О́nerdiń qaı salasyn alsań da ońaıyn kórmeısiń. Al onyń ishinde beımálim syrdy ishine búkken beıneleý óneriniń orny tipten bólek. Osy bir qyzyǵy men qıyndyǵy qatar júretin ónerdi óziniń syrlasyna balap, oǵan sanaly ǵumyryn arnaǵan jandardy az kezdestirmeısiz. Solardyń biri, Sýretshiler odaǵynyń múshesi, birqatar halyqaralyq kórmelerde óziniń týyndylarymen kórermenin tánti etip júrgen sýretshi Kámıla Japalova.
Búginde Atyraý óńiriniń atynan elimizde ótip jatqan túrli baıqaýlarǵa qatysyp, ózindik erekshelikterimen kózge túsip júrgen bul óner ıesiniń qaı sýretin alyp qarasańyz da syrǵa toly, tabıǵatpen úndes. Áýelgide Shymkenttegi Á.Qasteev atyndaǵy kórkem sýret ýchılıshesine 1990 jyly túsip, ony 1993 jyly sýretshi-bezendirýshi mamandyǵy boıynsha bitirgen ol, 1997-1999 jyldary Sankt-Peterbýrgtiń kórkem sýret ýchılıshesinde bilim alady. Osydan keıin ol biryńǵaı shyǵarmashylyqqa bet buryp, birneshe kartınalaryn ómirge ákeledi. Sol kezden osy kúnge deıingi qatysqan halyqaralyq, respýblıkalyq óner kórmeleri az emes. 2008 jyly elordada Tuńǵysh Prezıdent murajaıynda Astananyń 10 jyldyq mereı-toıyna oraı uıymdastyrylǵan kórmelerde onyń shyǵarmalary kórermenderdi tánti etken edi. Ol jastardyń «Shabyt» halyqaralyq festıvaliniń de laýreaty atandy.
Jalpy, Kámıla kezekti týyndysyn salarda onyń máni men mańyzyna erekshe kóńil bóledi eken. Ár shyǵarma ólsheýsiz ter tógýdi talap etetindigin aıtady. Avtordyń qyl qalamynan júrek qylyn shertip shyqqan ár kartınasy bir-bir perzenti syndy. Ony sýretteri jaıynda tebirene aıtqan ár sózinen ańǵarý qıyn emes. Ásirese, «Kóktem keldi», «Báıterek», «Altyn qaıyq», «Máńgilik mahabbat» kartınalary, shynynda da naǵyz kásibı óner sheberiniń qolynan shyqqany aıqyn ańǵarylady.
«Men shyǵarmalarymnyń qaı-qaısysyn da bir birinen bóle-jara qaraı almaımyn. Iá, Mahambettiń mereıtoıynda birinshi júlde alǵan kartınamnyń men úshin orny erekshe. Bul týyndyny salar aldynda kóp izdendim. Batyrdyń óleńderin oqyp, Mahambet beınesi somdalǵan kartınalardy qarap shyqtym. Uly aqynnyń «Qyzǵysh qus» óleńi qatty áser etti. Kól qorǵaǵan Qyzǵysh qustyń jer qorǵaǵan Mahambettiń beınesi – meniń týyndymnyń basty ıdeıasy. Mahambet qaıtys bolǵanda aı tutylǵan deıdi. Sol aıdy kúńgirt tormen beıneledim. Qyzylqumda Mahambettiń izi, rýhy jatyr. Bul iz ben rýh ár qazaqtyń júreginde, keler urpaqta bar dep senemin», deıdi Kámıla.
Sýretshiniń shabytyna shabyt qosqan ótken kúzdegi Qytaı eline sapary bolypty. Úrimshi qalasyndaǵy Shıń Jııań kórkem óner ınstıtýtynda tuńǵysh ret ótken qazaq kórmesine ol jıyrma týyndysyn aparypty. Bul sýretterdiń barlyǵy da ult tarıhyna arnalǵanyn aıta ketsek deımiz. «Qytaı eli, ondaǵy qazaq baýyrlar ónerimdi joǵary deńgeıde baǵalap, kórmege qoıylǵan kartınamnyń bárin satyp aldy. Sondaı-aq, bolashaqta atalǵan oqý ornyna sýret sabaǵynan sheberlik synyptar ótkizýimdi surap otyr. Bul mádenı qarym-qatynastardy odan ári nyǵaıta túsedi dep oılaımyn», deıdi óner ıesi.
Elimizdi álemge tanytý jolynda jasalyp jatqan ıgi qadamdar sýretshiniń nazarynan da tys qalmapty. EKSPO-2017 kórmesiniń Astanada ótetini onyń shyǵarmashylyǵyn shyńdaýǵa taǵy bir tyń serpin bergen sekildi. Dúbirli kórmede ol naǵyz qazaqtyń dástúrin tanytatyn birneshe túrdegi kádesyılar daıyndaýǵa umtylyp jatqanyn alǵa tartady. «Ol úshin izdenisimdi bir sátke de toqtatpaımyn», dep kúlimsireıdi ol.
Shyǵarmashylyq óner ıeleri sergek kóńil-kúıdi qalaıdy. Kámıla da solardyń qatarynda. Qandaıda bir jetistikterge jetip, shyǵarmashylyǵyn shyńdaýda otbasynyń atqarar róli bólek qoı. Bul rette ol óz otbasynyń qoldaýyna dán rıza.
Syrǵa toly sýretterinen sýretshiniń jan dúnıesin ańǵarýǵa bolady. Qylqalam sheberleriniń shyǵarmalaryna erekshe iltıpatpen qaraıtyn ǵalym Ǵarıfolla Esim «Men sýretshiler qaýymyn óte jaqsy kóremin. Sebebi, ózim on bir jyl kórkemsýret fakýltetinde dekan bolǵanmyn. Jalpy, sýretshi qaýymy – bala minezdi adamdar. Bir sózben aıtqanda, bala minezdi eresek adamdar. Nege bala minezdi bolady? О́ıtkeni, olar tabıǵatqa, qoǵamǵa, adamǵa sol balalyq taza kóńilmen kóz salady da, sol taza kóńilderin ózderiniń shyǵarmalarynda beredi», deıdi. Bul sóz Kámıla syndy ómirin ónerine arnaǵan janǵa da qatysty bilemiz. Biz de akademıktiń sózin quptaǵannan basqa ne alyp-qosamyz.
Ábdirahman QYDYRBEK,
«Egemen Qazaqstan».
ASTANA.