Qyzylorda oblysy Aral aýdanyndaǵy Quttyqovtar shańyraǵynda jarty ǵasyrdan astam ýaqyt buryn jazylǵan jádiger saqtaýly. Ol aqyn Muqaǵalı Maqataevtyń dosy Meshitbaı Quttyqovqa jazǵan haty edi. Asqaq Alataýdan aıdyndy Aralǵa jetken ystyq sálemniń ishinde muzbalaq aqynnyń súıinishi de, kúıinishi de kórinip-aq tur.
Qazaqtyń dalasynda qanatyn erkin sermegen aqynnyń taǵy bir taǵdyrly sapary Syr óńirinde jalǵasypty. Batys óńirinde bastalǵan jyr-kerýenin shalqar teńizge qaraı burǵan Muqaǵalı Maqataev Araldyń temirjol vokzalyna bir-aq toqtaıdy. Aldyn ala eskertýsiz kelgen soń, dittegen jerine jetkennen keıin ǵana buryn kórmegen Meshitbaı Quttyqovty izdeýge kirisedi. Osydan-aq aqyn jurtynyń aqedil kóńiline arqa súıegeni anyq kórinbeı me? Aldynan kezikken jas jigitke «osynda Meshitbaı Quttyqov degen aqyn bar» dep, baılanystyrýdy suraıdy. Tanys esimdi qulaǵy shalǵan jigit Muqaǵalıdy vokzal ishine kirgizip, telefonǵa alyp barady.
Qazaly topyraǵynda dúnıege kelgen Meshitbaı Quttyqov ol ýaqytta Aral aýdandyq avtoınspeksııasynyń bastyǵy ári ataǵy elge málim aqyn. Ǵumyryn ishki ister salasyna arnaǵan ol qalamyn da janyna serik etti. «О́kinem sen talyqsyp jatqanyńda, Bir tamshy sý tamyzbaı ketkenime» dep teńiz-anasynyń aldynda perzent kóńili sharq urdy. «Araldy súıý kerek qaıtqanda da» dep adamzatty kúder úzbeýge shaqyrdy. Sol antyna ózi de adal boldy. Aqynnyń shańyraǵynda qazaqtyń qaı zııalysy bolmady deńizshi. Sirá, adamnyń týǵan jerine tartyp týatyny aqıqat bolar. Áıtpese Muqaǵalıǵa Alataýdaı aıbar, Meshitbaıǵa Araldaı shalqar kóńil buıyrar ma edi?
Sonymen telefon tutqasyn ustaǵannan alyp aqyn: «Meshitjan, Kaspııdi iship, Aralmen bas jazýǵa keldim», degen eken. Taqyrǵa taý kóshkendeı áser bergen myna habardy estigen soń, Meshitbaı dereý jetip, Muqaǵalıdy shańyraǵyna alyp barady.
Osydan soń teńiz uly taý balasyn týǵan ólkesiniń tabıǵatymen tanystyryp, teńiz tirshiligine qanyqtyrady. Meshitbaı kelini Gúlsimniń aıtýyna qaraǵanda, osy saparynda Maqataevtyń densaýlyǵy syr berip, Araldaǵy úıde aptaǵa jýyq em alyp jatqan. Sodan soń kórshi Qazalyǵa, keıin Qyzylordaǵa da soǵa ketken.
Reti kelgende biz de Meshitbaı Quttyqulynyń shańyraǵyndaǵy mol estelikpen tanysyp shyqtyq. Talaı marǵasqalar men maıtalmandardyń sýretteri, hattary saqtaýly. Solardyń ishinde Muqaǵalı Maqataevtyń murasy erekshe. Qaǵaz betine jan syryn aqtarǵan bul hatty kúrsinbeı oqý múmkin emes...
«Qadirli Meshitbaı! Barlyǵyńa, kóbine seniń úı ishińe menen duǵaı sálem! Attanarda araqtyń saldarynan úı ishińmen, qolynan dám tatqan jaqsy jubaıyńmen qosh deı almaı ketkenime qatty ókinýdemin, janym.
Saǵan myń márte raqmet! Senen aıyrylǵasyn jaǵdaıym jaqsy bolmady. Qazalydan aýyryp, Almatyǵa tarttym. Qyzylordaǵa soqtym, onda da jaǵdaıym óte nashar bolyp, artynan jaqsaryp ketti. Rýhanı da, turmystyq máselem de qırap baryp, qaıtty. Seniń balyǵyń (shyn aıtam) qorǵap qaldy. Keshir, ol dámdi bala-shaǵam tata almady, ókinishti-aq. Túsinip otyrsyń ǵoı, meniń bir qatynas jasap, birden tanyǵan Meshitim. Meni durys túsin. «Mavr» shyqqan, men saǵan ony da syılaı almaı otyrmyn, qolymda joq. Eger qolyńa túsirseń, men berdi, ózi berdi dep oıla, janym Meshitim. Men sondaı saramys adammyn, túsin meni.
Kelisimen aýrýhanaǵa jatyp shyqtym, keshe ǵana taǵy da sol aradan shyqtym, táýirmin. Men sol Soıýzda Ǵafý, Jumekendermen birge istegen bolyp júrmin, eńbekaqy alyp turam, shúkir. Bolmasa saǵan, sen syqyldy azamattarǵa tıgizer kómegim shamaly. Arbanyń besinshi dońǵalaǵymyn ǵoı men degen, Meshitim, meni durys túsin. Kórissek, syrlasarmyz. Almatyda bola qalsań, men osynda bolyp, keziksek, úıde bolyp, sýly-sýpandy birdeńe (dám) tatysyp, qonaq bolarsyń. Ne deıin basqa, saý bol!
Muqaǵalı, habarlas.
Alma-Ata, ýl. Internasıonalnaıa 129, kv 20. 21.VII. 1970 j.».
Bıyl osy hattyń jazylǵanyna tup-týra 56 jyl tolyp otyr. Meshitbaı Quttyquly balalaryna muzbalaq aqynnyń hatyn joǵaltpaýdy myqtap amanattaıdy. Búginde Meshitbaı kelini Gúlsim Laıyqqyzy atamyzdyń barlyq esteligin qyzǵyshtaı qoryp, kózdiń qarashyǵyndaı saqtap keledi. Qos aqynnyń baılanysy kezdesýden keıin de órbigen, alaıda kópke sozylǵan joq. Muqaǵalı Maqataevtyń taǵdyr tarazylap bergen ǵumyr joly 1976 jyly aıaqtalsa, Meshitbaı Quttyqov bertinde, 2001 jyly dúnıeden ótti.
Qos aqyn dostyǵynyń zattaı kýágeri, máńgilikke aınalǵan mezettiń eskertkishi – sol bir sarǵaıǵan hattyń jyl ótken saıyn qaǵazy úgitilse de, salmaǵy aýyrlap, quny arta bermek. Naǵyz mýzeıdiń tórinde turatyn-aq mura. Esil amanatty aýdan basshylyǵy eleýsiz qaldyrmasa ıgi...