Ǵarıfolla fılarmonııasynyń jańa maýsymy

Keıingi kezde Batys Qazaqstan obly­sy­nyń mádenı ómirinde birneshe eleýli ózgeris boldy. Mamyr aıynyń sońynda Ǵarıfolla Qurmanǵalıev atyndaǵy oblystyq fılarmonııa men «Atameken» óner ordasy biriktirilip, bir ujymǵa aınaldy. Belgili aqyn, buǵan deıin Oraldaǵy Qadyr Myrza Áli atyndaǵy Mádenıet jáne óner ortalyǵyn kreatıvti basqaryp kózge túsken Baýyrjan Halıolla úlken óner ujymynyń tizginin qolyna alyp, urshyqsha úıirip áketti. Bul oń isterge bıylǵy mamyr aıynda ǵana oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshylyǵyna kelgen Qýanyshbek Muhanǵalıev te oń yqpal etse kerek. О́ńirde ulttyq ónerdiń, qazaqy mádenıettiń ekinshi tynysy ashylǵandaı bir kezeń bastaldy. Buǵan osy «Saz álemi» konserti de kózimizdi jetkizgendeı.

Maýsymashar konsertti júrgizýge Almatydan «Shalqar» radıosynyń re­dak­tor-júrgizýshileri Gúlmıra Náli­baı men Talant Arǵynǵalı arnaıy sha­qyrylǵan eken. Osynyń ózinen uıym­dastyrýshylardyń kórermen aldyndaǵy jaýapkershiligin sezingeni baıqalyp turdy. Sóz qadirin biletin qos sańlaq ta aıanyp qalmady – sózi men sazy úılesken ádemi is-shara kóńilden shyqty.

Budan buryn da aıtqanbyz – sońǵy úlgidegi erekshe tehnıkamen jabdyq­tal­ǵan, búgingi kúnniń talabyna jaýap be­retin «Atameken» saraıy bul jo­ly da barlyq múmkindigin baıqatty. Fı­lar­monııa quramyna kiretin birneshe ujym – Mádenıet salasynyń úzdigi Mır­zada Serikqyzy jetekshilik etetin «Atameken» halyq bıi ansambli, Tımýr Meń­diǵalıev basqaratyn «Atameken» etno-folklorlyq ansambli, Aslan Ǵuma­­rov jetekshilik etetin «Atameken» folk­lorlyq ansambli, Mádenıet sala­synyń úzdigi Erkin Nurymbetov bas dırıjer ári kórkemdik jetekshi bolyp otyrǵan Dáýletkereı atyndaǵy Qazaq halyq aspaptary orkestr, Mádenıet sala­synyń úzdigi Nıkıta Govorov basqaratyn Shamǵon Qajyǵalıev atyndaǵy estrada­lyq-sımfonııalyq orkestr, Mádenıet salasynyń úzdigi Vladımır Baıandın jetek­shiligindegi «Atameken» kameralyq ansambli, tek qana kásibı bıshi jigitterden quralǵan «Atameken» erler bı ansambli (baletmeısteri Sultan Dáýitov), qura­mynda 25 ánshi bar «Atameken» kameralyq hory (hormeısteri Kúnsulý Kóptileýova), Mádenıet salasynyń úzdigi Valerıı Polýbabkın jetekshilik etetin «Atameken» vokaldy aspaptar ansambli – barlyǵy 200-den asa ónerpaz bir mezgilde sahnada óner kórsetken sátteri de boldy. Ásire­se qos orkestr Nurǵısa Tilendıevtiń «Ma­hambet» poemasyn oryndaǵan kezde myń jarym adamdyq «Atameken» saraıy uly dúbirge tolyp, kókten naızaǵaı oına­ǵandaı áser etti. Atalǵan óner ujym­darymen qatar, aty áıgili óner sheber­leri – Qatımolla Berdiǵalıev, Sáýle Taýdaeva, Saǵadat Rahmetjanov, Serik Ábdirahmanov, Qaırat Kákimov syndy dástúrli ánshiler toby, olardyń izba­sarlary – Kúlásh Qýanyshqalıeva, Asqat Oraz, Dastan Esentemirov, Ernar О́miráli, Farhat Orazov, Aqmaral Kemelhanova, Janargúl Sarkenova, Aıjan Muhambetjanova, Beıbit Qajyǵalıev, Nazgúl Qabıeva, Nuraly Aıtýǵanov jáne basqalary bar. Sopranalar sherýin jasaǵan Mádenıet salasynyń úzdikteri Aqsulý Jumalıeva, Aqmaral Ahmetova, Albına Naýryzalıeva, «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri Elmıra Ýsaeva, «Barıtondar sherýine» shyqqan Damır Satybaev, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Murat Ámirhanov, Altynbek Orazov, Aıbek Turarbekov, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Qanatqalı Qojaqov, «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri Aıbar Haıyrhanov ta halyqtyń ystyq yqylasyna bólendi. Akkardeon aspabyn adamsha sóıletken Galına Kalashnıkova, «Jaılaýkól keshterin» saǵyndyrǵan Sıǵvatolla Eshkaev, Aıdana Orynǵalıeva, Aslanbek Qýanalıev, Arýjan Bısembaı, Darhan Qulbabaev, Gúlfarızat Nurseıi­tova, Azat Qabıev, «Asyl armandy» ańsatqan Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Jańylsyn Hasanova, «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegerleri Marat Sarbópeev, Darııa Baqytova, Omar Hı­bashev, Mádenıet salasynyń úzdigi Maıra Haıdarova, «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri Jaskeleń Ǵaısaǵalıev, Aqjaıyqtyń beıresmı boıtumaryna aınalǵan «Aq­jaıyq – arý mekenim» ánin birge shyr­qa­ǵan Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­rat­keri, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Done­dil Qajymov, Jaskeleń Ǵaısaǵalıev, Jańyl­syn Hasanova, Marat Sarbópeev, Maıra Haıdarova, Darııa Baqytova... Shyny kerek, bul óner ujymdarynyń árqaısysy, jeztańdaı ánshilerdiń árbiri jeke konsert berip, jalpaq jurtty aýzyna qarata alatyndaı qabileti baryn el biledi.

Bir tańǵalarlyǵy, konsert bastan-aıaq jandy daýysta ótti.

«Biz bul úrdiske kóshkenimizge biraz ýaqyt boldy. Budan keıin de Batys Qazaq­stan oblystyq fılarmonııasynyń, «Ata­meken» óner ordasyna tıesili óner ujym­darynyń barlyq konserti tek jandy daýys­ta ótetin bolady. Qos mekeme qosyl­ǵannan beri de atqarylǵan jumys, jetken jetistik az emes. Bıyl Ǵarıfolla Qurmanǵalıevtiń týǵanyna – 115 jyl. Osy mereıtoıdy keshendi túrde atap ótý ju­­mysyn maýsym aıynan bastap ket­tik», deıdi mekeme basshysy Baýyrjan Halıolla.

Shynynda da Baýyrjan Ergenuly keıingi jyldary jetim balanyń kúıin keship kete jazdaǵan dástúrli án óneri­niń mártebesin óz ornyna qoıdy. «Muhıt­tyń muragerleri» jobasy aıasynda ba­tys dástúrli án mektebi ókilderi jáne «Atameken» etno-folklorlyq an­sambliniń án kerýeni Batys Qazaqstan oblysynyń barlyq aýdanyn aralap, Muhıt pen Ǵarekeńniń ánderin nasıhattady. Dáýletkereı atyndaǵy Qazaq halyq aspaptary orkestri de «Oına, shyrqa, orkestr!» konsertimen oblystyń búkil aýdanyna gastroldik saparmen bardy. Úlken orkestrdiń taıly-taıaǵymen jolǵa shyǵyp, el aralap óner kórsetýi elimiz táýelsizdik alǵaly bolmaǵan oqıǵa eken!

«Bul jobanyń basty jańalyǵy – Ǵa­rekeńdi jańa qyrynan tanyttyq. Aýdan­daǵy halyq dańqty ánshiniń buryn esh jerde oryndalmaǵan romans janryndaǵy lırıkalyq ánderin alǵash tyńdady. Bul shyǵarmalardy orkestrge laıyqtap jazǵan – kórkemdik jetekshi ári bas dırıjer Erkin Nurymbetov. Sonymen birge «Atameken» ǵımaratynda Ǵ.Qurmanǵalıev atyndaǵy dástúrli ánshiler kabıneti jasaqtalyp, ishi tolyqtaı bezendirildi», deıdi Baýyrjan Halıolla.

Bıyl 21 mamyrda Mádenıet qyzmet­kerleriniń merekesinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Mádenıet pen óner – el ómirindegi óte mańyzdy sala. О́ner – ulttyń jany, al mádenıet – rýhanı kelbeti. Bul qos qundylyqty órkenıetimizdiń ózegi deýge bolady. Ony saqtap, baıyta túsý – ortaq paryz» degen bolatyn. Keıingi jyldary Prezıdent Jarlyǵymen respýblıkadaǵy birneshe óner ordasy «Akademııalyq» jáne «Ult­tyq» degen mártebege ıe boldy. «Saz álemi» konserti ústinde júrgizýshi Talant Arǵynǵalı men Gúlmıra Nálibaı osy týraly aıta kelip, «О́nerdiń san-salasyn bir arnaǵa toǵystyryp otyrǵan osyndaı ujym qandaı qoshemetke de laıyqty ǵoı. Nege Ǵarıfolla Qurmanǵalıev atyndaǵy oblystyq fılarmonııaǵa «akademııalyq» ataǵyn bermeske?» degen oıdy ortaǵa tastady. Bul usynysty halyq erekshe yqylaspen qoldap, dýyldata qol soqty.

Aıta keteıik, Ǵarıfolla Qurmanǵa­lıev atyndaǵy Batys Qazaqstan oblystyq fılarmonııasynda qazirgi tańda 300-den astam adam qyzmet etedi. Olardyń ishinde «Parasat» ordeniniń 1 ıegeri, «Qurmet» ordeniniń 6 ıegeri, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaırat­keri qurmetti ataǵynyń 9 ıegeri, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń 2 laýreaty, «Eren eńbegi úshin» medaliniń 14 ıegeri, Mádenıet salasynyń úzdigi tósbelgisiniń 29 ıegeri bar eken. Munyń bári – sahnada tógilgen san­jyldyq terdiń, shynaıy eńbektiń jemisi.

Bıyl ǵana Shamǵon Qajyǵalıev esimin ıelengen estradalyq sımfonııalyq or­kestr áıgili dırıjerdiń týǵan jeri Jańa­qala aýdanyna sapar shegip, arnaıy konsert berdi. Orkestrge sıqyrly taıaq­sha­nyń sy­ryn uǵyp, tilin meńgergen Sham­ǵon Qa­jyǵalıevtiń esimi berilý qur­metine tamyz aıynyń sońynda «Ata­meken» konsert zalynda tektiniń tuıaǵy Naryn Qa­jyǵalıevtiń qatysýymen «Or­kestr úni» at­ty konsert ótti. Dırıjerdiń asyl jary Jańylsyn Qajyǵalıeva, aıaý­ly qyzy Qarlyǵash Shamǵonqyzy jáne Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq halyq aspaptary orkestriniń dırektory Medet Qýanyshev qurmetti qonaq retinde arnaıy shaqyryldy.

Dúbiri alty qurlyqqa jetken V Dú­nıejúzilik kóshpeliler oıyndary kezinde Astanada ár oblystyń mádenıet kúnderi ótti ǵoı. Aıtýly sharaǵa kelgen qonaqtarǵa Batys Qazaqstan oblysynyń mádenıeti men ónerin Ǵ.Qurmanǵalıev atyndaǵy oblystyq fılarmonııasy tanystyrdy. «Aqjaıyqtan – erke Esilge!» atty konsertti kórermen jyly qabyldady.

«25–30 tamyz aralyǵynda О́zbekstan memleketiniń Samarqan qalasynda ótken XIII halyqaralyq «Shark taronaları» («Shyǵys áýenderi») atty ulttyq mýzyka festıvaline Qazaqstan atynan «Atameken» etno-folklorlyq ansambli qatysyp, 80 memleket arasynan júldeli II orynǵa ıe boldy. Qyrkúıek aıynda Astana qalasynda alǵash ret uıymdastyrylǵan Halyq qaharmany Roza Baǵlanova atyn­daǵy halyqaralyq vokaldyq konkýrstan Ǵ.Qurmanǵalıev atyndaǵy oblystyq fılarmonııanyń ánshisi Arýjan Bısembaı júldeli II orynǵa ıe boldy. Qos júlde de – oblys mádenıetiniń qorjynyna salynǵan úlken olja», deıdi Baýyrjan Ergenuly.

Aldaǵy kúnderi Astana qalasynda Qazaqstannyń halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń ıegeri Ǵarıfolla Qurman­ǵalıevtiń 115 jyldyǵyna arnalǵan qorytyndy kesh ótedi. Sol kezde súıik­ti ujymyna «akademııalyq» degen anyq­taýysh surap otyrǵan Aqjaıyq eli bir súıin­shi habar estisek dep eleńdep otyr. Qabyrǵasy 1966 jyly qalanǵan qara shańyraq buǵan laıyq ta.

Batys Qazaqstan oblysy