«Jambyl. Jańa dáýir». Bas shahar tórinde tulǵa týraly taǵy bir tamasha týyndynyń tusaýy kesildi. Ataýy aıtyp turǵandaı, jyr alyby jaıyndaǵy jańa fılm aqyn ǵumyrynyń sońǵy 9 jylynan syr shertedi.
Sebebi bul kezeńde Jambyl Jabaev esimi búkil keńes odaǵyna dúrkireı tanylǵan bolatyn. Dese de aqyn ómiriniń keıbir tustary áli kúnge deıin beımálimdeý bolyp kelgeni jáne ras. Mine, jańa týyndy dál osy olqylyqtardyń ornyn toltyrýǵa kúsh salypty. Sonyń bir mysaly, Jambyl Jabaev toqsanǵa kelgende Qazaqstan ónerpazdarynyń ekinshi sletine qatysyp, aqyndar arasynda bas júlde alady. Onyń Suranshy batyr týraly dastanyn Qalmaqan Ábdiqadyrov qolma-qol jazyp alyp, gazetke basady. Osy oqıǵadan soń keńes ıdeologteri Jambyldyń abyroıy men tanymaldylyǵyn paıdalanýǵa kirisedi. Jambyl tulǵasymen tolyqtaı aınalysa bastaıdy. Onyń kóptegen óleńin keńes saıasatyna telip burmalaıdy. Alaıda Jambyl buǵan deıin de qazaq arasynda zor abyroı men keń tanymaldylyqqa ıe bolatyn. Ol óziniń óleńderin burmalaýshylarmen kelisimge kelgisi joq edi. Biraq keńes bıligi qoldaǵy bar tetikterdi paıdalana otyryp, onyń asaý basyn noqtaǵa syıdyrýǵa tyrysady. Fılm jelisi sýyrypsalma aqynnyń ómiriniń osy tusyna kóbirek mán beredi. Sonymen qatar týyndy avtorlary arhıvten tabylǵan tyń derekterge de súıengen. Arasynda 1936 jyly aqyn ónerin nasıhattaýǵa atsalysqan máskeýlik maman Iosıf Gılmannyń nemeresinde saqtalǵan qundy dáıekter bar.
Tarıhı baıopık Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵynyń qoldaýymen túsirilgen. Ssenarıst ári qoıýshy-rejısser – Jandos Qusaıynov. Onyń aıtýynsha, týyndyǵa kirispes buryn arhıvter aqtarylǵan. Ol úshin tipti Máskeýdegi muraǵattar zerttelgen. Sebebi kartınany bastaǵan boıda bar jaýapkershilik te, maqsat ta – ómir joly qaıshylyqqa toly tulǵanyń bolmysyn barynsha ashý bolǵan.
«Jambyl atamyz týraly kóptegen kitap jazylǵan, fılm túsirilgen. Biraq ol kezdegi shyǵarmalardyń kópshiligi ulttyq qajettiligimizdi nemese tarıhı shyndyqtan góri sol kezdegi júıeniń qajettiligin qanaǵattandyrýdan ári asa almady ǵoı. Sondyqtan qazirgi jastar sol kezdegi áleýmettik jaǵdaıdy bilý úshin hám keıbir tarıhı máselelerge, tulǵalarǵa ádil baǵa berý úshin osyndaı fılmderdi kórýi kerek dep esepteımin», dep atap ótti Jandos Qusaıynov.
Fılm rejısseriniń sózinshe, Jambyl Jabaev esimine baılanysty aıtylatyn, shyndyqqa sáıkes kele bermeıtin neshe túrli ańyz-oqıǵalar, áńgimeler kóbeıip ketkenine qynjylys aıtýly kartınanyń ómirge kelýine birden-bir sebep bolǵan eken.
«Men uly aqynnyń shynaıy obrazyn halyqqa kórsetkim keldi. Sol dáýirge tereń boılaı otyryp, naqty ári shynaıy faktilerge qol jetkizý úshin tarıhı-muraǵattyq qujattardy aqtaryp, aqyn týraly jazylǵan birneshe taýyndyny oqyp shyqtym. Nátıjesinde, derekti fılmmen shektelmeı, tolyqkólemdi tarıhı-kórkem týyndy túsirýge bekindim. Fılmde Jambyldyń ómirine úlken áser etken oqıǵalar baıandalady. Atap aıtsaq, aqyndar sleti, aqyn óleńderiniń gazetter men jýrnaldarda basyla bastaýy, Oraz Jandosov, Baýyrjan Momyshuly, Sáken Seıfýllın syndy qazaqtyń ataqty qoǵam qaıratkerlerimen kezdesýi jáne taǵy da basqa tarıhı derekter negizge alyndy», deıdi rejısser. Fılmde basty róldi Qazaqstannyń halyq ártisi Dosjan Janbotaev, Jambyldyń jastyq shaǵyn Astana qalasy Jastar teatrynyń talantty akteri Asylbek Áıtish somdady. Sonymen qatar Almas Shaıahmetov, Syrym Qashqabaev, Anna Starchenko, Asan Májıt, Erik Joljaqsynov, Farhad Mahmýdov, Fılıpp Voloshın sııaqty tanymal akterler óneri de jańa týyndynyń kórkemdik hám mazmundyq sapasyna sátti qyzmet etken.
«Jambyl. Jańa dáýir» fılmin elimizdiń kınoteatrlarynan 6 maýsymnan bastap tamashalaýǵa bolady.