Besjyldyqtyń bes kúni
Shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý
«Bizdiń ózine táýekel alýǵa, jańa rynoktardy ıgerýge, ınnovasııalardy engizýge daıyn turǵan qýatty kásipkerler tabyn kórgimiz keledi. Naq osy kásipkerler ekonomıkany jańǵyrtýdyń qozǵaýshy kúshi bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty Úkimetke 2010 jyldan bastap óńirlerdegi kásipkerlikti damytý jóninde biryńǵaı bıýdjettik baǵdarlama ázirleýdi tapsyramyn. Ony «Bıznestiń jol kartasy-2020» dep ataýdy usynamyn».Nursultan NAZARBAEV,
2010 jyldyń 29 qańtaryndaǵy «Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri» atty halyqqa arnaǵan Joldaýynan.
Elimizde shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa aıryqsha mán berilip otyrǵany málim. Salanyń keń óris alyp ketýi úshin energııa qýatynyń kerek ekeni beseneden belgili. Keshe osy máselege oraı Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Energetıka mınıstri Vladımır Shkolnık baspasóz máslıhatyn ótkizip, bıylǵy jyly elektr qýatyn qymbattatý josparda joq ekenin málimdedi. Demek, elektr qýaty qymbattamasa, shaǵyn jáne orta bıznestiń ilgerileýine bul da úlken jeńildik bolmaq. Osy jóninde aıtyp ótken mınıstr, úsh jyldyń ishinde Qazaqstanda paıdaly qazbalar esebi jańa júıege kóshetinin jetkizdi. «Paıdaly qazbalar esebiniń halyqaralyq júıesin qurý, 47 qadam – bul «Qazaqstan-2050» Strategııasynda aıqyndalǵan. Paıdaly qazbalardyń qoryn esepteý úshin qazir qoldanylatyn júıe barlyq qorlardy, olardy tıimdilik esebimen alý múmkindigin esepke almaıdy. Sondyqtan, eski júıeni bırjalar da, halyqaralyq qarjy ınstıtýttary da moıyndamaıdy. Tipti, eski júıe munaı baǵasynyń ózgerýin de esepke almaıdy. Osy oraıda, aldaǵy úsh jyldyń ishinde Qazaqstanda paıdaly qazbalar esebiniń jańa júıesine kóshý qolǵa alynǵaly otyr», dedi mınıstr. Vedomstvo basshysy máslıhat barysynda elimizdegi ken oryndarynyń 15 paıyzǵa jýyǵy tıimdiliktiń sheginde turǵanyn da aıtyp qaldy. «Bul másele munaı baǵasyna baılanysty, sondaı-aq, árbir ken ornynyń ózindik tarıhy bar. Osy orynda aıtqym keletini, keıbir elderge qaraǵanda, bizdegi jaǵdaı jaqsy deýge bolady. Meniń oıymsha, barreline 60-65 dollar baǵa bolǵan kezde bizdiń ken oryndarynyń 15 paıyzǵa jýyǵy tıimdiliktiń sheginde bolady», degen V.Shkolnık, bul másele Qazaqstannyń batysynda birneshe onjyldyq boıy paıdalanylyp kele jatqan eski ken oryndaryna baılanysty ekenin túsindirip ótti. Baspasóz máslıhatynda suıytylǵan gaz jóninde de áńgime órbidi. Tilshiler tarapynan Oral men Aqtóbe qalalarynda suıytylǵan gazdyń tapshylyǵynan birneshe kúnnen beri júrgizýshiler kezekte turǵandyǵy týraly suraq qoıyldy. «Men osy jaıynda búgingi jańalyqtardan bildim. Biz 2,5 mln. tonna suıytylǵan gaz óndiremiz. Bizdiń elde tutyný kólemi eń kóp degende 650 myń tonna. Al mınıstrlik árbir oblystyń qajettiligin eskere otyryp, mindetti kvotalardy retteıdi. Al qalǵanyn kásipkerler eksportqa nemese basqa baǵyttarda paıdalana alady. Bul turǵyda erkindik berilgen», dedi mınıstr. Batys Qazaqstan oblysynda oryn alǵan máselege oraı, onda qajettilik kólemi shamamen 1 myń tonna ekenin, sonymen birge, atalǵan oblysta kvota 800 tonnaǵa jýyq bolǵanyn jetkizdi. «Maǵan osy kvota kóbeıtilgeni týraly habarlady. Mamandardyń sózine qaraǵanda, atalǵan másele mınıstrliktiń óziniń buıryǵymen suıytylǵan gazǵa kóterme saýdany tonnasyna 31 myń teńgeden 11 myń teńgege deıin tómendetýi, ıaǵnı bıyl úsh esege azaıtýynan týyndaýy múmkin. Osy oraıda, adamdar da bul gazdy budan ári qaraı eksporttaý nıeti paıda bolýy yqtımal. Qazirgi kezde kvota kólemi artyp, problema sheshiledi. Elimizde suıytylǵan gaz jetkilikti», dep qorytty ol óz sózin. Buǵan qosa, elimizdiń jasyl ekonomıkaǵa kóship jatqany jóninde áńgimelegen spıker, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý isinde balama qýat kózderin óndirýdi meńgerip, jasyl energııany paıdalanǵan tıimdi bolatynyn aıtty. Qazirgi kezde, Memleket basshysynyń osy turǵyda júktegen tapsyrmasyn oryndaýmen shuǵyldaný ústindegi mınıstrlik, birqatar ıgi isterdi júzege asyryp jatqanyn baıandady. Sóıtip, shaǵyn jáne orta kásippen shuǵyldanatyndarǵa kúnniń kózi men jelden qýat kózin alatyn qondyrǵylardy paıdalaný asa tıimdi ekenine toqtaldy. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».DEREK PEN DÁIEK:
«QazAgro» ulttyq holdıngi 2015 jyldan bastap agrosektordaǵy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa 91,6 mıllıard teńgeni baǵyttady. Bul – jalpy berilgen nesıelerdiń 93 paıyzyn quraıdy jáne ótken jyldyń osy merzimindegi deńgeıden 1,4 ese kóp. «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ 171 nesıe seriktestikterin qarjylandyrdy. Bul seriktestikterdiń quramynda 11 myń aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshi qurylymdar bar. «Altyn Asyq» baǵdarlamasy boıynsha 1,2 mıllıard teńgege 114 joba, «Qulan» baǵdarlamasy boıynsha 4,3 mıllıard teńgege 281 joba qarjylandyryldy. О́ńdeý ónerkásibindegi shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine qarjylaı qoldaý kórsetý jaǵdaıy da jyldan-jylǵa jaqsaryp keledi. Osy ispen shuǵyldanatyn «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ ulttyq qordyń birinshi transhy esebinen óńdeý ónerkásibindegi sýbektilerge 100 mıllıard teńgeniń qarjylaı qoldaýyn kórsetti. Qarjylaı qoldaý sharasy elimizdiń búkil aýmaǵyn – 14 oblys pen Astana jáne Almaty qalalaryn qamtydy. Qarjynyń negizgi kózi (38,4 paıyzy) taǵam ónerkásibine jumsaldy. Ulttyq qordyń ekinshi transhy esebinen 50 mıllıard teńgeniń qoldaý kómegi jasaldy. Shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń 227 jobasy 40,6 mıllıard teńgege qarjylandyryldy. Sonymen qatar, 48,3 mıllıard teńgeniń 255 jobasy qarjylandyrý úshin maquldandy. О́ńdeý ónerkásibindegi shaǵyn jáne orta bıznes úshin jumsalǵan qarjynyń 45,8 paıyzy taǵam ónerkásibine baǵyttaldy. О́ńdeý ónerkásibindegi shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý úshin Ulttyq qordyń úshinshi transhy esebinen taǵy da 50 mıllıard teńge jumsalyndy. Bul qarjynyń 9,3 mıllıard teńgesine shaǵyn jáne orta bıznestiń 92 jobasy qarjylandyryldy. 32,6 mıllıard teńgeniń 174 jobasyn qarjylandyrý úshin maquldandy. Bólingen qarjynyń qomaqty bóligi metall emes mıneraldyq ónimder óndirisine (bólingen qarjynyń 25,5 paıyzy) jáne taǵam ónerkásibine (bólingen qarjynyń 25,3 paıyzy) jumsaldy.Tabystar tarıhy
Ońtústik Qazaqstan aıaq kıim fabrıkasy Túrkııadan áriptester tapty. Jýyqta bul fabrıka erlerdiń bylǵary báteńkesin shyǵara bastaıtyn bolady. Munan keıin barlyq maýsymdarǵa arnalǵan on túrli aıaq kıim shyǵarýdy kózdep otyr. Fabrıka eń aldymen jeńil aıaq kıimder shyǵarý isin qolǵa alǵan edi. Ol rynoktan óz ornyn tapty. Endi fabrıka odan kúrdelirek aıaq kıimder shyǵarý isin qolǵa aldy. Kúnine 500 danasyn shyǵaratyn bolady. Fabrıkada basynda 18 adam jumys isteıtin. Endi bylǵary aıaq kıim shyǵaratyn jańa óndiristik jeliniń iske qosylýyna baılanysty taǵy da 40 adam jumysqa tartylatyn bolady. Fabrıka ıesi Sanjar Tegenovtiń jasy bar bolǵany 28-de. Ol Máskeýdiń ekonomıka jónindegi joǵary mektebin London ekonomıkalyq mektebiniń baǵdarlamasy boıynsha aıaqtaǵan. Bes jyl Dýbaıda shaǵyn jáne orta kásipkerlikke arnalǵan jeke baǵdarlamany basqardy. Eýropanyń basqa qalalarynda da jumys istep ysyldy. Sóıtip, shaǵyn jáne orta bıznes salasynda tájirıbe jınaqtaǵan soń byltyrǵy jyly osy fabrıkany ashty. Qazir munda jumystar sátti jolǵa qoıylyp keledi. Alǵashqy ónim jaqsy ótip jatyr. Sátin salsa, kúzde Cott brendimen jańa aıaq kıim paıda bolady. Iske sát deımiz Sanjarǵa.