«Qyzylordada esik shyǵaratyn kásiporyn bar eken» degendi alǵash estigende sene qoımaǵan edik. Keıinnen bazardan oryn alyp, jergilikti esik el qolyna tıe bastaǵanda bul kásiptiń bastaýynda turǵan azamatty izdedik. О́ńirde buryn-sońdy bolmaǵan óndiristi óristetip otyrǵan qala turǵyny Dáýlet Pirimjanov bolyp shyqty.
Tosyn kásip bastaǵan kásipker keshegi pandemııaǵa deıin syrttan esik tasyp, saýdalapty. Shekaralar shegendelip, ózge eldermen baılanys úzilgen tusta qarap otyrmaı qurylysty bastap ketken. Artynsha óndiristik bazaǵa gaz jetkizip, jaryq tartýǵa kóshti. Qytaıdan kútken qurylǵysy indetke baılanysty tars bekigen kedennen kedergisiz ótkende táýekel men talaby izsiz ketpeıtinine qýandy. Osylaısha, 2020 jyly jańa óndiris jumysyn bastady. Kásiporynǵa memleket qoldaýy qanat bitirdi. «Damý» qory arqyly berilgen jeńildetilgen nesıe tyń óndiristi óristete tústi.
Qaı istiń de ońaıy joq. Sonyń ishinde, esik jasaý – kúrdeli kásip. Temirdi pisirip, lazerde piship, eki jaǵyn qaıyrýdan bastalǵan tirlik bir-birimen jalǵasyp, kem degende 15 adamnyń qolynan ótedi. Úıińizge sellofanmen qaptalyp, jyp-jyltyr kúıinde jetý úshin talaılar osylaı ter tógedi.
«Shetelden maman shaqyrǵan joqpyz. Qytaıdan talshyqty lazer qondyrǵysy jetken soń, burynnan temirden qaqpa, esik jasap júrgen jergilikti jigitterdi jumysqa shaqyrdym. Tehnologııany ıgerip, tájirıbe jınaǵan jigitter jasaǵan esik qazir elimizdiń birneshe qalasyna barady», deıdi kásipker.
О́ndiristi bastar aldynda shetelderdegi zaýyttarda bolyp, tájirıbesin zerttep kórdi. Reseıdegi Ioshkar-Ola temir esikterimen tanymal bolsa, sol memlekettegi Kovrov qalasynyń brendi – aǵash esik. Qytaıda da ár kásipke beıimdelgen shahar kóp. Sonyń ishinde Gýanchjoýda kórgeni kókeıine qona ketti.
Kásipker óz isine qatysty túrli memlekettegi is-sharalardan qalmaıdy. Sóıtip, kásipti damytyp, isti ilgeriletýdiń amalyn izdeıdi. Qytaı saýda
jáne ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyn ilgeriletýge baǵyttalǵan Kanton kórmesine barǵan bir saparynda tapqan oljasy – talshyqty lazer. Múmkindigi kóp qurylǵy arqasynda qazir isi alǵa basyp tur.
Osyndaı esik shyǵaratyn kásiporyn Almaty qalasynda da bar eken. Al jylyna 400–500 esik shyǵaratyn Qyzylordadaǵy seh ónimderi Astana, Almaty, Túrkistan, Shymkent, Taraz ben Aqtaý qalalaryna jiberilip jatyr. О́ndiris orny úıdiń ishki esikterin de shyǵarady. Osy kúni qalada kóptep salynyp jatqan turǵyn úı men ǵımarattardaǵy esikter – osy sehtyń ónimderi.
«Burynǵydaı syrttan ákelip, saýdalap júre berýime de bolar edi. Biraq óziń óndirgenniń orny bólek. О́ndirissiz ekonomıka alǵa baspaq emes. Sondyqtan beldi býyp, osy iske kiristik. Qazir sehta 25 adam eńbek etedi. О́zimizdegi shyny zaýytynan shyqqan áınekti óńdep, túsin ózgertip, jıhazdarǵa qoldanyp jatyrmyz», deıdi Dáýlet Pirimjanov.
Qazir shıkizattyń kóbi syrttan keledi. Ol ózimizden tabylsa, óndiristegilerdiń beıneti biraz azaıa túser edi.
Qyzylorda