Atamekenge at basyn burǵandar

Resmı derekterge sú­ı­en­­sek, Ertis­ boıyn­daǵy eldi me­kenderge bıyl 977 qandas kóship kelýi kerek. Kvotaǵa ilikkenderge qandaı kómek túrleri tıesili? Bul suraqqa óńirlik jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Samal Qadyrova jaýap berdi. Onyń aıtýynsha, kóship kelýshilerge memleket tarapynan kóptegen materıaldyq kómek túri qarastyrylǵan.

– Eń áýeli kóshýge arnalǵan sýbsıdııa – otbasynyń árbir múshesine 70 aılyq eseptik kórsetkish (AEK) mólsherinde birjolǵy tólem, odan soń turǵyn úıdi jalǵa alý jáne kom­­mýnaldyq qyzmetterdi tó­­leý shyǵyndaryn óteýge arnal­ǵan sýbsıdııa (bir otbasyna 15-ten 30 AEK-ke deıin) tólenedi. Oǵan qosymsha ekonomıkalyq utqyrlyq ser­tıfıkaty (1625 AEK mól­sherinde) da kóship kelýshi­lerge tıesili, – deıdi basqarma basshysy.

Jyl saıyn qandastar men qonys aýdarýshylardy qabyldaýdyń óńirlik kvotasyna sáıkes eldi mekender tizimi bekitiledi. Bul jerde kóship kelýshi qonystanatyn eldi mekendi ózi tańdaıtynyn eskergen jón. Qandastarymyz kóbine ol jerde týystary men tanystarynyń kóp bolýyna mán beredi. Máselen, byltyr oblysqa 1016 qandas kóship kelgen. Qandastardyń deni Qytaı, Túrikmenstan, Mońǵolııa, О́zbekstan, Reseı,  t.b. memleketterden qonys aýdarǵan. Kóshi-qon organdary keıingi jyldary Qytaıdan atamekenin izdep kelip jatqandar sany arta túskenin aıtady.

Atap óterligi, ishki kóshi-qon baǵdarlamasy boıynsha ótken jyly óńirge 1422 adam kóship kelgen. Olar Pav­lodar, Aqsý, Ekibastuz qa­la­laryna, sondaı-aq Jele­zın, Ertis, Tereńkól, Pavlo­dar jáne Ýspen aýdandaryna ornalastyrylǵan.

«Ishki kóshi-qon aıasynda kel­genderdiń ishinen jumysqa qabiletti 632 adam bar, onyń ishinde 176 adam jumyspen qamtyldy (5 adam jeke kásip ashty, 23 adam memleket­tik grant aldy). Jumysqa qabi­letti 545 qandasymyzdyń 113-i jumys oryndaryna tur­sa, 11 adam memlekettik grant­qa qol jetkizdi. О́zgele­rin­ jumysqa ornalastyrý bo­­ıyn­sha is-sharalar qolǵa alyn­ǵan», deıdi Samal Qadyrova.

Al Eńbek jáne halyq­ty áleýmettik qorǵaý mınıstr­ligi­niń málimetinshe, byltyr Qazaqstanǵa 6 843 adam kó­ship kelgen, onyń 2 234-i – qandastarymyz. Bul tizim­de Ertis-Baıan óńiri kósh bas­tap tur – 2 190 adam. Mı­nıstr­likten atap ótkendeı, qabyl­danyp jatqan is-shara­lar­dyń nátıjesinde qonys­ta­ný óńirlerindegi kóshi-qon­nyń teris saldosy 2019 jylmen salystyrǵanda 36%-ǵa tómendegen. Bul shara­lar qonys aýdarýshylar men qandastarǵa arnalǵan áleý­mettik jáne turǵyn úı qol­daý­yn jaqsartýǵa múmkindik beredi.

Negizi elimizde qandastar men qonys aýdarýshylardy qabyldaýǵa arnalǵan Migration.enbek.kz portaly belsendi túrde damyp keledi. Mınıstrlik málimetinshe, portal arqyly byltyr jalpy 18 639 ótinish óńdelse, al paı­dalanýshylardyń jalpy sany – 18 303. Portaldyń eń tanymal qyzmetteri qa­ta­ryn­da etnostyq qazaq már­te­be­sin alý, ishki qonys aýda­rý,­ jumyspen qamtý jáne áleý­mettik qoldaý máseleleri bar. Eń kóp suranysqa ıe qyz­met­ter qataryna mynalar ja­tady: «qandas» mártebesin berý – 6 928 ótinish, onyń ishin­de 3 859-y maquldanǵan; eń­­bek shartyna qol qoıý nıeti týraly kelisim – 5 508 ótinish; qo­­nys aýdarýdyń óńirlik kvotasy – 1 856 ótinish; kóshý bo­ıynsha sýbsıdııa tóleý týra­ly ótinish – 1 330 ótinish. Por­tal zamanaýı sıfr­lyq she­­shimder arqyly mem­le­ket­tik organ­dar men azamat­tar ara­syn­daǵy ózara is-qımyldy oń­taılandyrady, son­daı-aq­ sheteldik jumys kú­shin tar­týǵa arnalǵan bıznes-úde­ris­ter­di iske asyrady.

Pavlodar oblysy