Taraz qalasynyń turǵyny tropıkalyq totyqustardy ósirip, tabys kózine aınaldyryp otyr. Byltyr qaıtarymsyz grantqa qoly jetken Nurjan Nurmahanuly qus sharýashylyǵyn damytýǵa aıryqsha den qoıyp júr. О́ńirde alǵash bop totyqus ósirýdi qolǵa alǵan azamattyń jańa qadamyna qyzyǵýshylar az emes.
Tarazdyq Nurjan Nurmahanulynyń ótken jyly shildede shaǵyn kásip ashyp, násibin aıyrýǵa degen qulshynysy arta túsken. Qus sharýashylyǵyn órkendetýge den qoıǵan ol arnaıy joba jasap, quzyrly mekemelerge at basyn burypty. Totyqus ósiremin dep talap qylǵan 37 jastaǵy azmattyń aıryqsha jobasy komıssııa tarapynan maquldanyp, nátıjesinde 1,5 mln teńge shamasynda grant ıegeri atanady. Qazir onyń ıeligindegi totyqustyń sany 200-den asypty.
Derekterge júginsek, totyqustardyń eń kishkentaılary 15-25 jyl aralyǵynda ómir súretin kórinedi. Áıtse de, olardyń irileri bir ǵasyr jasaıdy desedi. Al tórtkúl dúnıedegi eń jady myqty totyqus shamamen 400-ge jýyq sóz jattap alǵan kórinedi.
Osyndaı san túrli derek tarazdyq azamattyń tyń kásipti qolǵa alýyna sebep bolsa kerek. Qazir afrıkalyq totyqustardy asyrap otyrǵan Nurjannyń qus kepesinde Amadına, Rozella, Penanta, Korella sekildi tropıkalyq tirshilik ıeleriniń on shaqty túri bar. Nurjannyń aıtýynsha olardy kútip-baptaýdyń mehnatynan, rahaty kóp. О́ıtkeni ol bul jumysty janyndaı jaqsy kórip isteıdi.
«Qolǵa alǵan jobamdy jan-jaqty zerdelegen komıssııa tóraǵasy bastaǵan azamattar ıdeıamdy aıryqsha dep baǵalapty. Ol kisilerdiń mundaı sózi meni shabyttandyrdy desem, artyq aıtqandyq bolmas. Jalpy, qus ósirý – súıikti isim. Al súıikti sharýań qosymsha tabys kózine aınalyp jatsa, onyń nesi aıyp? Kepedegi qustarǵa jemin berý, sýyn berý, astyn tazalaý sekildi kishigirim jumystyń eshqandaı qıyndyǵy joq. Qaıta sol arqyly tabıǵattyń aıryqsha jaratylysy men adam arasyndaǵy baılanys túzele túsedi dep paıymdaımyn. Bir sózben aıtqanda, qolǵa alǵan bastamamdy jaqsy kóremin. Qustardyń ár qımyly kózge erekshe kórinedi», deıdi kásipker.
Mamandar keltirgen derekke sensek, totyqustar yrǵaqty aıryqsha sezine alady eken. Sodan da bolar, delebesin qozdyratyn mýzykaǵa bıleı jóneledi. Al Aýstralııada totyqustardy sóıleýge úıretetin arnaıy mektepter bar. Bálkim, mundaı mekemeler bolashaqta bizdiń elde de ashylatyn shyǵar. Kim bilsin...
Nurjan Nurmahanuly asyrap otyrǵan tropıkalyq tirshilik ıeleri tazalyqqa aıryqsha nazar aýdaratyn kórinedi. Olar ózderine jaıly atmosferada ǵana qanat qaǵady. Al kásipkerdiń bul isti qolǵa alýyna ımek tumsyqty qustardyń tez kóbeıetini túrtki bolǵan kórinedi. Aıtýynsha, jylyna úsh ret balapan basady eken. Jumyrtqany jaryp shyqqan korellalardyń deni eki aıdyń bederinde kádimgi totyqusqa aınalyp shyǵa keledi. Bir sózben aıtqanda, jyldam ósedi.
Kásipkerdiń aıtýynsha, kepedegi qustar dál qazir balapan basyp jatyr eken. Erte kóktemde totyqus saýdasy qyza túsetin túri bar. Nurjan ár qusty 2 myń men 60 myń teńge aralyǵynda saýdalaýǵa bel býyp otyr. Osylaısha, kiris kózin arttyrmaq. О́tken jyly Taraz shaharynda jalpy sany 215 azamat jańa jobasyn sátimen qorǵap, 400 AEK shamasynda grantqa ıe bolypty.
Taraz qalalyq mansap ortalyǵyndaǵy mamandardyń aıtýynsha, jańashyl baǵyttaǵy azamattardy qoldaý jumysy aldaǵy ýaqytta da jalǵasady. О́ıtkeni jańashyl baǵyttaǵy azamattar tarapynan suranys jetkilikti. Osy jyly qaıtarymsyz grant somasy 1 mln 700 myń teńge shamasynda bolmaq. Al bul grant jeti sanattaǵy azamattarǵa beriledi. Olardyń qatarynda ataýly áleýmettik kómek alatyn turǵyndar da bar eken.
Jalpy, qaıtarymsyz granttyń sharapatyn kórgen azamattardyń sany jyl ótken saıyn artýy kóńil qýantady. Jańa iske bel býǵandardyń deni tyń jobalarmen kelip, komıssııa múshelerin tańdandyryp júr eken. Munyń ózi kásip bastaımyn degen turǵyndardyń arasynda izdenis izine túskenderdiń kóp ekenin ańǵartsa kerek.
Taraz