Álqıssany ańyzdan bastaıyq.Birde Prozerpına qurbylarymen ózen jaǵasynan gúl terýge baryp, jerasty qudaıynyń kózine túsedi. Plýton onyń Adonıske degen sezimin bile tura, qyzdy kúımege otyrǵyzyp ala qashady. Jelmaıadaı júıtkigen kúımeniń aldynda jer qars aıyrylyp, súıgenine qoly jetken Plýton óliler mekenine enip kete barady. Alaıda Serera janyna jaqyn, názik qyzyn sharq uryp júrip izdep tapqan soń, ony qaıtarýdyń amalyn oılaıdy. Plýton qalamasa da, jiberýge májbúr bolady. Keterinde qyzǵa anar usynady. Neshe kún boıy nár tatpaǵan tutqyn qyz jemisti qomaǵaılana jep qoıady. Ańǵal arý jerasty qudaıy qyp-qyzyl laǵyl ispetti dánderdi «Súıgenim jerasty patshalyǵyn umytpasyn, maǵan qaıta oralýdy qalasyn» degen nıetpen bergenin bilmegen edi. Mine, sodan beri Prozerpına alty aıyn tiriler, alty aıyn óliler mekeninde ótkizedi desedi.
Bul kartına Shekspırdi oqyǵan barsha oqyrmanǵa tanys. Prerafaelıtter tolqynynyń kórnekti ókili Dante Gabrıel Rossettıdiń «Prozerpınasy» – astaryna myń-san syr kómilgen, sherli týyndy. Kenepte Kóne Rım mádenıetindegi jerasty patshalyǵy qudaıynyń jary Prozerpına beınelengen. Ol kópshilikke grek ańyzdaryndaǵy Persefona (Iýpıter men Sereranyń qyzy, Plýtonnyń jubaıy) esimimen tanys.
Mıfologııalyq keıipkerler shyǵarmashyl janǵa shabyt berip, al Prozerpına sekildi áıel obrazdary mýzaǵa aınalyp jatatyny bar. Máselen, Plýtonnyń mahabbaty týraly mıf jelisimen «Mármár meniń aldymda balaýyzdaı ıiletin etip baǵyndyrdym» deıtin has talant Djovannı Bernını de músin jasaǵan. Prozerpınany «ánge qosqandar» da az bolmady. Al Rossettıdiń «Prozerpınasy» óz syry men muńyn, óz tarıhyn, óz ańyzyn ózinshe jyrlaıdy.
Kartına 1874 jyly salyndy dep kórsetilse de, Rossettı týyndyny jeti jyl boıy segiz kenepke salǵan. Músin – sheberdiń súıgeni Djeın Morrıstiń beınesi.
Rossettı Prozerpına týraly: «Ol óz saraıynyń túnek dálizinde beınelengen, qolynda – ólimge para-par ýly jemis. Oıǵa shomǵan kúıi jerústi áleminiń belgisindeı bolǵan kishkentaı sańylaýdan túsken sáýlege telmirip qarap tur. Qasynda keıipker atrıbýtyna aınalǵan aınalany jupar ıiske bóleıtin aspap bar. Artyndaǵy shyrmaýyq butaǵy júrekke maza bermeıtin estelikter sımvoly ispetti», dep jazdy.
Nazar salyp qarasańyz, kartınanyń oń jaq joǵary buryshynda ıtalıa tilindegi tórt joldy baıqaısyz. Rossettı muńdy mahabbaty Djeınniń dosy Ýılıam Morrıstiń jary ekenin qabyldaı almaı, eki ortada elegizigen ómirin Prozerpına taǵdyrymen salystyrǵan.
1871 jyly salyna bastaǵan sýret tek 1882, ıaǵnı avtor ómirden óter jyly aıaqtalady. Kóńili tolmaǵan soń, ár nusqasyn ózgertip, basqa kartınaǵa aınaldyryp otyrǵan. Mysaly, «Báısheshekter» – sonyń biri. Kolleksıoner Frederık Leıland ony birneshe ret sýretshige qaıtaryp bergen. Tasymal kezinde ábden búlingen kartına Rossettı «Qarǵys atqan kartına» dep te atady. Odan aldyńǵy nusqalardy Charlz Haýellge bergen eken. Frederık Leılandqa buıyrǵan jetinshi nusqa qazir Teıt galereıasynda saqtaýly tur. Al sońǵysy, ıaǵnı segizinshisi – Bırmıngem murajaıynyń tórinde.
Aıta keteıik, Leıland kezinde avtordyń bir emes, 18 jumysyn satyp alǵan. Sýretterden trıptıh jasaýdy da usynǵan osy kisi. «Mnemozına», «Qudaıy bıkesh» pen «Prozerpınany» birtutas týyndy dep qarastyrýǵa ábden bolady.
Ataqty altynshy nusqany (1877, maıly boıaý, kenep) 1964 jyldyń qarashasynda brıtanııalyq sýretshi Lorens Stıven Laýrı 5 000 gıneıaǵa satyp alǵan. Belgili ónertanýshy Maıkl Hovard Laýrıdiń «Enn H. Portreti» (1952) atty kartınasyn Dante Gabrıel Rossettıdiń osy «Prozerpınasyna» uqsatady. Laýrı qylqalam sheberiniń talantyna erte jastan tánti bolǵan. Qansha armandasa da, onyń kartınasyna ómiriniń sońynda ǵana qol jetkizedi. Dál osy kenep 1987 jyly ótken Christie’s aýksıonynda 1 000 000 fýnt sterlıngke satylyp, Vıktorııa dáýiriniń eń qymbat kartınasyna aınalǵan edi.
«Mnemozına» kartınasy birde «Estelik shamy», birde «Rıkordanza» dep ataldy. Sýret Dante Gabrıel Rossettıdiń 1875-1881 jyldar aralyǵyndaǵy kezeńinde salynǵan. Alǵashynda bul jumys «Sırııalyq Astarta» kartınasyna eskız retinde bastalyp, keıin ózgerip, ańyz keıipkeriniń qurmetine «Mnemozına» ataldy. Sýretshi 1876 jyly 29 sáýirde anasyna jazǵan hatynda eki kartınanyń ózara uqsaıtynyn, olardy áıeldiń basy men qolynyń ornalasýy ǵana ereksheleıtinin aıtqan eken.
Rossettı kartınany Klarens Fraıǵa satqysy kelgenmen, ol bas tartady. Sóıtip, ony 1876 jyly Frederık Leıland menshikteıdi. Leılandtyń sýrettiń kólemin kishireıtýge qatysty (kabınetine syıdyrý úshin) tilegin oryndamaýǵa yńǵaısyzdanǵan Rossettı onsyz da kóp ýaqytyn alǵan «Mnemozınamen» 1881 jylǵa deıin jumys istedi. Bul týyndy 1892 jyly Christie’s bássaýdasyna qoıylǵannan bastap, 1916 jylǵa deıin qoldan-qolǵa ótip, esh jerde turaqtamady. Keıin prerafaelıtterdiń eń úlken qoryn jasaǵan Semıýel Benkroft kartınany óz úıine alady. Qazir Delaver kórkemóner murajaıyna qoıylyp, ónersúıer qaýymnyń kóz aldynda tur.
«Qudaıy bıkeshti» Rossettı 1875 pen 1878 jyldar aralyǵynda salǵan. Ádette kartınasyna qaraı óleń jazatyn aqyn-sýretshi munda kezekti aldymen sózge bergen eken. «Qudaıy bıkesh» soneti 1850 jyly jaryqqa shyǵyp, keıin eki márte ózgertilgen. О́leńdi jazýǵa Edgar Ponyń «Qarǵa» atty áıgili shyǵarmasy sebep bolypty. Onda lırıkalyq keıipker ómirden ótken súıiktisin joqtasa, Rossettı jyrynda súıgen boıjetkenniń kúıin kókten qarap qaıǵyryp otyrady eken. Al osy óleńdi kenepke salýdy sheberdiń dostary usynǵan. Shyǵarmany unatqan ónertanýshylar reprodýksııasyn jasaýdy da suraǵan. Qazir túpnusqa Fogg kórkemóner murajaıynda, al kóshirme ledı Lever galereıasynda saqtaýly.
Múddettiń Muńlyqtaryn joqtaǵan «Mnemozına», «Qudaıy bıkesh» pen «Prozerpına» birtutas trıptıh retinde kórkemóner tarıhynda óz jyrymen, óz daýsymen qalary sózsiz.