Tirshilik tiregi – til

Ońtústik Qazaqstan oblystyq sotynda Qabyl Dúısen­bıdiń «Tilim – tiregim» kitabynyń tusaýkeser rásimi ótti Kitapqa avtordyń 1990 jyldan búgingi kúnge deıingi memle­kettik tildi qoldaný men damytý, oqytyp-úıretý, qazaq tilinde is qaǵazdaryn júrgizý jáne onomastıka, termınologııa salala­ryn­­daǵy ózekti máse­leler jóninde jazǵan eńbek­teri men baspasóz betterinde jaryq kór­gen birqatar maqalalary engizilgen. Jarııalanǵan ma­qalalar men eńbekterde «Qazaqstan Respýb­lıkasyndaǵy Til týraly» jáne «Ákimshilik-aýmaqtyq qurylys týraly» (jer-sý, eldi meken, mektep, kóshe ataýlaryna qatysty) zańdaryn iske asyrý barysynda qol jetkizgen jetistikter týraly, sonymen birge, oryn alǵan kemshilikter de ashyq kórsetilip, olardy joıýdyń tıimdi joldary men tetikteri usynylǵan. Aıta ketý kerek, memlekettik tildiń qoldanys aıasyn keńeı­tý búgingi kúnniń ózekti proble­masynyń biri bolǵandyqtan, bul kitap memlekettik til saıasatyn júzege asyrý jolynda qyzmet etip júrgen mamandar men týǵan til taǵdyry qyzyqtyratyn kóp­shilik qaýymǵa arnalǵan. Qazaq­stan Jýrnalıster odaǵynyń mú­shesi, «Til janashyry» qurmet bel­gisiniń ıegeri, «Memlekettik til jáne BAQ» respýblıkalyq baıqaýynyń jeńimpazy, oblystyq sottyń aqparattyq qamtamasyz etý bóliminiń basshysy Qabyl Dúısenbıdiń 2000 da­na­­men ja­ryq kórgen «Tilim – tiregim» kita­­by­nyń tusaýkeser rásimine oblys­t­yq sottyń tór­aǵasy men alqa tór­aǵa­lary, sýdıalar men keńse basshysynyń orynbasary, tilshi-ǵa­lym­dar, oblys­tyq jáne Shymkent qa­lalyq ákim­dikteriniń bilim, jastar saıasaty, til­derdi damytý basqar­malarynyń basshylary, sondaı-aq, BAQ ókilderi qatysty. Is-sharany tóraǵa N.Sháripov ashyp ber­di. Munan keıin Nur­serik Kárimuly Q.Dúı­senbıdiń ob­lys­tyq sotta mem­lekettik til máselesine jaýapty maman bolyp bekitilgen úsh jyldan bergi ýaqytta jergi­lik­ti sottardyń 36 qyzmetkeri mem­lekettik tildi meńgerý kýrstarynda oqyp shyqqanyn jáne oblys sottaryndaǵy jalpy qujat aına­lymynyń memlekettik tildegi ortasha kórsetkishi 67 paıyzdan 97 paıyzǵa deıin óskenin, al qazaq ti­linde qaralǵan isterdiń úlesi 55 paıyz­dan 74 paıyzǵa jetkenin atap ótti. Sonymen qatar, jıyn barysynda «Tilim – tiregim» kitabynyń mán-mańyzy týraly M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan memlekettik ýnı­versıteti Gýmanıtarlyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Mekemtas Myr­zahmetuly baıandama jasady. Baıandamadan keıingi jaryssózde Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri, halyqaralyq «Alash» syı­lyǵynyń laýreaty, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń «Qurmetti azamaty», belgili jazýshy Erkinbek Turysov, Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalısi, jazýshy-dramatýrg Zahar­dın Qystaýbaev jáne Shym­kent qalasy ákimdigi Tilderdi oqytý ortalyǵynyń dırektory Nurıla Jumanova sóz sóıledi. Qarshyǵa KÚLEN.