmasy júrekke jyly tıetin áýen arqyly janyńdy baýraı túsedi. Atalǵan týyndyny búginde jas ánshiler Dinmuhamedáli Sámbet pen Erasyl Bıtanov náshine keltire shyrqap júr.
«О́tken jyly Merki aýylyna toıǵa bardym, bir ánshi «Qudasha» ánin shyrqady. «Osy ánniń alǵashqy oryndaýshylarynyń biri ákem Sapar Bıtanov bolatyn», dep edim, bir apaı: «Al bul án maǵan arnalǵan. Sol qudasha menmin», dedi.
Toıdan keıin atyn surap, telefon nómirin jazyp almaq bolǵanmyn. Biraq ol kisiler erterek ketip qalypty», deıdi jambyldyq jas ánshi, akter Erasyl Bıtanov atalǵan ánge qatysty pikirimen bólisip.
Eski de esti ándi tiriltken jas ánshi Dinmuhamedálı Sámbettiń eńbegin erekshe atap ótken jón. Lırıkalyq týyndynyń ishki qaltarys-bultarysyn jan tánimen sezingen ol ándi jańasha óńdeýde jaryqqa shyǵardy. Árıne, shyǵarmanyń jańa baǵytta jańǵyrýyna kompozıtordyń qyzy Ardaq Úseıinova erekshe úles qosqany ras. Al tyń nusqada Ulttyq arnanyń «Tańsholpan» baǵdarlamasynda qaıta tusaýy kesilgen týyndy mamandar tarapynan joǵary baǵalandy.
Jańbyrshy Úseıinov osydan jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn Qulan topyraǵynda «Tań samaly» ansamblin qurǵan. О́zi de jastarǵa ustazdyq ete júrip, tamasha ánder jazdy. Sol kezde aýdanda júrgen ansambldiń respýblıkalyq telearnaǵa shaqyrtý alyp, Almaty tórinde óner kórsetkenin el umytqan joq.
Kompozıtordyń dosy Tálipbek Shaqbaev sol bir kúnderdi tolqynyspen eske alady. «Mels aǵa men Jańbyrshy dosymnyń ónerine talaı ret kýá boldym. Mels aǵanyń ánderin bala kezimnen bilemin. Onyń shyǵarmalary elimen birge jasaıdy», deıdi ol.
Turar Rysqulov aýdanynda Kókdónen degen aýyl bar. «Kelshi, aıym!», «Tobylǵy saı», «Kelshi, Qulanǵa» sekildi ǵajap ánderimen óner áleminde óshpes iz qaldyrǵan Mels О́zbekov, satıra sańlaǵy Basqar Bıtanov, kompozıtor Jańbyrshy Úseıinov úsheýi de osy aýyldyń týmasy. Jergilikti halyq osy úsh óner ıesin «Bizdiń ónerdegi úsh báıteregimiz» dep jıi aıtyp júredi. Olar búginde ortamyzda joq.
«Kókdónen aýylynan shyqqan kompozıtor Jańbyrshy Úseıinovtiń ánderi tek jerlesteri arasynda ǵana emes, respýblıka kóleminde de tanymal. «Soǵystan qaıtqan ákeler» áni Qazaq radıosynyń efırinen berilip turady. Lırızmge toly «Qudasha» talaı dýmannyń sánine aınalǵan án deýge bolady. Sol sııaqty kompozıtordyń ózge de ánderi el ishine keń tarap, tyńdaýshynyń yqylasyna bólengen shyǵarmalar.
Án óleńderiniń jatyqtyǵy men tyńdaǵanda tez este qalar áýenderiniń syrshyldyǵy onyń jeke qoltańbasyn ańǵartady. Mýzykant mamandar qazirgi qazaq estradasyna synalap kirgen sózi túsiniksiz, qaı eldiń áýeni ekeni belgisiz ánderden joǵary turǵanyn birden baıqaıdy. Úsh-tórt notadan ári aspaıtyn jeńil áýen emes, bir ánindegi naqysh ekinshisinde qaıtalanbaıdy, bir sózben aıtqanda, Jańbyrshy Úseıinovtiń ánderi ulttyq áýendik ıirimderden bastaý alǵan, qazaqy boıaýǵa toly», deıdi belgili ánshi Gaýhar Myrzahmetova kompozıtor shyǵarmashylyǵy týraly pikirin bildirip.
Iá, Jańbyrshynyń ózi ortamyzdan erte ketse de, ánderi halyqtyń murasy bolyp qaldy. Al otaǵasynyń qudashaǵa degen yntyzarlyq sezimin baıqasa da, Jańbyrshy Úseıinovtiń atalǵan ándi jazýyna tikeleı sebepshi bolǵan jan jary Baqyttyń qoldaýyn qazaq áıeline tán tektilik demeske amal joq. Qysqasy, tyńdarmany barda Jańbyrshynyń «Qudashasy» ólmek emes.
Jambyl oblysy,
Turar Rysqulov aýdany,
Kókdónen aýyly