Londonda júrip qýandym

Qazaqstan Respýblıkasy­nyń ekonomıkalyq jaǵdaıy Orta­lyq Azııa memleketteri arasyndaǵy eń tabysty bolyp sanalatyny bárimizge málim. 1995 jyldan beri el boıynsha IJО́-niń jyl saıynǵy ósý qarqyny orta shamamen 5,60 pa­ıyzdy kórsetip keledi. Alaıda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ekonomıkasy damyǵan elderge qaraǵanda, birshama artta keledi. Sondyqtan,  respýblıkamyz­dyń ekonomıkasy tolyqtaı ashy­lyp, qarqyndy damý úshin, biz  DSU-ǵa múshelikke erterek kirýi­miz qajet edi. Osy maqsat­tyń oryndalǵanyna Londonda júrip qýanǵan jaıym bar. Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaev respýb­lıkamyzdyń  DSU-ǵa múshe bolýyp kirýin áýel bastan qoldap, osy rette úlken jumys­tar júrgizýi ǵanıbet. 2009 jyly Keden odaǵy elderi – Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı biryńǵaı kedendik aýmaq retinde DSU-ǵa qosylatyny jóninde mámilege kelgen. Kóp uzamaı 2012 jyly Kedendik odaqtyń bir múshesi Reseı DSU-ǵa kirdi, biraq Qazaqstan belgili bir sebeptermen qalyp qoıdy. Osyndaı jaǵdaıǵa qara­mas­­­­­tan, Prezıdent Nursultan Nazarbaev 2014 jyldyń so­ńyna deıin Qazaqstan DSU-ǵa kirý jónindegi kelissózderdi aıaqtaıtynyn málimdedi. Alaı­da, 2014  jyl­­dyń kók­temindegi Reseı men Ýkraı­­na ara­syn­­­daǵy janjal Qazaq­­stan­nyń DSU-ǵa kirmeýine ákelip soq­tyrdy. Sebebi, Nursultan Nazarbaev­tyń ótinishi boıynsha quryl­ǵan Qazaqstan-Reseı delegasııasynyń birlesken kelissózi arqyly DSU-ǵa kirý júzege aspaqshy bolǵan. Any­ǵynda, AQSh Reseıdiń fede­raldyq veterınarlyq jáne fıtosanıtarlyq baqylaý qyz­metiniń (Rosselhoznadzor) mamandaryn Qazaqstannyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýine qatysty kelissózderge qatystyrýdan bas tartqan edi. Elimizdiń ekonomıkasy jyldan-jylǵa damyp keledi. Áıtkenmen, Qazaqstan ekonomıkasy DSU-ǵa múshelikke daıyn emes deıtinder de bolǵan. DSU músheleriniń aıtýy boıynsha, bul uıym damýshy elderdiń erekshe qajettilikterin úsh jolmen qamtamasyz etedi. Birinshi joly. DSU-nyń kelisimderi damýshy elderge qatysty úsh erekshe erejelermen qamtamasyz etiledi. Birinshi – DSU-nyń kelisimderi ózderiniń mindetterin júzege asyrý úshin damýshy elderden qosymsha ýaqytty talap etedi. Ekinshi – DSU-nyń arnaıy erejeleri damýshy elderdiń saýda múmkindikterin naryq arqyly, ıaǵnı jeńil ónerkásipti, ártúrli servısterdi, saýdada kezdesetin tehnıkalyq keder­gilerdi eskerip, damytý úshin beriledi. Úshinshi – damýshy elderdiń múddelerin qorǵaý úshin, otandyq nemese halyqaralyq is-sharalardy qabyldaý kezindegi erejeler: qorǵanysty nyǵaıtý, dempıngke qarsy, saýdada kezdesetin tehnıkalyq kedergiler bolyp tabylady. Tórtinshi – damýshy elderdiń damýyna qajetti erejeler: tehnıkalyq, veterınarlyq jáne fıtosanıtarlyq standarttar men olardyń otandyq telekommýnıkasııa sektoryn nyǵaıtýyn tekseredi. Ekinshi joly. Saýda jáne damý jónindegi DSU komıteti damýshy elderdiń saýda, borysh jáne tehnologııalar transfertine arnaıy taqyryp retinde nazar aýdarady. Bul damýshy elderge qarjylaı kómek bere otyryp, tehnıkalyq yntymaqtastyqtaryn arttyrý, oǵan qosa, damýshy jáne damyǵan elder arasyndaǵy saýda-sattyq júıesin nyǵaıta túsý bolyp tabylady. Úshinshi joly. DSU jyl saıyn 500-ge jýyq tehnıkalyq aımaqta ártúrli oqytý sharalaryn júrgizedi. Onyń basty maqsaty – jańa tehnologııamen tanystyra otyryp, saýda uıymy jaıly saýattaryn ashý. Qazaqstan qazir osy úsh jol­dyń úsheýinen de ótti. Joǵa­ryda aıtyp ketken DSU-nyń damýshy elderge degen qol­daýlary Qazaqstan ekonomı­kasynyń qarqyndy damýyna zor áser etedi. Sondyqtan, barsha qazaqstandyqtar Prezı­dentimizdi qoldap, DSU-ǵa múshe bolǵandyǵyna qýanaıyq! Sózben emes, ispen. Osy mártebeni barynsha bekem ustap turaıyq.   Birjan ÁZIMBERDIEV, «Bolashaq» baǵdarlama­sy­nyń halyqaralyq stıpendıaty. London qalalyq ýnıversıtetiniń magıstranty, Oksford Brýks ýnıversıtetiniń bakalavr túlegi. London.