«Úıdegi baǵany bazardaǵy naryq buzady», dep halyq taýyp aıtqan ǵoı. Árıne, jergilikti ákimdik azyq-túliktiń baǵasyn turaqtandyrýda úlken jumystar atqarýda. Jambyl oblysynda 33 áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryn turaqtandyrý maqsatynda 10 áleýmettik dúńgirshek pen 1 kommýnaldyq bazar ashylǵan.
Oblys boıynsha ótken jyly 345 aýylsharýashylyq jármeńkesi ótkizilip, 1,5 mlrd. teńgege jýyq azyq-túlik taýarlary ótkerilse, azyq-túlik beldeýin qurý maqsatynda Almaty qalasynda 4 ret jármeńke ótkizilip, quny 420 mln. teńgeni quraıtyn 943 tonnadan astam aýylsharýashylyq taýarlary ótkerildi. Sondaı-aq, Astana qalasynda bir aı boıy aýylsharýashylyq jármeńkeleri ótkizilip, jalpy quny 75 mln. teńgeni quraıtyn 480 tonna ónim Astana turǵyndaryna 15-20 paıyz tómen baǵamen satyldy.
Qazir elimiz boıynsha eń arzan nan – Tarazda. Búgingi kúni áleýmettik bir bólke nannyń baǵasy 50-55 teńge aralyǵynda turaqtaldy. Jyl basynan beri «Kásipkerler qamqorlyǵy» aksııasy uıymdastyrylyp, áleýmettik kómekke zárý, qamqorlyqty qajet etetin otbasylar men zeınetkerlerge Taraz qalasyndaǵy 5 azyq-túlik dúkeni men 10 áleýmettik dúńgirshekterge 50 bólkeden 350 gramdyq nan berilip, tegin taratylýda. Sonymen qatar, byltyrǵy jyly Turaqtandyrý qoryndaǵy 1000 tonna qant – 175 teńgeden, 45 tonna ósimdik maıy 230 teńgeden bosatyldy.
Áıtse de, jasyratyny joq, Jambyl oblysyna soltústik óńirlerden jetkiziletin un baǵasynyń joǵary bolýyna baılanysty birinshi surypty un men odan óndiriletin nan baǵalary ósip otyr. Buǵan taǵy AQSh dollarymen satylatyn jáne elimizden eksporttalatyn bıdaıdyń syrttaǵy suranysqa sáıkes baǵasy áser etýde. Sondaı-aq, sút ónimderi baǵalarynyń joǵarylaýyna mal sharýashylyǵyndaǵy maýsym aralyq kezeńde sút óndirisiniń tómendeýi sebep bolýda.
Áıtse de azyq-túlik baǵalarynyń kóterilýine alypsatarlardyń áreketi kóp áser etip jatqanyn ashyq aıtý qajet. Osynyń nátıjesinde óndirýshiden ketken taýarlar dúkenderde 2 esege deıin joǵary baǵada satylady.
– Onyń basty sebepteri saýda-sattyq salasyndaǵy jekelegen kásipkerlerdiń taýarǵa qosqan ústeme aqysyna jáne saýda oryndaryn jalǵa alý qunyna baılanysty, – deıdi Jambyl oblystyq aýylsharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurjan Nurjigitov. – Taraz qalasyndaǵy «Aýyl bereke» bazaryndaǵy kartoptyń kóterme baǵasy – 40 teńge, bólshek saýdada kılosy 50 teńgeden satylýda. Sondaı-aq, pııazdyń kóterme baǵasy – 30, bólshek saýdadaǵy baǵasy – 45 teńge. Tipti, sol kartop pen pııaz «Smart», «Jasmın» sekildi úlken saýda ortalyqtarynda 70-80 teńgeden saýdalanyp jatyr. Dál osyndaı jaǵdaı ettiń baǵasyna da qatysty. Mysaly, sharýalardyń tirideı ótkizgen maldan alynatyn ettiń kılosy 750-850 teńgeni qurasa, saýda oryndarynda 1050-1200 teńgeni quraıdy.
Osydan keıin ónimdi óndirýshiden góri aradaǵy deldaldar kóp paıda taba ma degen oıǵa qalatynyń anyq. Iаǵnı, saýdada deldaldardyń degeni bolyp tur. Qalaı aıtsaq ta, jergilikti ákimdik endi óndirýshi men tutynýshynyń arasyn tikeleı baılanystyratyn jol izdep, osy baǵytta áreket etse durys bolar edi.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy