«Egemen Qazaqstannyń» osy jylǵy 25 maýsymdaǵy nómirindegi B.Aıaǵannyń «Tálkekke túsken taǵdyrlar» atty maqalasyn oqyp otyryp óte bir qundy derekke tap boldym. Onda tómendegideı málimet keltirilgen: «M.Shoqaıdyń jesiri jaqsy ásermen esine alǵan taǵy bir túrkistandyq, esimi Hasan degen qazaq 1946 jyldyń naýryz aıynda Germanııaǵa jiberilgen. Sonda bary-joǵy belgisiz bolyp ketedi. Marııa Shoqaıdyń paıymdaýynsha «ony óltirgen» tárizdi. Múmkin, Hasandy HPK (NKVD) qyzmetkerleri ustap alyp, atyp tastaýy nemese keńes aýmaǵynda tar qapasqa salyp jiberilýi múmkin».
Al endi Hasen degen kim edi degenge kelsek, ol meniń úlken apam Mákenniń kúıeýi Árinov (Arınov) Ahmetbek degen jezdemniń týǵan inisi edi. Onyń da famılııasy Árinov (Arınov) bolatyn. Ol Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanyndaǵy «Sovet» atanǵan ujymshar aýmaǵynda 1920 jyly týǵan. Qarqaralydaǵy Abaı atyndaǵy pedýchılısheniń 2-kýrsynda oqyp júrgende 1939 jyldyń kúzinde áskerge shaqyrylady. Áskerlik mindetin Altaı ólkesinde atqarady.
Men ol kezde Qarqaralydaǵy 7 jyldyq mekteptiń 2-synybynda oqýshy edim. Hasen oqýdy óte jaqsy oqıtyn jáne sýretti óte keremet salatyn. Maǵan shaýyp kele jatqan attyń, ne aldyńǵy aıaǵymen jer tarpyp turǵan arǵymaqtyń jáne taǵy basqa sýretterdi salyp beretin. Altaıdan hat jazǵanda ol jerdiń ádemi jerleriniń qaryndashpen sulbalaǵan sýretterin salyp jiberip turýshy edi.
Hasen áskerden qaıtatyn merzimi taqaǵanda 1941 jyly soǵys bastalyp ketti ǵoı. Ol áskerı daıyndyqtan ótken daıyn soldat bolǵandyqtan Otandy qorǵaýǵa attandy. Soǵystan kelgen hattaryn men sheshesi Báteıge, jeńgesi Mákenge oqyp berýshi edim.
Sol hattardan esimde qalǵany ókimettiń tapsyrmasymen Iranǵa ketip baramyz degeni, sodan keıin sovet eline qaıtyp keldik, qazir Soltústik Kavkazda soǵysqa kirýge daıyndalyp jatyrmyz, jýyq arada soǵysqa kirisemiz degen hattary kelip edi. Sodan keıin hat múldem kelmeıtin boldy. Soǵysta qaza tapsa habarlaıtyn qara qaǵaz da bolmady. Aǵasy Ahmetbek 1944 jyly qysta aıaǵynan qatty jaralanyp elge oraldy.
Soǵys jeńispen bitkennen keıin Aqań inisine izdeý salyp hat jazbaǵan, suraý salmaǵan jeri qalmady. Barlyq jerden Árinov Hasen týraly derek joq degen jaýap kele berdi. Al men, qazir aty esimde joq, nemis armııasynyń bir generalynyń estelik kitabyn oqyp edim. Onda Soltústik Kavkazda soǵysqan sovet armııasynyń myńdaǵan áskerleri tutqynǵa túskendigi týraly derek keltirgen edi. Solardyń arasynda Hasen de bolýy ábden múmkin ǵoı. Tutqynǵa túsken jaýyngerlerge, álbette, eline hat jazýǵa múmkinshilik bolmaǵany belgili.
Hasenmen birge soǵysqan, tutqynda birge bolǵan ardagerlerdiń biri bolmasa biri tiri bolsa habarlasar degen úmitpen osy hatty jazyp otyrmyn. Habarlasamyn degen adam bolsa, meniń mekenjaıym: Almaty, 050000, Abaı dańǵyly, 31, 39 páter.
Slamqul ÁBDIRAHMANOV.
Almaty.