S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq zertteý ýnıversıtetiniń stýdenti Aǵzam Rasylhan oqýdan bos ýaqytynda aýylyna kelip, qulpynaı egýdi qolǵa aldy. «Áýlıeata Fenıks» qus fabrıkasynda óndiristik tájirıbeden ótken jas jigit jańa kásipti jolǵa qoıýǵa barynsha nıettenip otyr.
Aǵzamnyń otbasyndaǵy úlkender jaǵy aýyl sharýashylyǵyna beıim jandar eken. Kóktemgi dala jumystaryn eńsergennen keıin ulymen birge shaǵyn alqapqa qulpynaı egip, otbasylyq tabysty arttyrýǵa bel sheship kirispek. Stýdenttiń aıtýynsha, birinshi jyly otbasy múshelerimen birge 30 sottyq alqapty ıgerýge den qoımaq.
«Shyntýaıtyna kelgende, bizdiń úıdiń adamdary mal jáne egin sharýashylyǵyna burynnan beıimdelgen. Bıyldan bastap, qulpynaı egýge qulshynyp otyrǵan jaıymyz bar. Týrasyn aıtsam, jurt tabys kózine telip júrgen bul kásip bizdiń otbasy úshin beıtanys álem ekeni ras. Áıtkenmen, ata-anam men baýyrlarymnyń osy bir qadamyma shynaıy qoldaý bildirip otyrǵany qýantady.
Qulpynaı egýdiń mashaqaty kóp ekenin jaqsy bilemin. Birinshiden, jerdiń qunarlylyǵy basty rólge ıe bolsa, ekinshiden, daıyn alqapqa tyńaıtqysh sebý kerek. Onsyz is ónbeıdi. Sondaı-aq aryq-atyzdy tazartý jumystaryna den qoıǵan lázim. Osy úderistiń bári sátimen iske asqanda ǵana oıdaǵydaı ónim alýǵa bolady. Al bul jumystar tabandy eńbekti qajet etedi», deıdi A.Rasylhan.
Onyń aıtýynsha, áýelde qulpynaı ósirýdiń qyr-syryn kórshiles Túrkistan oblysyna qarasty Qazyǵurt aýdanyndaǵy dostarynan estip, qyzyǵýshylyǵy oıanǵan eken. Keıinnen daqyldyń qalaı baptalatynyn óz kózimen kórý úshin Qazyǵurtqa arnaıy barypty da. Qazǵurttyq dostarynyń iskerligine tánti bolǵan ol ózi de qulpynaı ósirýdiń joldaryn jan-jaqty qarastyrǵan.
«Qazyǵurt jaqta qulpynaıdy molynan ósirip, ishki naryqty taza ónimmen qamtamasyz etip otyrǵan azamattardyń qarasy qalyń ekenine kózim jetti. Olar jylyna 1 gektar jerden 15-20 tonnaǵa deıin ónim alady. Túsingen adam úshin bul degenińiz – ájepteýir tabystyń kózi ǵoı. Aldaǵy kúnderi qulpynaı kóshetterin aýylymyzǵa alyp kelip, alqapqa ornalastyratyn bolamyz. Odan keıin atalǵan daqyldy baptaý jumystaryn qolǵa alýǵa nıettimiz.
Jańa isti qolǵa alǵan jastyń sózine sensek, ol 30 sottyq alqapqa qulpynaıdyń «Alba», «Albıon», «Klerı» dep atalatyn tuqymdarynan alynǵan kóshetterdi otyrǵyzbaq. Qajetti 20 myń kóshetti kórshi óńirden ákelýdi josparlap otyr.
Aqıqatyn aıtsam, qandaı da bir jumysty bastar kezde, onyń mehnaty az emes ekenin sezinemin. Osy jyly ekken qulpynaı jaqsy ónim berse, aldaǵy ýaqytta alqap kólemin ulǵaıtý josparymda bar. Arnaıy qondyrǵylary bar jańa tehnologııany qoldaný arqyly ónim kólemin arttyrý máselesin de qaperden shyǵarmaımyz. О́ıtkeni qazir barlyq dúnıeniń kórkeıýi jańa tehnolgııany tıimdi paıdalanýǵa baılanysty bolyp tur. Al sý máselesine kelsek, eshqandaı qıyndyq joq. Aǵyn sý alqaptyń basyna jetip tur», deıdi ol.
Aǵzam jańa tehnologııanyń ónim kólemin arttyratynyna bek senimdi. Sol úshin de baqsha daqylyn tamshylatyp sýarý tehnologııasy arqyly baptaýǵa nıetti. Qazirgi tańda jumsaq plastıkten jasalǵan sý qubyryn, qulpynaı kóshetin ornalastyratyn topyraqqa qajetti arnaıy qara kleenkany daıyndap qoıǵan.
Jastaıynan eńbek dalasynda shynyqqan Aǵzam búginde qulpynaı ósirý isin qolǵa alýǵa qulshynyp otyrsa, ilgeride júırik baptap, kókpar tartypty. Árıne, attyń jalynda ósken jýalylyq jigitter úshin bul tańsyq emes. Keıinnen qus sharýashylyǵyna den qoıypty. Onyń qorasynda taýyqtyń «Brama», «Amroks», «Adler» jáne taǵy basqa túri bar. Ol taýyq ósirýdi óziniń hobbıi sanaıdy. Ár tuqym ár qorada bólek tur. Analyq taýyqtan jınalǵan jumyrtqany da jan-jaqqa jiberip, ótkizip otyr. Jas kásipker taýyq asyraýmen qatar, ınkýbatordan balapan shyǵarý isine de aıryqsha den qoıǵan.
«Týrasyn aıtsaq, árkim ózine unaǵan ispen aınalysqannan utylmaıtyny daýsyz. Men de óz qalaýyma saı eńbek etip, jumysymnyń rahatyn kórip júrgen janmyn. Úıdegi baýyrlarymmen birge qyzmet etip júrgenimizge qatty qýanamyz. Dala jumysy adamdy shırata túsetini sózsiz. Sony qaperden shyǵarmaǵan jón. Al qandaı da bir jańa kásippen qosymsha aınalysý degenińiz – otbasynyń tabysyn ústemeleıtini daýsyz. Qysqasy, ózime qolǵa alǵan kásibim unaıdy. Bar ynta-jigerimmen eńbektengendikten bolar, jumystan janym jaı tabady.
Qulpynaıdyń jóni bólek qoı. Al taýyq túrlerin asyraý da mehnaty kóp sharýa ekeni ras. Der kezinde jemin berý, dárisin ýaqtyly egý, vıtamınmen qamtamasyz etý de ońaı emes. Ásirese, jumyrtqany jaryp shyqqan sap-sary balapandar qamqorlyqty kóp qajet etedi. Oǵan óz balańa qaraǵandaı qaraýyń kerek», deıdi A.Rasylhan.
Násibin kásibinen izdegen jas jigit jumyrtqa arqyly balapan basyp shyǵaratyn ınkýbatordy qomaqty qarjyǵa satyp alypty. Sózine sensek, qondyrǵy arqyly bir demde 1 056 bas balapanǵa deıin basyp shyǵarýǵa bolady eken.
Bala kúninen eńbekke aralasqan Aǵzam sharshaý degendi bilmeıdi. Ol dala jumysy adamdy sharshatpaıtynyna, qaıta shıryqtyra túsetinine bek senimdi. Qulpynaı ósirýdi qunttaǵan azamattyń budan basqa da joba-jospary men arman-maqsattary barshylyq. Alaıda Aǵzam aldymen qulpynaı ósirý isin myqtap jolǵa qoıǵysy keledi.
Jambyl oblysy,
Jýaly aýdany,
Báıterek aýyly