Birer jyl buryn Jambyl aýdanyna qarasty Shaıqoryq aýylynyń azamattary Nurǵısa men Nurbol Qýanyshbaevtyń aýlasyna engende, qara qurlyq savannasyna tap bolǵandaı kúı keshken edik. Túıequs asyrap, tabys tabýdyń jolyn tańdaǵandardyń kóshin óńirde dál osy otbasy bastap turǵany sózsiz.
Eki túıequsty ósirip otyrǵan Qýanyshbaevtar otbasynda úndistandyq taýys ta bar. Aıtýlarynsha, qara qurlyqtyń túıequsyna kúnine birneshe márte azyq beriledi. Naqtyraq aıtar bolsaq, bir sıyrdyń jem-shóbi ketip qalady.
«Búgingi kúni eki birdeı túıequs ósirip otyrmyz. Olar kúnara jumyrtqalaıdy. Jumyrtqasynyń salmaǵy eki kıloǵa deıin jetedi. Afrıkalyq qyzylmoıyn túıequsyn asyrap kele jatqanymyzǵa tórt jyldyń júzi boldy.
Jurt úshin tosyndaý kórinetin túıequsty kútip-baptaý – asa qıyn sharýa emes. Ýaqtyly jem-shóbin berip otyrsań bolǵany. Bir maýsymda analyq basy 50-60 jumyrtqa beredi. Qysqasy, bir analyq bastan eki tonnaǵa deıin et alýǵa bolady. Al túıequstyń salmaǵy bir jylda júz kıloǵa deıin jetedi. Anyǵyraq aıtsaq, arada jyl ótkende soıyp, etin ótkizýge de múmkindik óte mol», deıdi otbasynyń otaǵasy Abrahım Qýanyshbaev jaǵdaıdy túsindirip.
Qara qurlyqtan qyzylmoıyn dep atalatyn túıequsty ákelip, jańa kásipten násip izdegen Qýanyshbaevtar otbasy balyq ósirý isin de myqtap qolǵa alǵan. Birshama ýaqyt buryn úı mańynan balyq ósirýge arnalǵan ınkýbatorlyq sehtyń qurylysyn aıaqtaǵan. Bul kásiptiń de ıgiligin kórip, tabysyn eseleýge nıettenip otyr.
Qýanyshbaevtar otbasynan úlgi alǵandar búginde óńirde az emes. Shý aýdanyna qarasty Tóle bı aýylynyń turǵyny «Shý aýdanynyń turǵyndary» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Bahadyr Masaıytov ta qara qurlyqtan ákelingen túıequstardy ósirýdi kásip etken.
«Qazirgi tańda fermadan tabys tabýdy maqsat etip otyrǵan joqpyz. Qolǵa alǵan isti órkendetý úshin barlyq múmkindikti paıdalanyp jatqan jaıymyz bar. Túptiń túbinde kásipten násipti bolýǵa barlyq múmkindik bar. Ol úshin túıequstyń sanyn kóbeıtýimiz kerek. Sol arqyly et ónimin saýdaǵa shyǵarýǵa bolady.
Túsine bilgen adam túıequs etiniń quramynda paıdaly dárýmender jetkilikti ekenin biledi. Onda aqýyz mol. Al mamandar túıequs etiniń adam densaýlyǵyna paıdasy zor ekenin ilgeride-aq dáleldep tastaǵan», deıdi Bahadyr Masaıytov jańa kásipti ıgerýdiń jolyn nusqap.
Ol keltirgen derekterge sensek, túıequstyń qaýyrsyndary men terisi sán jáne dızaın ındýstrııasynda aıtarlyqtaı suranysqa ıe eken. Al onyń bir jumyrtqasynyń salmaǵy aýyldaǵy alpys taýyq jumyrtqasynyń salmaǵymen teń kórinedi.
«Birinshi kezekte qustarǵa arnalǵan úıshik bolýy shart. Ony jylytýdyń asa qajeti joq. Nege deseńiz olar aınalasyna qajetti jylýdy ózderi bóledi. Qysqasy, qystyń qytymyr aıazynda esh qınalmaıdy. Bir qyzyǵy olar ylǵaldy jerdi jatsynady. Qustardy baptap ósiretin aýmaqtyń keń bolǵany abzal.
Túıequsty qorektendirý asa kóp ýaqytty almaıdy. Olar kez kelgen nárseni azyq retinde paıdalana beredi. Aǵashtyń dińgekteri, shóp, japyraqtar, túrli jándiktermen qorektenedi. Al olar ornalasqan jer aýmaǵy keń bolsa, azyq ta mol bolady degen sóz. Budan bólek bıdaı, jemis-jıdek, dárýmendik qospalardy da súısinip jeıdi. Túıip aıtar bolsaq, Qazaqstandy jersingen túıequsty qorektendirý aıtarlyqtaı zor másele emes», deıdi B. Masaıytov afrıkalyq qustyń artyqshylyqtaryna toqtalyp.
Áýlıeata topyraǵyna áýelde Qýanyshbaevtar otbasy ákelip jersindirgennen keıin túıequs ósirýge nıettengen azamattardyń qarasy artty. Búginde Jambyl oblysynyń birneshe aýdanynda túıequs ósirýge beıimdengen azamattar barshylyq. Olar ebin tapqanǵa túıequs ósirý de ájepteýir tabys ákeletin kásip ekenin aıtyp otyr.