Ushqalaq

«Shaıtan, sóz joq, adamdy azǵyrýshy». (Quran Kárim. Fýrhan súresi, 29-aıat) Aýyldy jerde jańalyq jata ma?! Muńlyqtyń Almatydan kelinshek ákelgeni Ynta aýylyna tegis tarady. – Oqýyn tastap buzyq topqa qosyldy dep edi-i?! E-e, jón boldy munysy. – Sonyń oqý oqyǵany ótirik pe deımin. Baraholkadaǵy bazardyń reketi eken! Jurtty qan qaqsatyp, ózderi belgilegen «stapkylaryn» kúnde keshke sypyryp-sıyryp jınaıdy deıdi. – Osyndaı ósek-aıańdy qaıdan estısińder?! Kózben kórip, qolmen ustamaǵan soń kúnáǵa jatady bile bilseńder! – Qalaı degenmen aıaǵy tusalyp, shańyraq kótergeni jón boldy! Jasy keldi emes pe? – Bizdiń Qabylanmen túıdeı qurdas, otyzdan asty jańylmasam. – Seniń Qabylanyń tórt balanyń ákesi. – Eshten kesh jaqsy! Otyz jas orda buzar shaq emes pe?! Azyq-túlik dúkeniniń aldynda ósek sapyryp turǵan úsh-tórt áıel, anandaı jerde kele jatqan Yqylas kárııany kóre qalyp, áńgime aýanyn ózge arnaǵa buryp jiberdi. Bıyl bul aýylda bıdaı bitik shyǵyp, úsh úlken sharýa qojalyǵyn biriktirgen yntalylyqtar aýdan ortalyǵynan kelgen satyp alýshylarǵa astyqtaryn artyqtaý baǵaǵa ótkizip, er-aza­mattardy bylaı qoıǵanda, zeınetkerlik jasyn­daǵy shal-shaýqandar men mektep oqýshylaryna deıin qyrmandaǵy jumysqa jabylyp, bir apta buryn jumystaryn aıaqtap edi. Aýyl adamdarynyń endi jazǵa deıin qoldary bos. * * * Yqylas otaǵasynyń úıine tańerteńgi sháıdan soń bes-alty kórshi kempir qutty bolsyn aıta keldi. Túnde jaıylǵan dastarqandary áli jınalmapty. Balǵanym shesheı qonaqtaryna ózi sháı quıyp, ara-arasynda úıdiń usaq-túıek sharýalaryn tyndyryp, qoly tıer emes. Anda-sanda tórgi bólme jaqqa jaltaqtaı qarap qoıady. Tym-tyrys. Esh belgi joq. «Apyrym-aı, ábden jolsoqty bolǵan ǵoı! Já, jata tursyn, tynyqsyn!..». Túske taqaǵanda tórgi bólmeden esinep-qusynap Muńlyq shyqty. Ústinde qysqa jeń qyzyl fýtbolka, butynda tar shıbarqyt shalbar. – Balam-aý, uıqyń qandy ma? – dedi ydys-aıaq jýyp jatqan anasy qolyn aljapqyshynyń etegine súrtip. – Qatyp qalyppyn! – Ádemishe qyr muryndy jigit esik aldyna shyǵyp, dene shynyqtyrý qımyldaryn jasaı bastady. Sodan soń byltyrǵy jazǵy demalysynda ózi ornatqan beltemirge tartyldy. Anasy ań-tań. «Úılenetin uldyń túrin qara! Tórkindep kelgendeı, kelinniń jatysy anaý?!. Qaı betimdi aıtaıyn?!.». Qapelimde kempirdiń esine shalynyń tapsyrmasy túse ketti de: – Sháıińdi ish! Kelin oıandy ma? – dedi. – Marjan jata tursyn. – Balasy buryldy. – Men sháıǵa qazir baramyn. «Jata tursyny qalaı?!. Osy kúngi jastar da qyzyq! Sabyr saqtaıyn! Oıanar! Turar!..». Balǵanym shesheı sháýgimge eseleı sý quıyp, gaz plıtaǵa aparyp qoıdy. Muńlyqtyń qarny ashqan eken. – Úıdiń tamaǵyn saǵynyppyn, – dedi tabaq­taǵy etti qalaıy qasyqpen qarbyta asap jatyp. Aq shúberekteı óńi ońǵan uldyń betine qan júgirgenin ańdaǵan ana baıǵus shyr-pyr: – Al, ala ǵoı, – deıdi báıek bola. – Taǵy da ysytaıyn ba qýyrdaqty? – Toıdym apa, rahmet! – dedi balasy tershi­gen mańdaıyn súrtip. – Ákem qaıda? Bir jaqqa ketken be? – Qazir keledi. Ornynan tura bergen balasyn Balǵanym shesheı: – Sál aıaldashy, – dedi. – Al, otyrdym, – dedi balasy qaıyra quıryq basyp. – Balam-aý, habar-osharsyz kelýińe jol bolsyn! О́tkende úılenem dep aıtpap ediń. Qalaı bul? – Solaı boldy, apa, – dedi Muńlyq. – Otpýski aldyń ba? – Elde qalýdy uıǵardyq. Ashattyń úsh balasyn qosqanda jeti jan ekensizder. Úıdiń kenjesi bolǵan soń olardyń qarashańyraqta turǵany jón. Aýylda bos úı bolsa, satyp alarmyz. – Aýdan ortalyǵyna kóshetin eki-úsh otbasy bar. Aqsha bolsa úı tabylar. – Qarajattan qysylmaımyz. – Eki kelinimdi jumsap, nemerelerimdi aına­lyp-tolǵanyp otyrýǵa men de qarsy emespin. – Apa-aý, sizdiń kóńilińizdi bilemin ǵoı! Aǵaıyn tatý bolǵanmen, abysyndardyń alystan syılasqany jón. Eldi qatty saǵyndym! Bir-eki jyl tursaq, ar jaǵyn ýaqyt kórseter. – Bul sheshimiń maǵan unap otyr. Toıdy qashan jasaımyz? Kelinniń áke-sheshesiniń aldynan ótpeımiz be? – Toıǵa asyqpańyzdar. Qudalardyń aldynan ótý máselesin keıin sheshermiz. – Bularyń qyzyq eken! El-jurtqa ne aıtamyz? Oıladyń ba?! – Jurttyń ne sharýasy bar? «El ne demeıdi, esek ne jemeıdi» deıtin be edi?! – Qoı balam, oılan! – Oılanatyn túgi joq, apa! Toı qaıda qashar deısiz! * * * Muńlyqtyń aıaq astynan úılenýine ne sebep boldy? Marjan qandaı qyz? Sol oqıǵany baıandaıyq. Tórt uldyń ortasyndaǵy jalǵyz qyz bula bolyp boıjetti. Otbasyndaǵy erke-totaılyq, mektep qabyrǵasyndaǵy asyra maqtaýlar jas qyzǵa baq emes, sor bolaryn qaıdan bilsin baıǵus ata-ana. Almatyǵa oqýǵa túsýge kelgen jyly oınaqtap júrip ot basty. Kórseqyzarlyǵy men jeńiltektiginiń kesirinen ýnıversıtettiń úshinshi kýrsynan shyǵyp qaldy. Qyz oǵan asa ýaıymdaǵan joq. Pysyqtyǵynyń, ádemi ajarynyń arqasynda úlken megapolıstegi aıtýly meıramhanaǵa daıashy bolyp jumysqa turdy. Sulýǵa kimniń suǵy qadalmas. Birden meıramhana qojaıynynyń kózine túsip ashynasyna aınaldy. О́zinen on bes jas úlken Mákeń jas qyzǵa ásem shahardan eki bólmeli páter alyp berdi. Joǵary oqý ornyna qaıyra qabyldanyp, bir jyldan soń dıplomyn aldy. Mákeńmen tanysqanyna tórtinshi jylǵa aıaq basqanda esin jıǵandaı boldy. Áýelgi jyldary ásem shahardyń ortasyndaǵy páterine, áıelimdi tastap saǵan úılenem degen Mákeńniń ýádesine senip, ýaqyt ótkizip alǵanyn bildi. Bir jaqqa shyǵýy kerek! Bettiń qyzyly ońar, jas tánniń qyzýy da qaıtar! Sol ma jetken ushpaǵy! Bolmas bulaı júrgeni! Ne nárseniń shegi bar! – Máke, – dedi qyz bir kúni. – Otbasyńmen ajyras dep aıtpaımyn. Eki balańnyń kóz jasyna qalmaıyn. – Nege olaı deısiń, Mara?! – Men saǵan bala taýyp bere almaımyn! – Álginde ǵana kóńildi otyrǵan Marjannyń kemseńdep jylaǵanyn kórgen Mákeń qyzdy aıady. Qushaqtap baýyryna tartty. – Aıaǵyń aýyr edi ǵoı?! – Talaı abort jasattym! Sonyń nátıjesi... Qursaq kótermeımin! – Múmkin emes, Ma-ra-a! Medısına damyǵan mynadaı zamanda, múmkin emes! – Bári múmkin! Bes sharanany jatyrda óltirdim! Eshkimge kiná artpaımyn! Saǵan sengennen, ári ózimniń aqymaqtyǵymnan aıyqpas dertke shaldyqtym! – Taýsylma olaı. – Keshe oqydym, adam balasy jaqsylyqty da, jamanshylyqty da Alladan ózi tilep alady eken! – Absýrd! Adamnyń qolynan kelmeıtini joq! Bizdiń medıkter qaýqarsyz bolsa, bar ǵoı ana shetel – Izraıl, Germanııa taǵy basqalary. – Sen aıtqan shetelge de bararmyn, qara­larmyn, kóterermin bir shıki ókpeni. – Osylaı jónińe kel! Záremdi ushyrdyń ǵoı, janym! – Jaraıdy, Máke! Taqyrypty aýystyraıyq. Ýaqyt ótip barady. Daıashy bolyp júre beremin be?! Jalyqtym. Aqshasy kóp, jumysy az qyzmet istegim keledi. – Jumys deısiń be?! Kópten oıymda júr edi. Aıtýǵa yńǵaısyzdanyp edim. Bylaı neleý... las deımiz be, haram deımiz be?! – Aqsha júrgen jerde adaldyq bolýshy ma edi?! Áýeli aıtsańshy?!. – Jezóksheler úıin ashyp bereıin. Kryshań – qyzyl jaǵalylar! Seniń mıssııań – jeńgetaılyq! * * * Birer jyldyń ishinde Mákeń ashqan jezóksheler úıi qylmys álemine keńinen tanyla bastady. Áýelde tórt bólmeli páter jaldasa, keıinirek Alataý baýraıynan úsh qabatty kottedj satyp aldy. Jeńgetaı Marjan aldap-arbaýdyń san túrin meńgerdi. Áýelde qyzdar saýdasymen ózi aınalysty. Eki jyl buryn dıspetcherlik vakansııa ashyp, oǵan óziniń qurbysyn otyrǵyzdy. Buryn jolaýshylar poıyzynda jolserik bolyp istegen pysyq qyz barlyq sharýany tas-túıin qylady. Marjannyń mindeti – kúnde tańerteń aqsha jınaý. Basqa ýaqytta qoly bos. О́zi bı, ózi qoja. Úlken bastyǵymen úsh ret qana jolyqty. Onda da meıramhananyń alakóleńke, ońasha bólmesinde. Qasqa bas, túsi sýyq jigit aǵasyn kórgende ish jıyp qaldy. Artyq aýyz sózge joq shefiniń isker adam ekendigin sezdi. Qoryqpa dedi Marjanǵa. Klıentterińnen shı shyqpasa, bizdiń bıkeshter senimdi. Eńbek aqylaryn apta sońynda alatyn bolsyn. Aqshadan jymqyrýǵa jol berseńder, renjime dedi shegelep. Aty-jónin aıtqan joq. Biletini, laqap esimi – shef! – Saǵan bir kisi keledi. Kerek adam. Tapsyrysyn orynda, – dedi qoshtasarda. – Túsindim, – dedi jeńgetaı. Erteńinde shefi syrttaı tanystyrǵan jigitpen ofıste jolyqty. – Klıentteriń rıza ma? – dedi ózin Maks ataǵan qysyq kóz jigit birden senge kóship. – Razy bolmaı! Keıingi bir aıda «kontın­gent­ti» jańarttyq. Qazirgileri jas qyzdar. – Uzyn sany? – On bes. – Ásili «qýyrshaqtaryńdy» kóp ustama?! Alty aı saıyn aýystyryp otyrǵanyń jón. Bir zakaz. On alty jastaǵy qyz kerek. – Ondaı «qýyrshaqtyń» tabylýy qıyn! Defısıt! Narqy ýdaı! – Jigitterdi qulaqqaǵys qylaıyn. – Kelistik. – Mynaý avans, – Qysyq kóz jigit qomaqty konvertti stol ústine qoıdy. – Sizge senemiz. «Tovar» tabylǵan soń berme­dińiz be? – Jeńgetaıdyń janary jarq etti. – Azyrqansań, taǵy qosamyn. – Sizdiń márttigińizdi estigenmin. – Jeti myń baks! – Kóp emes pe?! Ýáde berip, oryndaı almaı... Ári páktigi saqtalǵan qyzdy tabý qıyn! – Sol úshin tólep otyrmyn. – Izdeımiz! * * * Anasha satýshylarmen baılanysy bar degen jeleýmen qylmysty topqa ilikken jas qyz polısııa qolyna tústi. Shyndap kelgende bosatyp jiberýge de bolady. Biraq, úlken bastyǵynyń tapsyrysy bar. Páktigin saqtaǵan qyzdy tabýy tıis. Ony anyqtaýǵa «ózderiniń adamy» Veronıkany aparsa bolǵany. Aıdanyń kamerasynda bir kún túnegen Veronıka tapsyrmany tas-túıin oryndap shyqty. Úsh jyldan jeti jylǵa deıin bas bostandyǵyńnan aıyrylasyń degen qoqan-loqqydan qoryqqan boıjetken tergeýshiniń talabyn oryndaýǵa kelisti. Qysyq kóz jigit nápsi qalaýyn iske asyrdy. Qyzdyń kóz jasyna qaraǵan joq. О́ıtkeni aqshasyn tóledi! Satyp aldy! Erkek ornynan turyp, shylym shegýge dálizge shyqqanda Aıda halatyn kıip balkonǵa keldi. Súıgen jigitine qaı betimen qaraıdy? О́mir nege qıyn?!Taǵdyryńnyń taban astynda talqan bolýy ózińe baılanysty emes-aý?! Sherin tarqata jylaǵysy kelgen. Kózinen jas shyǵar emes. Ar-uıat, jiger-namys atty sezim bas kóterdi. Aıalap ósirgen ata-anasy aldynda jer boldy aý?! Álginiń qysyq kózi, turpaıy qımyly, úzdige aıtqan sózderi oıyna oralyp kózderi qaraýytty. «Qorlyq!.. О́lim!.. Jer basyp júrýdiń keregi bar ma, ózi?!». – Aıda! – degen daýys estildi. Qyz balkonnan bir-aq sekirdi. Odan keıin­gisi buldyr. Esin aýrýhanada jıdy. Synbaǵan jeri az. ... Bul tótenshe jaǵdaı ishki ister qyzmet­­­kerleriniń aıaǵynan tik turǵyzdy. Qala ortasyn­­daǵy jezóksheler úıine tyqyr taıandy. Jeńgetaı Marjanǵa qaýip tóndi. Shefi bunyń eki táýlik ishinde Almatydan kózin joǵaltýyn kesip aıtty. * * * «Eki táýlik ishinde qarańdy batyr! Ket Almatydan?!.». Túsi sýyq qasqa bas osylaı dedi. Oǵan da tyqyr taıandy! Ana qyzdy aıtam! Beıshara! Ar-uıat ne teńi eken?! О́zin-ózi balkonnan tastaǵany aqymaqtyq! Jambas súıegi byt-shyt deıdi. Já, qaıdaǵy bir aqymaq qyzdy ýaıymdap. Marjannyń esine jerlesi Muńlyqtyń túse ketkeni. Ekeýi bir mektepte oqydy. Úsh-tórt jas úlkendigi bar. Aqyldy jigit. Instıtýtty syrttaı oqyp bitirip, osynda jumys isteıtinin estigen. Bala kezden Marjanǵa ǵashyq. О́zi ádemi. Qyr muryn. Qara tory. Bul aýyldas jigitterdiń birine de pysqyryp qaraǵan joq kezinde. Jastyǵy, sulý ajary jigit ataýlynyń mysyn basyp, yntyqtyryp turaryn sezgen qyz baǵasyn jaqsy biletin. Kenet qyzdyń kózi tas tóbesine shyqty. Álginde esine alǵan Muńlyq qarsy aldynda tur. Qýanǵannan qushaqtaı aldy. Muńyn shaǵyp, kóz jasyn kóldetken Marjandy aıaǵan Muńlyq qyzdy jaldap turatyn páterine alyp bardy. Sol túni ekeýi otaý tigýge ýádelesti. Erteńinde poıyzǵa otyryp jigittiń aýylyna jol tartty. * * * Basy bos, sybaı-saltań boıjetken kóńili qulaǵan, ózine unaǵan jigittermen ásem qalanyń nebir meıramhanalarynda saýyq-saıran salyp tún ortasyna deıin bolatyn da, onyń sońy óz erkimen qumar tarqatýǵa jalǵasatyn. Yrdý-dyrdýǵa daǵdylanǵan kúlimkóz kelinshektiń jalǵyz kúıeýge basybaıly tańylýy, bir erkekpen shektelýi múldem jalyqtyrdy. Júz tútinge jetińkiremeıtin aýylda kimmen sóıleskeniń, kimmen júrip-turǵanyń alaqandaǵy ájimdeı ap-aıqyn. Kelin bolyp túskenine jeti aı bolsa da, sol azǵana ýaqyt saýyqqumar janǵa sumdyq uza-a-a-q kórindi. Qudaı-aý, barsakelmes aral ǵoı dep elegizip, úıge syımaıtyn boldy keıingi kezde. Bulan kezdespegende qaıter edi?! Kúıeýiniń dosy Bulan kúndiz oıynan, túnde túsinen shyǵar emes. Kórgennen kórkem jigitti súıip qaldy. Erte úılenip, ata-anasyna qaraılap aýylda qalypty. Qatardaǵy shofer bolǵanymen, kózi ashyq. Tarıh, ádebıet, saıasat, jahandaný deımisiz, bilmeıtini joq. «Intellekt! – dedi Marjan tańǵalyp. – Mynandaı talantpen, joǵary bilim almaı elde qalǵany obal-aq!..». Erkek ataýlynyń mysyn basyp, kózimen arbap ózine yntyqtyratyn ákki áıel birden sezdi. Jigit te ket ári emes. Kúlimkóz kelinshekti kórgen sátten kózsiz kóbelekshe qalbalaqtap, qaıta-qaıta qaraǵyshtaıdy. «Á-á, qarmaqqa tústiń be?!.». Sezimi aldamapty. Sonyń nátıjesi – ekeý­den-ekeý ózen jaǵasynda jatyr. – Sen jaqsy jigitsiń?! – dedi jalańash tániniń eki jeri ǵana qymtaýly músindi aq sazandaı kelinshek. Sulýdyń mysy basty ma, Bulannyń basy aınalyp, kózi qaraýytty. О́n boıy bir ysyp, bir sýyndy. Júregi dúrs-dúrs. «Shynynda kámpıt! Muńlyqtyń qyzǵanatyndaı jóni bar. Iıa, sát!..». – Shyn aıtam, sen jaqsy jigitsiń, – dedi kámpıt-kelinshek aýdarylyp túsip. Qaraqat kózderi tuńǵıyǵyna tartyp barady. Jigit: «Arbap jatyr qanshyq?!». – Át-te-eń, meniń Muńlyǵym sen sııaqty bolsa ǵoı! Jal! Onyń adamgershiligin qaıteıin, tósekte osal bolǵan soń. Jal-jal! Jigit: «Báse-báse, qalaı durys topshy­laǵanmyn. Temirdi qyzǵan kezde soǵýym kerek!..». – Keshir janym! – Jigittiń júregi qatty-qatty soǵyp «kámpıtke» tóne tústi. «Iıa, sát!..». – Sen... bylaı bóten oılama!.. Kelinshek: «Malǵun, bul qaı sasqany?!». – Muńlyq meniń dosym. Aıaımyn ony, – dedi jigit. – Iıa, aıaımyn! Shynyn aıtsam, seni qyzǵanam... Kelinshek: «Tfý, derevnıa!.. Muńlyqty aıtqansha, qushyp súımeı me?!». Jigit: «Ne istesem eken! Bas salsam, úrkitip alamyn ba?!.». Kelinshek: «Bolsańshy endi! О́rtemeshi! Ne boldy maǵan?!.». Jigit: «Iıa, sát!». Erkektiń emeshesi úzilip eńkeıe bergeni sol edi, jáýdiregen janary jalt etken kámpıt-kelinshek aýnap ketti: «Joq, birden berilmeýim kerek! Onym álsizdigim! Yntyǵa tússin áli de?!.». – Munyń ne, Bulan-aý?! Seni adal jigit pe desem?!. Jigit: «Saıqal, utyp ketti. Abdyraǵanymdy sezip qaldy. Batyldyq qajet, batyldyq! Mundaı sát endi oralmas!..». Kelinshek: «Biraz buldana túseıin!..». Jigit: «Dáneńe shyǵara almaımyn ba?! Jo-joq!..». – Marjan, beri qarashy bir mınótke?! Kózderi shoqtaı jaınaǵan kelinshek shalqasynan jatty. Jigit ańdamaı qaldy. Eńkeıe bere «kámpıttiń» ernine erni tıip, erip júre berdi. * * * Mashına rólindegi qaratory jigit aýyl kósheleriniń birine burylyp, qyzyl qaqpaly úıdiń aldyna kep toqtaǵan soń kabınadan shyqpaı, uza-a-a-aq otyrdy. Araq ýyty mıyna shaýyp, yńqy-tyńqysyn shyǵarǵanymen, muń torlaǵan oıy setinep kóńili kóterildi. Ánsheıinde sózge shorqaq jigittiń yńyldap án salǵysy keldi me-aý? Qasyń qandaı, qaraqat kóziń qandaı, Kúlkiń qandaı, sharapat sezim qandaı. Qýanatyn balasha keziń qandaı, О́ziń qandaı, janyma jaǵatyn, sóziń baldaı-ı! A-a-a-a-a-a-aı-ı! Marjan úıinde me?! Muńlyq she? Áı, Muńlyq! Eski dos!.. Baǵy janbaǵan sorly! Oba­lyńa qaldym ba? Qatty iship júr deıdi. Qazir de mas bolyp jatýy! Marja-an! Mar-ja-an! Kórgisi keldi. Qazir! Sirá, aqyldan adasqan bolar­myn. Áıtpese, ne boldy elý shaqyrymnan esh­ jumysy joq jeligip jetkeni. Biraq-biraq... Marjannyń jalt etken janary, lapyldap-órtegen ot qushaǵy, ýa jalǵan, toımaıdy-aý! «Sońynan ýaıym-qaıǵy ákeletin lázzattan qash!..». Qaıdan oqyp edi? Esinde joq. Áıtse de teris pálsapa! Durys emes-s! Al meniki jón be?! Qarańǵylyq qoıýlanyp keledi. Oǵan keregi sol. Eshkimniń kózine túspegeni jón. Joly túsip jolyqsa, qoshtaspaq. Bulaı jalǵasa berse opynary haq! Kórshi aýdanǵa qonys aýdarý týraly Nesipbaladan ózge eshkim bilmeıdi. – Osynym durys-s! Júregi qarmaqqa túsken balyqtaı. ...Ydys-aıaq jýaıyn dep as úıge engen Marjandy bolmashy qaǵylǵan dybys eleń etkiz­di. Qulaǵyn tosty. Tym-tyrys. «Qoryqqanǵa qos kóriner». Aıaq-tabaq jýýǵa zaýqy soqpady. Taǵy da tereze qaǵylǵandaı. Júregi aýzyna ty­ǵyldy. «Kim de bolsa kóreıin?!». Esik ashsa Bulan. – Barsyń ba janym-aý? – degen ol kelinshekti qushaqtady. – Qaıda barasyń? – Úıde me? – Uıyqtap jatyr. – Sybyrǵa kóshti. – Baǵana kelgen táltirektep. – Qatty mas pa? – Ýdaı. – Oıana qoımas. – Oıanyp ketse she? – Bes mınótke mursat ber. – Zárem ushyp turǵany. – О́tinem, janym! – Bolmadyń-aý! Túsinen shoshyǵandaı Muńlyq basyn oqys kóterdi. Áıelimen bóten bireýdiń erip úıge kirgenin de, tórgi bólmege enip qushaqtasa ketkenin de, úzdige uz-a-a-q súıiskenderin de sezdi, bildi, estidi. Iаpyr-aı, mynaý Bulannyń daýysy ǵoı! Qalaısha?! Jurttyń ósegi shyn boldy ma?!. Búginge sheıin elemeı kelip edi. Ondaǵy oıy, dosyna sengendikten! Bulan-aı, qaıteıin! Saıtan azǵyrǵan qatyn-n! Sezip edim. Jo-joq-q, múmkin emes! Múmkin emes?! Tórgi úıdegiler esterin jıdy. Jigit qoshtasyp tabaldyryqtan ary attady. Dala qarańǵy. Túngi sýyqtan denesi titirkendi. Jurt jata bastaǵan. Dúkenniń qasyna qaldyrǵan máshınesine ot aldyryp júrip ketti. Laısań jolǵa qaramaı yzǵytyp keledi. Eki-úsh shaqyrym aýyldan uzaǵan soń mashına motory sóndi. Kiltti qosyp edi, ot almady. Buǵan ne boldy dep janar-jaǵarmaı shkalasyna qarasa nóldi kórsetip tur. Ol kabınany jaýyp aýylǵa tartty. Kúni boıy qar sýy erigen joldyń balshyǵy ezilip jatyr. О́kpek jel turdy. ... Úıge ene bergen Marjan kúıeýiniń jótelgenin estip tura qaldy. Esin jıyp alǵan ba?! Bizdiń isimizdi sezgen-aý! Qolyna tússem aıamas! Onsyz da qanyna qaraıyp júr?! Aıaq dybysyn bildirmeı úıden shyqty. Qoıny-qonyshyn aıaz keýledi. Qarańǵy tún úreı shaqyrady. Júgire basyp aýyl shetindegi Baǵılanyń úıine jetti. – Kim bul? – Jalǵyzbasty kelinshek beımezgil shaqtaǵy tarsyldan záre-quty qalmady. – Marjanmyn-n! – Tynyshtyq pa?! – Qazir bárin de aıtam. – Kúıeýiniń kúpáıkesin kıgen, jalań bas áıeldiń tońyp-jaýraǵannan tisi-tisine tımeıdi. * * * Muńlyq kereýetten atyp turdy. Marjan nege keshigip jatyr? Álde anaýmen erip ketti me?! – Aferıst qatyn-n! Osydan úıge kelsin! О́z qolymmen óltirem! Tońazytqyshtan bir shólmek araq aldy. Tyǵynyn ashyp sháı kesege quıdy da, óńeshine aqtara saldy. Nan ıiskep, dálizge shyqsa Bulan kirip kele jatyr. – Qaıdan júrsiń? – Mashınamnyń benzıni taýsylyp... – Nege keldiń?! – Ruqsat ber, qonyp shyǵaıyn. – Áı, Bulan-aı?! Qaıdaǵylardy eske túsirip... – Ne aıtyp tursyń?! – Kirmeshi úıge. – Baratyn jerim joq. – О́tinem, qaıtshy?! – Keýdemnen ıterseń de ketpeımin! Sen dep keldim! Osynda qonam! Dosy qannen-qapersiz jandaı, sý sińip aýyr tartqan etigin sheshýge yńǵaılandy. Muńlyqtyń kózi qaraýytty. Ashý-yzasyn aýyzdyqtaı alar emes. «Bul basynǵandyq! Boldy! Jetti! Osymen támam!..». Ázázil oı osyp-osyp ótti mıyn. Dálizben japsarlas kiletten et músheleıtin ótkir pyshaqty aldy da, eńkeıip etigin sheship jatqan jigittiń oń jaq búıirin tuspaldap qatty siltep qaldy. Tolymbek ÁBDIRAIYM.