Bıyl alǵashqy tórt aıdyń qorytyndysynda el astanasy negizgi makroekonomıkalyq kórsetkishter turǵysynan qarqyndy ósim kórsetip otyr. Astana ınvestısııa tartý, qurylys kólemi, óńdeý ónerkásibin ártaraptandyrý qarqyny jaǵynan elimizdegi kóshbasshy óńirlerdiń qatarynda tur. Bul nátıjeler Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ónerkásipti damytý men jańǵyrtý, ınvestısııa tartý, sondaı-aq halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrý jónindegi tapsyrmalaryn júıeli túrde iske asyrýdyń arqasynda múmkin boldy.
Byltyr elordanyń jalpy óńirlik ónimi 18,9 trln teńgege jetti. Halyq sany 1,7 mln adamdy quraıtyn bas qalanyń úlesine búginde elimizdiń jalpy ishki óniminiń 11,9%-y tıesili. Bul Astananyń ulttyq ekonomıkanyń negizgi qozǵaýshy kúshteriniń biri ekenin aıqyndaı túsedi.
Bıyl qańtar–sáýir aılarynda Astananyń ónerkásiptik kesheni 1,3 trln teńgeniń ónimin óndirip, naqty kólem ındeksi 116,5%-dy qurady. О́simniń negizgi qozǵaýshy kúshi – óńdeý ónerkásibi. Onyń úlesine 1,2 trln teńge ónim tıesili.
О́simniń basty ózegi retinde №1 Indýstrııalyq park óz rólin saqtap otyr. Bıyl munda jalpy quny 139,8 mlrd teńgeni quraıtyn 28 jańa jobany iske qosý josparlanǵan. Sonyń nátıjesinde shamamen 600 turaqty jumys orny ashylady.
О́ndiristi jańǵyrtýdyń jarqyn mysaldarynyń biri – «Avtokomponentter kz» JShS. Kásiporyn byltyrdan beri jylyna 400 birlik arnaıy jáne órt sóndirý tehnıkasyn shyǵaratyn jobalyq qýatyna jetti.
Sonymen qatar Astana «aqyldy qala» tujyrymdamasy aıasynda tehnologııalyq hab retindegi mártebesin nyǵaıtyp keledi. Oǵan mysal retinde Presight halyqaralyq kompanııasymen seriktestikte elimizde alǵashqy mamandandyrylǵan derekterdi óńdeý ortalyǵy iske qosyldy. Data-ortalyq qalalyq ahýaldyq ortalyqtyń, ıntellektýaldy beınetaldaý júıeleriniń jáne qalalyq ortany basqarýǵa arnalǵan ozyq JI-platformalarynyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etedi.
Memleket basshysynyń energetıka sektoryn jańǵyrtý jónindegi tapsyrmalaryn júzege asyrý aıasynda elordada jylý qýaty tapshylyǵy joıyldy. №3 JEO-nyń birinshi kezeńi men «Turan» men «Ońtústik-Shyǵys» gaz jylý stansalarynyń iske qosylýy nátıjesinde Astananyń jylý qýaty 30% artty (+1100 Gkal/saǵat).
Uzaqmerzimdi qajettilikti qamtamasyz etý maqsatynda bıyl №3 JEO jabdyqtaryn kómirdi rezervtik otyn retinde paıdalanýǵa beıimdeý jumysy aıaqtalady. Onyń aıasynda usaqtaý kesheni men temirjol ınfraqurylymy iske qosylady. Sonymen qatar jeke ınvestısııalar esebinen qýaty 500 MVt bolatyn bý-gaz qondyrǵysynyń jobasy ázirlenip jatyr. Salynyp jatqan «Telman» GJS-yn kelesi jyly paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.
Qaldyqtardy basqarý júıesinde de aýqymdy ózgerister júzege asyrylyp jatyr. Qoldanystaǵy qalalyq polıgonda 2,2 mln tonna qaldyq jınaqtalǵan. Osyǵan baılanysty «Shenzhen Energy Group Co. Ltd» kompanııasymen birlesip Ortalyq Azııadaǵy biregeı joba – «Astana energııasy» ekoparki qaldyqtardy jaǵý zaýytynyń qurylysy bastaldy.
Jobany iske asyrý merzimi – úsh jyl. Zaýyt jylyna 550 myń tonna qatty turmystyq qaldyqty óńdeı alady. Munda 90 turaqty jumys orny ashylyp, qyzmetkerler shetelde arnaıy daıarlyqtan ótedi. Stansanyń qýattylyǵy jylyna – 330 mln kVt/saǵat elektr. Onyń 280 mln kVt/saǵaty taza elektr energııasy retinde qalanyń energetıkalyq júıesine baǵyttalady.
Bıyl alǵashqy tórt aıda Astananyń negizgi kapıtalyna tartylǵan ınvestısııalar kólemi 588 mlrd teńgege jetip, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 9,1% ósti. Osy kórsetkish turǵysynan elorda elimizde birinshi orynda tur. Onyń ishinde 454,5 mlrd teńge jeke ınvestısııalar esebinen tartylǵan. Qurylys jumysynyń kólemi 259 mlrd teńge (+8,2%).
Turǵyn úı qurylysy da joǵary qarqynmen damyp keledi. 4 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi (+3,5%). Ekonomıkalyq belsendilik bıýdjet túsimderiniń artýyna da yqpal etti. Qala bıýdjetine túsken salyqtar men basqa da mindetti tólemder kólemi rekordtyq 28,6%-ǵa ósip, 1,4 trln teńgeni qurady. Bıylǵa arnalǵan qala bıýdjeti 1,4 trln teńge kóleminde bekitilgen. Onyń 83%-dan astamy menshikti kiristerdiń úlesine tıesili (1,2 trln teńge).
Astananyń jol-kólik jelisin damytý kólik keptelisterin joıýǵa ári jańa aýdandardyń ıntegrasııasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Bıyl jalpy uzyndyǵy 60 shaqyrym 50-ge jýyq kóshede ortasha jóndeý jumysy júrgizildi. Sonymen qatar birqatar strategııalyq mańyzy bar nysandardyń qurylysy qarqyndy jalǵasyp jatyr. Atap aıtqanda, Tilendıev – Beısekova ekideńgeıli jolaıryǵynda ınjenerlik jelilerdi tartý jumysynyń 90%-y aıaqtaldy. Kópirdiń barlyq 8 aralyǵy ornatylǵan. Bıyl tolyq asfalt tóselip, barlyq kirý-shyǵý joldarymen birge qozǵalysqa ashylady. Táýelsizdik dańǵylyn jalǵastyrý qolǵa alyndy. Naqtyraq, Qabanbaı batyr dańǵylynan E485 kóshesine deıingi aralyqta 8 jolaqty magıstral qurylysynyń birinshi kezeńi jalǵasyp jatyr. Jańa jol Máńgilik el jáne Turan dańǵyldaryndaǵy kólik aǵynyn azaıta alady. Sonymen qatar Tóle bı kóshesi de uzartylyp jatyr. Roza Baǵlanova kóshesinen Uly dala dańǵylyna deıingi ýchaskede asfaltbeton jabyndysynyń tómengi qabaty tóselip, jol jıekteri ornatyldy. Qazir jaıaý júrginshiler joldaryn abattandyrý jumysy júrgizilip jatyr.
Astana bıýdjeti áleýmettik baǵyttylyǵyn saqtap otyr. Bıyl bilim berý salasyna 351,6 mlrd teńge bólindi. Osy qarajat esebinen qoldanystaǵy mektepterge 6 602 oryndyq 12 qosymsha ǵımarat salý, 1 200 oryndyq jańa mekteptiń qurylysyn bastaý, taǵy 11 bilim berý nysanynyń jobalyq-smetalyq qujattamasyn ázirleý josparlanǵan. Aıta keteıik, Bas josparǵa sáıkes, 2035 jylǵa deıin Astanada shamamen 140 jańa mektep salynady. Budan bólek, bıyl eki Oqýshylar saraıy men alty balabaqsha ashylady.
О́ńirlerden kelgen jastardy qoldaý maqsatynda memlekettik-jekemenshik áriptestik aıasynda Beıbitshilik kóshesinde kolledj stýdentterine arnalǵan 938 oryndyq zamanaýı jataqhana paıdalanýǵa berildi. Bul oryn tapshylyǵynyń 70%-dan astamyn joıýǵa múmkindik berdi. Ǵımarat Face ID júıesimen, startaptardy qoldaýǵa arnalǵan akselerasııa ortalyǵymen jabdyqtalǵan ári ınklıýzıvti orta talaptaryna tolyq beıimdelgen.
Densaýlyq saqtaý salasyna 26 mlrd teńge bólindi. Keıingi on jylda týý kórsetkishiniń 35%-ǵa artýyna baılanysty perınataldyq qyzmetti damytýǵa erekshe nazar aýdarylyp otyr.
Elordadaǵy eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaı turaqty. Bıyl birinshi toqsannyń qorytyndysynda jumyssyzdyq deńgeıi 4,3%-dy qurady. Bul respýblıkalyq ortasha kórsetkishten 4,5% tómen. Ortasha aılyq jalaqy – 560 myń teńge. Jyldyń alǵashqy tórt aıynda qalada 7 593 jańa jumys orny quryldy. Mansap ortalyqtary arqyly 6,1 myńnan astam adam jumyspen qamtý sharalaryna tartyldy. Olardyń jartysy – 35 jasqa deıingi jastar. Qysqa merzimdi oqytý baǵdarlamalary, onyń ishinde dánekerleýshi, tokar, slesar mamandyqtary negizinde VR-tehnologııalardy paıdalaný tájirıbesi keńinen qoldanylyp jatyr.
Shaǵyn jáne orta bıznes sektorynda da sapaly ári qarjylyq ósim baıqalady. Qalada 246 myń ShOB sýbektisi jumys isteıdi. Olar shamamen 560 myń adamdy jumyspen qamtyp otyr. ShOB-tyń qala ekonomıkasyndaǵy úlesi rekordtyq 66%-ǵa jetti.
Byltyr ShOB óndirgen ónim kólemi 20,7% ósip, 21 trln teńgeni quraǵan. Osy qarqyndy saqtaý jáne áleýmettik osal toptardy qoldaý maqsatynda bıyl Astanada jańa bıznes-ıdeıalarǵa 400 AEK mólsherinde 260 qaıtarymsyz grant berý josparlanǵan.