Jobalar josparly júzege asyp keledi

Syrdyń quıarlyǵyndaǵy Aral aýdanynda elimizdiń ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damýyna úles qosatyn jotaly tirlikter barshylyq. Olar negizinen agro­ónerkásip kesheni, óndiris jáne qurylys ındýstrııasy, týrızm salasyn qamtıdy. Solardyń ishin­de “Atameken holdıng” qarjy-ónerkásiptik toby” AQ usynǵan “Aral vagon” zaýytynyń qu­ry­lysyn salý jobasy eń irgelilerdiń biri bolyp tabylady. Bul jobanyń quny 13 560 mln. teńge turady. Osy zaýyt iske qosylǵan kezde munda 1 150 adam jumys isteıtin bolady. О́tken jyly reseılik “Metallqury­lym­dary zaýyty” AAQ-pen ke­lisim jasalý nátıjesinde “Qa­zaq­stan-Reseı” vagon qurastyrý kásip­ornynyń “Aral vagon” JShS ashyldy. “Qazaqstanda jasalǵan” degen arnaıy sertıfıkat alynyp, vagondar synaq­tan ótkizildi. Osyndaı tásilmen árqaısysy 72 tonnaǵa esep­telgen aýyr júk tasıtyn 8 vagon­nyń kon­teınerin “Qazaqstan temir joly” ult­tyq kompanııasy” AQ qabyldap aldy. Degenmen, sheshimin kútken máse­leler de kezdesedi. Zaýyt tolyq qýa­ty­men jumys isteý úshin ınvestısııa, va­gondarǵa tapsyrys alý turǵysynan qoldaý kútýde. Eger “Qazaqstan temir joly” ulttyq kompanııasy” AQ-pen uzaq merzimdi kelisim-shart jasalsa, kásip­oryndaǵy eńbek yrǵaǵy qalypqa túser edi. “Fırma Dana” JShS Shómish stansasy­nyń mańyndaǵy kvars qumy ken ornynda jumys jasaı­dy. Olar qýat­ty­lyǵy jylyna 450000 tonna ónim óndiretin ken baıytý kombınatyn salý­dy josparlaǵan. Sol baǵytta “Kvars qumyn baıytý fabrıkasynyń qury­lysy” jobasy usynyldy. Oǵan qosa, Qazaqstannyń Damý bankimen birlese jobaǵa sa­rap­tama jasalyp, naqtylanǵan bola­tyn. Joba 2008 jyly bastalyp, 2011 jyly aıaqtalýy tıis. Ol kezde aýmaqqa 4,5 mıllıard teńge kóle­minde ınves­tısııa tartylady. Bul jer­gilikti 200 turǵyn jumyspen qamtylady degen sóz. Aýdan ákiminiń orynbasary Bóri Dabylovtyń aıtýynsha, búgingi tańda 980 metr jerge temir jol júrgizilgen. Qalǵan 18 shaqyrymǵa jobalyq-smetalyq qujattar daıyndalýda. Kásiporyn óz qarajatynan 800 mln. teńge ınves­tısııa quıdy. Infraqury­lym tóńire­ginde túıtkil­di másele joq. Ká­siporyn jobany qarjy­lan­dyrý úshin Qazaq­stannyń Damý banki, Is­lam bankimen ju­mys jasaýda. En­digi min­det nesıe­lendirýdi jedel­detý bolyp otyr. As tuzyn shy­ǵa­ra­tyn zaýytty jań­­­­ǵyr­tý jobasy da aýqymdy. Quny 750 mln. teńgelik jobamen “Ekstra” mar­ka­ly tuz shy­ǵarý zaýytyn mo­dernı­zasııalaý kózde­lý­de. Ondaı jaǵdaıda qo­symsha 300 adam eńbekke tarty­lady. Ekstra klasty tuz óndirisi “Aral­tuz” AQ-tyń bazasynda óndi­rilmek. Infraqury­lym jaıy sheshil­gen. Qajetti qural-jab­dyqtar jetkizý úshin ıspandyq kom­panııamen kelisim-shartqa qol jet­kizildi. Kásiporyn “Is­lam banki”, “Azııa kredıt”, “ATF Bank”, “Qazaqstannyń Damý banki AQ-tarmen jumys jasaýda. Bankke kepilge qoıylatyn ak­sııalar, sehtar, temir jol tuıyǵy, taǵy basqa múlikter talapqa saı keledi. Bizdi sý shaıanyn ósiretin óndiristi uıymdastyrý jobasy da qatty qy­zyq­tyrdy. Jobanyń merzimin ony usynýshylar “Jer-Ana Grýpp” JShS men “QazAgro Holdıng” AQ aǵymdaǵy jyldyń sáýir-qazan aılaryna bel­gi­legen. Aqespe eldi mekeninde júzege asatyn jobanyń quny 661,1 mln. teńge. Onyń ishinde óz qarajaty 330,6 mln. teńge shamasynda. Ońtústikkoreıalyq kompanııamen arada kelisim jasalǵan. Qurylys salý barysynda 80 adam, turaqty 250 adam jumysqa qabyl­danady. Tolqyny kókke týlaǵan Qambash kóliniń ataǵy kópshilikke málim. Avto­kólik jolyna jaqyn, tabıǵaty kórkem meken­nen qashanda halyq úzil­meıdi. Ásirese, demalys kúnderi jaǵalaýdan bos jer taba almaısyz. Tipti, alys-jaqyn she­telderden kelgen meı­man­dardy da jolyqty­rýǵa bolady. Kól jaǵa­syna qonaqúı salý jobasyn “Torjynbaı Tóre” JShS usynǵan. Jo­banyń quny 15,1 mln. teńgege baǵa­lanǵan. Maqsat Qambash kóli jaǵalaýy­nan zamanaýı úlgidegi demalys ornyn ashý bolyp otyr. Áıtkenmen, qarjy máselesi ty­ǵyryq­qa ti­reı­tin­deı. Kól ja­ǵasyna sý jetkizip, elektr jeli­sin tartý da kúshke túsedi. Infraqu­ry­lymǵa qo­maqty qarjy kerek. Soǵan qaramas­tan, munda birshama tirlik tyndy­rylǵan. Kól jaǵa­syndaǵy baspanalar, aq­shańqan kıiz úıler alystan kóz tar­ta­dy. Qambash kólin úlken dem­alys or­ny­na aı­naldyrý úshin áli de aýqymdy tirlik­ter atqarý kerektigi baıqalady. Jumabek TABYNBAEV, jýrnalıst. Qyzylorda oblysy, Aral aýdany.